به گزارش تیتربرتر؛ دامنه نوسان نامتقارن شد تا از جو هیجانی بازار سهام کاسته و سرعت کاهش قیمتها کند شود. به ظاهر شرایط خوب است. روز یکشنبه شاخص کل بورس تهران ۲/ ۰درصد صعود کرد و روز گذشته نیز به افت ۶/ ۰درصد بسنده کرد.
تا اینجای کار دامنه نوسان نامتقارن توانسته شرایط بازار را تغییر دهد تا دیگر خبری از ریزش بیش از ۲ درصدی نماگر اصلی تالار شیشهای نباشد. اما آیا وضعیت سهمها نیز اینگونه است؟ روز یکشنبه صف فروشی معادل ۵ برابر صفوف خرید شکل گرفت و انتظار برای خروج از این بازار روز دوشنبه به حدود ۶ برابر خریداران افزایش یافت و ۶۸ درصد نمادها منفی بودند. ضعف نماگر اصلی بورس تهران این روزها بیشتر به چشم میآید.
ارمغان تغییر دامنه نوسان برای بازار سهام چه بود؟
سه روز از اجرای دامنه نوسان نامتقارن میگذرد. دامنه نوسان که نه تنها حد نوسان ۱۰ درصدی (مثبت و منفی ۵) را به ۸ درصد (مثبت ۶ و منفی ۲) کاهش داد بلکه عمدتا در راستای محدود کردن افت قیمت سهام وارد بازی شد. اما این سیاست بورسیها که برای کنترل هیجانات منفی بازار اجرایی شد چه ارمغانی برای بازار داشت؟
در روز ابتدایی اجرایی شدن دامنه نوسان نامتقارن، بورس رشدی پرشتاب را تجربه کرد. هر چند برخی دوست داشتند این رشد ۹/ ۳ درصدی را به اجرایی این قانون ارتباط دهند اما جهش دلار به کانال ۲۶ هزار تومان بود که سوخت لازم را برای افزایش تقاضا برای سهام به دنبال داشت.
بنابر نوشته دنیای اقتصاد؛ درست به همین دلیل بود که روز یکشنبه و پس از عقبنشینی این ارز، شاهد تشدید مجدد صفهای فروش در تالار شیشهای بودیم. در ادامه معاملات روز یکشنبه، دیروز نیز صفهای فروش سنگینی روبهروی نماد شرکتهای بورسی و فرابورسی تشکیل شد. آمارها نشان میدهد در دادوستدهای روز دوشنبه در بورس تهران از ۳۴۶ نماد معامله شده، قیمت پایانی ۹۲ سهم (۲۷ درصد) مثبت بود و در مقابل ۲۳۵ سهم (۶۸ درصد) در سطوح منفی دادوستد شدند. در این بازار هر چند ۴۳ نماد (۱۲ درصد) صف خریدی به ارزش ۲۳۳ میلیارد تومان تشکیل دادند، اما در مقابل شاهد شکلگیری صف فروش سنگین در ۱۹۱ نماد بورسی (۵۵ درصد) به ارزش ۱۳۸۸ میلیارد تومان بودیم. علاوه بر سنگین بودن صفهای خروج از سهام، ارزش معاملات خرد سهام که میتواند بهعنوان نشانهای از میزان نقدشوندگی بازار مورد تحلیل قرار گیرد نیز با افت حدود ۳۶ درصدی نسبت به روز ماقبل خود به ۶۰۵۴ میلیارد تومان کاهش یافت.
ضعف نماگر اصلی بورس تهران نیز این روزها بیشتر به چشم میآید. جایی که با وجود افت قیمت پایانی در ۶۸ درصد از نمادهای بورسی و مازاد عرضه و کفنشینی قیمتها در ۵۵ درصد از سهام این بازار اما شاخص کل به کاهش ۶/ ۰ درصدی بسنده کرد. کف مجاز منفی ۲ درصدی در مقابل سقف مثبت۶ درصدی نوسان سهام سبب شد تا شاخص کل که پیشتر نیز تصویری درست از بازار به نمایش نمیگذاشت حال کاملا ناتوان از انعکاس وضعیت سهام باشد.
بر این اساس بورس تهران پس از تجربه ۵ رشد متوالی و افزایش ارتفاع ۴/ ۱۱ درصدی، معاملات روز دوشنبه را با افت ۶/ ۰ درصدی به پایان رساند و سهامداران خرد نیز برای دومین روز متوالی دست به ماشه فروش شدند. هر چند در این روز بیش از ۶۰ درصد سهام قرمزپوش بودند و شاهد صفنشینی سهامداران از ۵۵ درصد نمادها برای خروج از بازار بودیم، اما از آنجا که به واسطه اعمال دامنه نوسان نامتقارن، سهام تنها اجازه کاهش قیمت تا ۲ درصد را دارند، از این رو شاخص کل متحمل ریزش سنگینی نمیشود و تصویری غیرشفاف از بازار ارائه میدهد.
بنابر این می توان گفت؛ دامنه نوسان نامتقارن سبب شده است تا وضعیت این روزهای سهام بورسی پنهان شود و تصویری متفاوت از واقعیت در مقابل بورسبازان قرار گیرد. از این رو شاخص کل تالار شیشهای که پیشتر نیز در ارائه وضعیت سهام ناتوان بود، حالا تصویر مخدوشتری را ارائه میدهد.
مطالب مرتبط:
مزایا و معایب حذف دامنه نوسان بورس
موافقان و مخالفان دامنه نوسان بورس تلاش میکنند مزایا و معایب این روش را پررنگ کنند. موافقان دامنه نوسان معتقدند قرار گرفتن قیمت سهام در یک بازه مشخص، از حرکات بیش از اندازه قیمت جلوگیری میکند و مانع صعود یا ریزش شدید قیمتها در یک روز میشود و میتواند به ثبات بازار کمک کند.
مخالفان دامنه نوسان معتقدند تعیین دامنه نوسان، نوعی مداخله در سازوکار بازار است که باعث میشود کشف قیمت با تأخیر انجام شود، قیمتها به حد پایین یا بالا تمایل پیدا کنند و صفهای خریدوفروش تشکیل شود، نقدشوندگی بازار کاهش پیدا کند و در نهایت، کارایی بازار تضعیف شود.
با وجود این مزایا و معایب، نمیتوان به راحتی درباره کاهش، افزایش یا حذف دامنه نوسان در بورس اوراق بهادار تهران تصمیمگیری کرد و پیش از آن لازم است سیاستگذار، هدف خود را تعیین کند و بر اساس آن، درباره تغییر یا حذف دامنه نوسان اقدام کند.
در این رابطه، رئیس سازمان بورس در پاسخ به چرایی اتخاذ تصمیم تغییر دامنه نوسان گفت:تغییر دامنه نوسان در شرایط خاص، با ایجاد بستر زمانی مناسب مسیر تحلیل را هموار میکند و پیرو آن سهامداران در فضای آرامتری تصمیمگیری میکنند. هرگاه شرایط اقتصادی از ثبات بیشتری برخوردار باشد، امکان افزایش دامنه نوسان و حتی حذف آن وجود خواهد داشت.
محمدعلی دهقان دهنوی، درخصوص تغییرات دامنه نوسان و حجم مبنا از روز شنبه، ۲۵ بهمن ماه گفت: درخصوص تغییر دامنه نوسان نظرات متفاوتی مطرح بود و شورای عالی بورس با در نظر گرفتن طیف وسیع نظرات و پیشنهادها، محدوده دامنه نوسان منفی ۲ تا مثبت ۶ درصد را مصوب کرد.
وی ادامه داد: با توجه به متغیرهای اقتصادی و همچنین برخی ابهامات نسبت به فضای اقتصادی، تصمیم بر آن شد دامنه نوسان تغییر کند. این تصمیم بهصورت موقتی و به دلیل شرایط خاص بازار اخذ شد و روز شنبه گزارش بازار پس از اعمال تغییرات به شورای عالی بورس ارسال و نتایج آن بررسی میشود. همچنین در صورت رسیدن به شرایط ثبات اقتصادی، دامنه نوسان میتواند تغییرات دیگری را نیز تجربه کند.
حذف دامنه نوسان در بورس شدنی است؟
فردین آقابزرگی کارشناس بازار سهام با اشاره به اینکه اظهار نظر رئیس سازمان بورس مبنی بر حذف دامنه نوسان، به این زودیهای اجرایی نخواهد شد، به فرارو گفت: هرچند که بسیاری از فعالان و کارشناسان بازار سهام طی این دو دهه گذشته همواره بر حذف دامنه نوسان تاکید کرده اند و در مقابل این مطالبه نیز روسای سابق سازمان بورس نیز قولهایی را در این باره داده اند، اما هیچ کدام نیز عملی نشده و به نظر نمیرسد قول رئیس جدید نیز اجرا شود، زیراکه اولا الان شرایط کلی بورس و همچنین اقتصاد کشور خاص است و بعید است که مسئولان امر دست به چنین کاری بزنند.
وی افزود: دوستان از حذف دامنه نوسان صحبت میکنند، درحالیکه این دامنه نوسان نامتقارنی که اعمال کردند، با کاهش روبرو بوده و این موضوع به نظر میرسد کار را با هیجان بیشتری روبرو کند و این برای سهام داران خرد و به خصوص افراد تازده واردی که آموزش اصولی در بازار ندیده اند، میتوان بسیار آسیب زا باشد، به هر حال افراد قدیمی و حرفهای بازار سال هاست که در این محیط حضور داشته و بالا و پایینهای زیادی را تجریه کرده اند، از این وضعیت نیز میتوانند سود خود را ببرند، اما باید وضعیت سهام داران خرد را نیز در نظر گرفت.
راهکار رسیدن بازار سهام به تعادل
آقابزرگی اضافه کرد: اگر بخواهیم اصولی نگاه کنیم، در چنین شرایطی بهتر است که کمترین تغییرات اعمال شود، تا بازار خود بتواند بر اساس ذات خودش به تعادل برسد، حال این تغییر قوانین و دستکاریهایی که به نوعی میشود، در مورد مقررات، در این چند وقته به هیچ عنوان جواب نداده است، به طور مثال قانونی که در مورد ممنوعیت نوسانگیری روزانه وضع شد، کمتر از یک ماه دوام آورد و لغو شد، این در حالیست که مهمترین مولفه بازار سهام نقدشوندگی است و تحت هیچ شرایطی نباید خدشهای به این موضوع وارد شود.
این فعال بازار سهام ادامه داد: اما با دامنه نوسان منفی دو که در نظر گرفته اند، عملا نقدشوندگی در بسیاری از نمادهای کوچک و متوسط بسیار کم خواهد شد، زیراکه بسیاری از عدم فروش سهام خود خواهند ترسید و این ممکن است سهام را در صف فروش قفل کند، به نظر میرسد، با این اقداماتی که انجام شده قصد بر این است که بازار را مدیریت کنند و در کوتاه مدت نیز وضعیت را مثبت کنند، اما شاید این کار چند صباحی موثر باشد، اما با این اقدامات آینده بلند مدت بورس صدمه میبیند که این موضوع از اهمیت بسزایی برخوردار است.
وی بیان کرد: بعد از مدتی که نقدشوندگی بازار کم شود، دوباره سازمان بورس محبور خواهد شد که دامنه نوسان را به حالت عادی خود بازگرداند، معمولا در چنین حالتهایی باید اجاره داد بازار به حالت طبیعی و بر اساس مکانیزم خود به حالت تعادل بازگردد و اگر قرار است که قوانین مورد اصلاح قرار بگیرند، باید به صورت کلی و دسته جمعی بسیاری از مقررات را مورد بازنگری قرار دهند، همچنین در مورد زیر ساختها نیز این موضوع مصداق دارد، بنابراین نمیتوان تنها یک گوشه را دست زد، اما کلیت همچنان همان ساختار گذشته باشد.
آقابزرگی یادآور شد: حذف دامنه نوسان باید به مرور انجام شود، نه یک مرتبه، اگر این کار به تدریج انجام شده و زیر ساختهای آن نیز فراهم شود، بازار میتواند از ثبات خوبی در بلند مدت برخوردار شود، اما متاسفانه هیچ گامی در این راستا برداشته نمیشود، در حال حاضر باید تمهیداتی اندیشده شود، تا آینده بازار سهام با مخاطره روبرو نشود، زیرا که برخی اقدامات تاثیرات بلند مدت دارد که شاید در کوتاه مدت این اثرات پدیدار نشود.
آنچه دیگران می خوانند:
گردآورنده: الهام خلیلی خو
