یکتا فراهانی: برای بیشتر مردم، خورشیدگرفتگی کامل فرصتی برای تماشای یکی از عجیبترین منظرههای طبیعت است؛ چنددقیقهای که ماه مقابل خورشید قرار میگیرد، روشنایی روز کاهش مییابد و تاج درخشان خورشید، یعنی کرونا، در آسمان دیده میشود.
اما برای دانشمندان، همین تاریکی کوتاه یک آزمایش طبیعی کمنظیر است. در ۱۲ اوت ۲۰۲۶، زمانی که خورشیدگرفتگی کامل از مسیرهایی در روسیه، گرینلند، ایسلند، اقیانوس اطلس، اسپانیا و بخش کوچکی از پرتغال عبور کرد، تیمهای علمی تحت حمایت ناسا تلاش کردند از این فرصت کوتاه بیشترین استفاده را ببرند. آنها فقط از زمین به خورشید نگاه نکردند؛ یک هواپیمای تحقیقاتی در ارتفاع بالا سایه ماه را تعقیب کرد تا مدت بیشتری در محدوده گرفت کامل باقی بماند. همزمان، تیمهای دانشگاهی در ایسلند و اسپانیا بالنهایی را برای بررسی واکنش جو زمین به تاریکی ناگهانی به کار گرفتند.
تعقیب سایه ماه
در بیشتر نقاط مسیر، مرحله گرفت کامل کمتر از دو دقیقه طول کشید و حتی در بهترین نقاط نیز مدت آن کمتر از دو دقیقه و نیم بود؛ بنابراین هر ثانیه اضافه برای پژوهشگران ارزش دارد.
به گزارش NASA Science هواپیمای تحقیقاتی WB-۵۷ ناسا در ارتفاع حدود ۵۰ هزار پایی پرواز کرد؛ ارتفاعی بسیار بالاتر از بخش عمدهای از جو زمین. هدف این بود که هواپیما تاحدامکان در محدوده سایه ماه باقی بماند و ابزارهای علمی فرصت بیشتری برای ثبت اطلاعات داشته باشند.
در واقع دانشمندان نمیتوانند خورشیدگرفتگی را طولانیتر کنند؛ اما میتوانند خودشان را همراه سایه ماه حرکت دهند.
این موضوع فقط برای شناخت خود خورشید اهمیت ندارد. فعالیت خورشیدی میتواند بر محیط اطراف زمین و فناوریهای فضایی نیز تأثیر بگذارد؛ بنابراین شناخت بهتر رفتار خورشید بخشی از تلاش دانشمندان برای فهم بهتر ستارهای است که زندگی روی زمین به آن وابسته است.
- تصاویری از لحظات شگفتانگیز خورشیدگرفتگی و تاریکشدن آسمان در میانه روز از گرینلند تا اسپانیا
- ردپای انسان، این بار با زباله فضایی روی ماه در ماموریت موشک فالکون ۹ اسپیس ایکس
دلایل تاریکی ناگهانی
پژوهشگران میخواستند بدانند جو زمین دقیقاً چگونه به این تاریکی ناگهانی واکنش نشان میدهد. برای همین، پروژهای با نام Nationwide Eclipse Ballooning Project تیمهایی از دانشجویان چند دانشگاه آمریکایی را به ایسلند و اسپانیا فرستاد تا بالنهای علمی را پیش، هنگام و پس از گرفتگی به پرواز درآورند
شاید تصور کنیم سایه ماه هنگام خورشیدگرفتگی بخش بزرگی از زمین را میپوشاند؛ اما سایهای که در آن خورشید کاملاً پوشانده میشود، بسیار محدود است.
ناسا عرض سایه اصلی ماه روی سطح زمین را حدود ۴۸۰ کیلومتر اعلام میکند. خارج از این محدوده، افراد ممکن است خورشیدگرفتگی جزئی را ببینند، اما گرفت کامل رخ نمیدهد
.
