تیتربرتر: گل‌ها را از روی ظاهر قضاوت نکنید. بسیاری از افراد در اولین برخورد با گل پنیرک، از خواص شگفت انگیز آن غافل اند و خیال می‌کنند که این گیاه گونه‌ای علفی است و جز گیاهان هرز است؛ اما این یک باور اشتباه است. این گیاه از آن دسته گیاهان است که در هر زیست بومی می‌توان آن را پیدا کرد و از فواید گل پنیرک سود برد.

گیاه شناسی

در کتب سنتی گیاه پنیرک را به سه نوع تقسیم‌بندی می کنند: بستانی، بری و صغیر بری که از انواع اصلی این گیاه می باشند.اگر بخواهیم شکل ظاهری این گیاه را بیان کنیم باید بگویم که برگ گیاه پنیرک گرد و دایره مانند بوده، بیمزه و کمی خشن است، خصوصا پشت برگ آن و گلهای آن کوچک و سرخ مایل به بنفش هستند.

این گیاه علفی، یک تا چند ساله است که ارتفاع آن تا ۶۰ سانتی‌متر هم میرسد. این گیاه به صورت خودرو در بسیاری از نقاط می‌روید البته الان خیلی ها بخاطر خواص پنیرک آن را به صورت گلخانه ای هم می کارند. محل رویش گیاه پنیرک در ایران نواحی البرز، اطراف تهران، شمال ایران در آذربایجان و آستارا، نواحی مرکزی ایران در دامغان، سمنان و اصفهان و برخی نقاط جنوب ایران می باشد.

قسمتهای مورد استفاده گیاه برگ، ریشه و گل این گیاه است که پس از خشک کردن دور از رطوبت و نور مستقیم و در ظروف سربسته غیر پلاستیکی نگهداری می‌شود.

پنیرک در طب سنتی

از نظر طب سنتی گیاه پنیرک را معتدل می دانند، اخلاط غلیظ را رقیق و اخلاط خیلی رقیق را معتدل می کند. ساییدگی برگ آن برای شکستگی اعضاء مفید است، ترکیب آن با روغن زیتون برای سوختگی و عقرب گزیدگی مفید است، دم کرده ی ساقه و برگ آن با شکر، گرفتگی صدا را برطرف می سازد.

بیشتر بخوانید:

چگونه خس خس سینه را برطرف کنیم

از فواید پنیرک میتوان به در درمان التهاب های تنفسی و جوش های پوستی اشاره کرد، دارای ویتامین A و B و C است و در درمان بیماری های کلیه و مثانه بسیار مؤثر است، ضدسرفه و مرهم سینه است.

برگ و ریشه پنیرک اگر به شکل ضماد درآید و روی دمل و یا کورک قرار گیرد باعث می شود تا بسیار سریع سر باز کنند.

نحوه مصرف پنیرک

دم کرده: مقدار ۴۰ گرم گیاه خشک را (برگ، گل و ریشه) در یک لیتر آب جوش ریخته و بگذارید به مدت ۱۰ دقیقه بماند. سپس آن را صاف کنید، مقدار مصرف آن یک فنجان سه بار در روز است.
جوشانده: مقدار ۵۰ گرم گیاه خشک شده را در یک لیتر آب جوش ریخته و بگذارید به آرامی برای مدت پنج دقیقه بجوشد، سپس صاف کرده و مصرف کنید. برای کمپرس از این جوشانده می توان استفاده کرد. .
تنتور: ۱۰۰ گرم پنیرک خشک را در ۵۰۰ گرم الکل ۵۰ درجه ریخته و به مدت دو هفته بگذارید بماند و هر روز آن را تکان دهید. سپس آن را صاف کرده و در شیشه دربسته نگهداری کنید. مقدار مصرف آن ۱۵-۳۰ قطره سه بار در روز است.

خواص گیاه پنیرک

حفاظت از سیستم ایمنی بدن

عصاره این گیاه از نفوذ عفونت‌های باکتریایی و سایر عوامل خارجی ناشی از جراحت به بدن جلوگیری می‌کند. از این گیاه به دلیل خواص ضد باکتریایی آن برای درمان عفونت‌های زخم استفاده می‌شود؛ بیشترین خواص باکتریایی در دانه‌ها و برگ‌های این گیاه نهفته است.

درمان سرفه

چای تهیه شده از برگ‌ها یا گل‌های این گیاه به دلیل داشت موسیلاژ فراوان می‌تواند به درمان سرفه، زکام و خشن شدن صدا کمک کند. به منظور حفظ خواص دارویی، این گیاه نباید جوشانده شود و فقط لازم است قبل از استفاده به مدت چند ساعت در آب ولرم قرار بگیرد.

بهبود عملکرد دستگاه گوارش

مصرف دمنوش گیاه پنیرک به درمان اسهال کمک می‌کند. این گیاه برای برطرف کردن التهابات روده و معده بسیار مفید است. کسانی که از سندروم روده تحریک پذیر رنج می‌برند، می‌توانند از دمنوش این گیاه به عنوان ملین قوی استفاده کنند.

تسکین درد

یکی از رایج‌ترین کاربردهای گیاه پنیرک، کاهش درد است. در صورت وجود زخم یا جراحت روی پوست، می‌توان برگ پنیرک را روی محل مورد نظر قرار داد. مواد شیمیایی موجود در برگ این گیاه دارای ویتامین‌های زیادی است که نه تنها به بهبود سریع جراحت کمک می‌کند، بلکه برای کاهش درد مفید است. علاوه بر این، از گیاه پنیرک می‌توان برای درمان سردردهای موضعی نیز استفاده کرد.

ضدالتهاب گیاهی

روغن پنیرک را می‌توانید روی مفاصل و عضلات دردناک استفاده کنید تا درد آنها را کاهش بدهد. سایر تحریکات پوستی مثل گزیدگی، خارش، سوختگی و... نیز با پماد و ژل پنیرک نوعی کاهش التهاب و ورم و همچنین کم شدن دوره درمان و بهبود را تجربه می‌کنند.

نکات مفید درباره پنیرک

• خواص گل و برگ پنیرک، نزدیک به هم است؛ ولی اثرات گل به دلیل داشتن آنتوسیانین و لکوآنتوسیانین ها، کامل ترمی باشد. و بیشتر در خصوص پوست و زیبایی کاربرد دارد.
• برای استفاده از خواص کامل پنیرک، می توان مخلوطی از گل و برگ آن را مورد استفاده قرار داد.
• چون اثرات پنیرک با گل ختمی هم جهت است، می توان از مخلوط گل پنیرک و گل ختمی جهت تهیه ی موسیلاژ مربوطه، به ویژه در سرماخوردگی، تسکین سرفه به عنوان خلط آور و رفعگرفتگی صدا استفاده کرد.
• برای جمع آوری گل ها، بهتر است در زمان باز شدن گل ها که اکثرا در تابستان است، این کار صورت گیرد، جمع آوری برگ ها در فصل بهار باید صورت گیرد.
• در بازار ایران، فقط گل پنیرک به صورت خشک شده(بنفش رنگ) وجود دارد.

مضرات پنیرک

درسته خواص پنیرک زیاد هست ولی باید دقت کنید که مضراتی هم داردف استفاده از گیاه پنیرک برای زنان در دوران بارداری ممنوع است، همچنین زیاده‌روی در مصرف پنیرک باعث بهم ریختن معده‌های ضعیف می‌شود.

– افرادی که سابقه آلرژی به گیاهان دارویی دارند باید در مصرف پنیرک احتیاط نمایند.
– بیماران مبتلا به دیابت و یا افرادی که بدنشان به تغییرات قند خون حساسیت نشان می دهد، باید با توجه بیشتری این گیاه را مصرف نمایند، زیرا ممکن است سبب کاهش قند خون گردد.