تیتربرتر: چیزهای جالب زیادی در مورد چاقی وجود دارد که هم آدمهای چاق دوست دارند بدانند و هم آدمهای غیرچاق. بعضی از باورهای رایج در مورد  چاقی هیچ پشتوانه علمی ندارند و بعضیهایشان در عین عامیانه بودن، کامال با واقعیتهای علمی سازگارند.

بسیاری از افراد هم که از چاقی خود به تنگ آمدهاند و نمیدانند چطور میتوان از شر کیلوهای اضافه خالص شد، فورا تحت تاثیر قرار میگیرند و سراغ خرید این محصوالت میروند، غافل از اینکه این محصوالت، رژیم های نادرست و شایعات بی اساس میتــواند حتی سالمتی بدن آنها را در معرض خطر قرار دهد و گاهی صدمات جبران ناپذیری به آنها وارد کند. یک روز رژیم پروتئین رد میشود، روز دیگر رژیم سوپ و روز دیگر رژیم بستنی.

چاقی چیست؟

چاقی اصطالحی است که درجامعه به داشتن اضافه وزن اطالق میشود اما از نظر حوزه سالمت و درمان طبقه بندی جداگانهای دارد.

 درابتدا شاخص جرم بدنی یا همان index mass body را باید تعریف کنیم که به صورت جرم بدن ) بر حسب کیلوگرم ( تقسیم بر مجذور طول قدی وزن ) برحسب متر( بیان می شود،به زبان ساده تر، شما باید در رابطه زیر به جای M جرم )همان وزن خود را قرار دهید و به جای h قد خود را بر حسب متر قرار دهید.
BMI = M/h^2 که برمبنای آن افراد به گروه های زیر طبقه بندی می شوند: 

1 – اگر BMI زیر 20 باشد ، فرد کم وزن است.
2 – اگر BMI بین 25- 20 باشد ، طبیعی است. 
3 – اگر BMI بین 30- 25 باشد، فرد اضافه وزن دارد. 
4 – اگر BMI باالتر از 30 باشد فرد چاق است. 
5 _ فردی که BMI باالتر از 40 دارد را چاقی مفرط درنظر می گیریم. 
ضمنا افرادی که BMI باالی 35 دارند و همراه آن مشکالتی نظیر دیابت، فشار خون و قطع تنفس درهنگام خواب دارند نیز در ردۀ چاقی مفرط قرار می گیرند.

درمان غیر دارویی

اولین قدم در درمان غیر دارویی چاقی با رژیم غذایی مناسب ، فعالیت بدنی و تغییر رفتاری و شیوه زندگی فرد آغاز می شود.  بسیاری از افراد هنگامی که افکار مشغول و مضطربی دارند دچار پرخوری می شوند که به آن چاقی استرسی می گویند. بعضی ها عادت به خوردن غذاهای چرب و همه چیز خواری دارند و عده ای دراثر متابولیسم پایین دچار چاقی شده اند.

چاقی تاحدود زیادی تابع ژنتیک فرد است ، و به میزان زیادی هم تحت تأثیر غذاهای مطبوع و زندگی کم تحرک می باشد. احتمال چاق شدن کودکانی که هر دو والد آنها چاق هستند ، حدود 80 درصد است. درحالی که این میزان درمواردی که هردو والد وزن طبیعی دارند فقط 15درصد است. طیف گسترده ای از تحقیقات حاکی از توالی پلی ژنتیک چاقی و دخالت چندین مکانیسم متابولیسم درایجاد آن است.

علل چاقی و افزایش وزن

۱ -عوامل ژنتیکی 

عوامل وراثتی مختلفی وجود دارند که باعث افزایش وزن در افراد میشوند و حدود 30 درصد چاقی ها مربوط به این نوع عوامل میباشند.

۲ -علل هورمون

الف) کاهش فعالیت تیروئید

ب) بیماری کوشینگ: در این بیماری فقط تنه چاق می شود.

ج) هورمونهای جنسی: چاقی به دنبال برداشتن تخمدانها دیگر چاقیها که مربوط به افزایش یا کاهش ترشح هورمونهای استروژن و پروژسترون می باشد

۳ -چاقی به دلیل مصرف دارو

الف) قرص های ضد بارداری از شایع ترین عوامل افزایش وزن است. 

ب)داروهای آرامبخش، داروی اعصاب و ضدافسردگی

۴ -افزایش مصرف غذا

۵ -عدم تحرک

مهمترین عامل چاقی در ایران

با تحقیقاتی که به عمل آمد، عادات غذایی بد و اشتباه غذا خوردن و در واقع عدم آگاهی کافی در مورد تغذیه و غذا از مهمترین علل چاقی در ایران میباشد. ولی در آمریکا مهمترین علت چاقی، مصرف زیاد غذاست.

بیشتربخوانید:

لاغری سریع با خوردن این میوه ها!

بهترین رژیم غذایی برای لاغری در خانه

خیلی از افراد چاق مراجعه کننده اظهار می دارند، در روز غذای خیلی کم مصرف می کنند و به عبارت عامیانه می گویند حتی آب هم می خورند چاق میشوند. واقعا هم درست می گویند. شیوع چاقی در ایران عمدتا به علت پرخوری افراد نبوده بلکه به عادات غذایی نادرست باز می گردد.

نوع چاقی

نوع چاقی نیز در موفقیت یا عدم موفقیت در پیروی از رژیم الغری نقش دارد. چاقی را می توانیم به دو نوع تقسیم کنیم:

۱ -چاقی نوع مردانه یا سیبی شکل

 در این نوع چاقی معموال تجمع چربی بیشتر در ناحیه شکم و اطراف کمر است. چون این نوع چاقی بیشتر در مردان چاق مشاهده می شود آن را چاقی 
نوع مردانه می نامند.

۲ -چاقی نوع زنانه یا گالبی شکل

 در این نوع چاقی، تجمع چربی در باسن، کفل و ران ها است و چون این نوع چاقی بیشتر در زنان چاق رخ می دهد به آن چاقی نوع زنانه می گویند. 
البته گاهی اوقات چاقی نوع مردانه در زنان و چاقی نوع زنانه در مردان نیز مشاهده میشود.

راهکارهای درمان چاقی

برای جلوگیری از چاقی هیچگاه دیر نیست. به دو صورت زیر می توانید از چاقی جلوگیری کنید:

۱ -تغذیه درمانی همراه با ورزش

۲ -دارو درمانی

کاهش وزن از طریق رژیم غذایی و ورزش بهترین و اصولی ترین روش برای کاهش وزن و داشتن وزن ایده آل است. در این روش از یک رژیم غذایی برنامه ریزی شده که در باال به آن اشاره شد، همراه با ورزش متعادل )مانند پیاده روی( استفاده میشود. در این روش از مواد مغذی مورد نیاز استفاده میشود و خطر سوء تغذیه وجود ندارد و از طرفی با ورزش مناسب روند کاهش وزن تسریع می گردد. این روش سالمت جسم و روح را به ارمغان میآورد. بایدمتوجه باشید در طی رژیم برنامه ریزی شده متخصصان تغذیه، عادت غذایی گذشته را ترک گویید و به عادت غذایی جدید انس بگیرید، که این بهترین اصل در درمان چاقی است.

داروهای ضد چاقی چند دسته اند: داروهایی که جلوی جذب چربی ها را می گیرند؛ داروهایی که موجب افزایش متابولیسم و سوخت و ساز بدن می شوند و داروهایی که موجب کاهش اشتها می گردند.

چگونه از شر این چربی ها خالص شویم؟ 

یک شروع خوب برای این کار، دقت در میزان مصرف چربی ها و قندهاست. خیلی از افراد بر این عقیده اند که ما خیلی کم چربی مصرف می کنیم ولی  حقیقت امر این است که بدون اینکه خودشان احساس کنند، خیلی بیشتر از نیازشان چربی مصرف می کنند. چون بسیاری از چربی های دریافتی ما در غذا مخفی است و ما متوجه نمی شویم که مقدار زیادی چربی مصرف کرده ایم.

مثالا سس موجود در ساندویچ حداقل ۸ گرم چربی دارد یا یک مشت بادام زمینی ۲۶ گرم چربی دارد و یا یک فنجان شیر معمولی ۷گرم چربی دارد. پس ما چربی را مصرف می‌کنیم بدون آنکه خودمان متوجه شویم. ولی منظور ما این نیست که شیر و بادام زمینی را که دارای فواید زیادی هستند، مصرف نکنید. بلکه بایستی به مقدار کافی و الزم از این دو ماده غذایی و سایر خوراکی ها دریافت کنید. به این صورت که اگر در معرض چاقی هستید از لبنیات کم چربی ) حداقل 3 لیوان در روز( و نیز آجیل به مقدار حساب شده استفاده کنید.

خصوصیات یک رژیم غذایی مناسب

مهم ترین ویژگی هایی که یک رژیم غذایی باید داشته باشد عبارتند از:

۱ -تمام مواد مغذی مورد نیاز روزانه بدن را در بر گیرد.
۲ -رژیم غذایی باید طوری برنامه ریزی گردد که فرد در طول روز احساس گرسنگی نکند.
۳ -رژیم غذایی باید بر اساس سن، جنس، نوع و میزان فعالیت و شرایط ویژه برنامه ری ً زی گردد. مثال فردی که در دوران رشد قرار دارد با فردی که این  دوران را طی کرده است، رژیم متفاوتی خواهد داشت.
۴ -رژیم غذایی باید طوری باشد که مواد غذایی آن قابل دسترس باشد.
۵ -رژیم غذایی باید با فرهنگ فرد هم خوانی داشته باشد.
۶ -به دنبال رژیم غذایی، فرد نباید دچار عوارضی مانند ریزش مو، ضعف و بی حالی، افسردگی و چروکیدگی پوست شود.

نتیجه گیری

برای اقدام به کاهش وزن، در ابتدا باید علت و عوامل اصلی چاقی را شناسایی کنید. اگر با هر روشی اقدام به کاهش وزن کنید، اما عامل زمینه ای و ریشه اصلی چاقی را از بین نبرید مطمئن باشید که چاقی پس از مدتی دوباره به سراغ شما خواهد آمد.همان طور که افزایش وزن به صورت تدریجی صورت می گیرد، کاهش آن هم نیاز به مصرف زمانی دارد که در طول این دوره با اعمال شیوه های علمی رژیم غذایی تحت نظر پزشکان و متخصصان امر، همراه با تحرک بدنی و ورزش روزانه تناسب اندام دوباره به دست آید و وزن کم شود.