تیتربرتر؛ محمدعلی اسلامی ندوشن، نویسنده و چهره فرهنگی پیشکسوت در ۹۷ سالگی در کانادا از دنیا رفت.
جزئیات درگذشت محمدعلی اسلامی ندوشن
شیرین بیانی، نویسنده و پژوهشگر و همسر محمدعلی اسلامی ندوشن که پیشتر نیز خبر درگذشتش به اشتباه در برخی رسانهها اعلام شده بود با اعلام این خبر گفت: خبر این دفعه صحیح است و ایشان روز گذشته (پنجم اردیبهشتماه ۱۴۰۱) جهان فانی را وداع گفتند. در عرض پنج سال ضعف و از پا افتادگی فراوان داشتند و در عرض دو روز کسالت ما را ترک کردند.
بیانی خاطرنشان کرد: محمدعلی عمری را با عزت و خوبی و راحتی طی کرد و با همان آرامش هم دنیا را ترک کرد.
همسر اسلامی ندوشن درباره مراسم تشییع پیکر او و اینکه آیا به ایران منتقل میشود نیز گفت: چون کسالت نداشت در این فکرها نبودیم، در همین جا (کانادا) به طریق اسلامی به امانت به خاک سپرده میشوند.
بیوگرافی دکتر شیرین بیانی همسر محمدعلی اسلامی ندوشن
دکتر شیرین بیانی دارای دکترای تاریخ از دانشگاه سوربن فرانسه، تاریخنگار، پژوهشگر، مؤلف ایرانی و استاد تمام با رتبه پروفسوری «رتبه همراه استادی» در گروه تاریخ دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران است. این استاد موفق ایرانی دارای تخصص اصلی و اولیه تاریخ «مغول و مغول شناسی» است.
از فرازهای مهم زندگی علمی استاد بیانی با شخصیت علمی خاصی از ایشان برای پیشبرد مطالعات تاریخ ایران در دورۀ مغول و در نگاهی فراتر، فرهنگ و هویت ایرانی مواجه میشویم که از ایشان شخصیتی ممتاز در این عرصه به یادگار گذاشته و در ردیف پیشگامان نگاه فرهنگی، تمدنی به تاریخ عصر مغول در ایران است. دکتر بیانی فرهنگ و هویت ایرانی و از جمله مذهب را همچون رشتهای در سراسر تاریخ ایران در دورۀ مغول مورد بررسی قرار داده و با تلاشی تحسینبرانگیز توانسته پویایی و پایداری آن را بهرغم تمامی مصائب و ناملایمات به تصویر بکشد.
مروری بر کارنامۀ شیرین بیانی در زمینۀ مطالعات تاریخ نشان میدهد که او در میان مورخان ایرانی معاصر در این زمینه، سهم و جایگاه ویژهای دارد. بیانی در کتاب «تاریخ آلجلایر» که نخستین کار مفصل دربارۀ یک حکومت محلی در تاریخنویسی نوین ایرانی بود، با استفاده از مجموعهای از منابع تاریخی، ادبی و سفرنامهای اعم از خطی و چاپی کوشید تاریخی جامع از این حکومت و تحولات عصر آن فراهم آورد.
توانمندیهای بی نظیر این استاد ارجمند تنها بر نیم قرن تمرکز بر مطالعات تاریخ ایران در دورۀ مغول محدود نمیشود، بلکه از بسیاری جهات نیز در این عرصه «فضل تقدم» دارد.
بیانی کمتر از یک دهه پس از تدوین «تاریخ آلجلایر» کار نوآورانۀ دیگری را به کارنامۀ خود و تاریخنگاری نوین ایرانی افزوده است. وی با نگرش کتاب زن در ایرانِ عصر مغول، نخستین تکنگاری در زمینۀ تاریخنگاری زنان در ایران به طور عام و نخستین اثر در این موضوع را در عرصۀ مطالعات مغول در جهان عرضه کرد.
آنچه دیگران می خوانند:
نکته قابل تامل در کارنامه علمی درخشان دکتر بیانی، ترجمه کتاب «اهمیت کتاب زن در ایران عصر مغول» به زبان ترکی در سال ۲۰۱۵ و حدود ۴۰ سال بعد از نگارش آن است. زاویه دید دکتر بیانی از همان اوایل ورودش در عرصۀ مغولپژوهی به تاریخ اجتماعی نیز در آثار او هویدا است. او این توجه را در سال ۱۳۴۵ با ترجمۀ کتاب «ولادیمیرتسوف» از زبان فرانسه به فارسی نشان داد.
شاخص بودن تلاش دکتر بیانی با گزینش کتاب «دین و دولت در ایران عهد مغول» به عنوان کتاب سال کشوری در سال ۱۳۷۵ و کتاب برگزیدۀ دانشگاه تهران کمی پس از چاپ آن آشکار شد و این اثر مهم را تبدیل به کتابی مرجع به ویژه برای پژوهشگران و دانشجویان کرد.
از سایر وجوه تمایز استاد شیرین بیانی که وی را از مورخان دورۀ معاصر متمایز میکند، این است که وی علاوه بر چهارچوب نگرش فرهنگی، تمدنی به تحولات تاریخی، به احوال و آثار بزرگان ادب فارسی نیز توجه جدی داشته و به سه شخصیت شاخص معاصر با دورۀ مغول که از قضا از قلههای شعر و ادب ایرانزمیناند، یعنی مولانا، سعدی و حافظ نیز پرداخته است.
دکتر بیانی بر همین اساس آفریننده سه کتاب حافظ و جام جهاننما، خاک شیراز و بوی عشق و دمساز دوصد کیش است که در چنین فضای تاریخی-فرهنگی پدید آمدهاند.
از سایر آثار ارزشمند دکتر بیانی میتوان به «پنجرهای به سوی تاریخ» و «تاریخ ایران باستان» از ورود آریاییها تا سقوط هخامنشیان اشاره کرد. شیرین بیانی علاوه بر نگارش چندین کتاب، حدود ۳۵ مقاله به رشته تحریر درآورده است.
از جوایز و نشانهایی که دکتر بیانی دریافت کرده، میتوان به دریافت بیش از ده لوح تقدیر از مراکز علمی، فرهنگی و دانشگاهی اشاره کرد که مهمترین آنها دریافت نشان عالی دولت مغولستان به پاس مطالعاتش در تاریخ امپراتوری مغولان در فروردین سال ۱۳۹۵ در تهران است که آوازۀ او را تا خاستگاه این امپراتوری نیز کشانیده است. همچنین دریافت لوح تقدیر از انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران درسال ۱۳۸۲ و لوح تقدیر به مناسبت انتخاب کتاب «دین و دولت در ایران عهد مغول» را در کارنامه موفقیتهایش ثبت کرده است.
دکتر بیانی موفق به دریافت کتاب نمونه سال جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۷۵، لوح تقدیر برای انتخاب کتاب سال دانشگاه تهران در رشته علوم انسانی در سال ۱۳۷۵ و ۱۲ تقدیرنامه از مؤسسههای فرهنگی و دانشگاهی شده است.
بیوگرافی محمدعلی اسلامی ندوشن
محمدعلی اسلامی ندوشن متولد ۱۳۰۴ در ندوشن یزد بود. او دانشآموخته حقوق بینالملل از فرانسه بود و استاد پیشین دانشگاه تهران، که علاوه بر دروس حقوقی، به تدریس نقد ادبی، سخنسنجی و ادبیات تطبیقی نیز میپرداخت. اسلامی ندوشن سالها زندگی خود را صرف تحقیق در آثار علمی و ادبی ایران و ترجمه آثار نویسندگان جهان کرد و آثارش بهصورت کتاب در بیش از ۵۰ جلد در زمینههای گوناگون اعم از ادبی، فرهنگی و اجتماعی به چاپ رسیده است.
برخی از کتابهای محمدعلی اسلامی ندوشن عبارتاند از: ماجرای پایانناپذیر حافظ، چهار سخنگوی وجدان ایران، تأمّل در حافظ، زندگی و مرگ پهلوانان در شاهنامه، داستان داستانها، سرو سایهفکن، ایران و جهان از نگاه شاهنامه، نامه نامور، ایران را از یاد نبریم، به دنبال سایه همای، ذکر مناقب حقوق بشر در جهان سوم، سخنها را بشنویم، ایران و تنهائیش، ایران چه حرفی برای گفتن دارد؟، مرزهای ناپیدا، شور زندگی (وان گوگ)، روزها (سرگذشت - در چهار جلد)، باغ سبز عشق، ابر زمانه و ابر زلف، افسانه افسون، دیدن دگر آموز، شنیدن دگر آموز، جام جهانبین و آواها و ایماها.
واکنش ها به درگذشت محمدعلی اسلامی ندوشن
رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در پپامی درگذشت محمدعلی اسلامی ندوشن را تسلیت گفت.
به گزارش ایسنا، حسن بلخاری، رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در پیامی درگذشت محمدعلی اسلامی ندوشن شاعر، نویسنده، مترجم و استاد زبان و ادبیات فارسی را تسلیت گفت.
در متن این پیام آمده است: «درگذشت مرحوم استاد دکتر محمدعلی اسلامی ندوشن، ادیب معاصر و استاد برجسته زبان و ادبیات فارسی که عمر گرانقدر خویش را در راه اعتلای زبان و ادب پارسی صرف کرد موجب تاثر و تالم فراوان جامعه علمی و ادبی ایران شد.
اینجانب فقدان این استاد گرانقدر و مفخر والامقام فرهنگی ایران را به خاندان مکرم آن مرحوم، شاگردان و عموم علاقهمندان این فقید سعید تسلیت و تعزیت عرض میکنم.
خداوند روح ایشان را با روح اولیا و اوصیا محشور فرماید. انشاءالله.
حسن بلخاری قهی
رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی»
آنچه دیگران می خوانند:
گردآورنده: مریم بالوی فیلی
