به گزار ش تیتربرتر؛ بر اساس آمارهای رسمی تورم نقطه به نقطه طی مهرماه به بیش از ۴۰ درصد افزایش پیدا کرده است و سفره بسیاری از مردم بسیار کوچکتر شده و برخی از کالاهای اساسی در کشور نیز کمیاب شده است و دولت میگوید تحریمهایی که آمریکا بر علیه ایران وضع کرده، علت اصلی وضع امروز اقتصادی کشور است.
حالا نمایندگان مجلس برای افزایش قدرت خرید مردم در شرایطی که دولت با کسری بودجه مواجه است یارانه جدیدی را تصویب کردند تا شاید باری از مشکلات معیشتی برداشته شود.
جزییات یارانه جدید 60 هزار تومانی
بر اساس طرحی که مجلس تصویب کرده، دولت ملزم به پرداخت یارانه جدیدی شده است، بر این اساس قرار است مبلغ ۱۲۰ هزار تومان برای هریک از افراد سه دهک اول و ۶۰ هزار تومان برای هر یک از سایر دهکها واریز شود. این یارانه به ۶۰ میلیون نفر تعلق خواهد گرفت.
کلیات طرح تامین کالاهای اساسی در مجلس تصویب شد. طرحی که بر اساس آن بنا شده است ۶۰ میلیون نفر ایرانی ماهانه ۶۰ هزار تومان دیگر به عنوان یارانه دریافت کنند، البته این یارانه به صورت نقدی به افراد پرداخت نمیشود و شهروندان ایرانی با این یارانه فقط میتوانند کالاهای اساسی مانند برنج، گوشت، تخم مرغ، شکر، روغن و … را از فروشگاههای زنجیرهای خریداری کنند.
نمایندگان مجلس درباره جزییات این طرح توضیح دادهاند که ۲۰ میلیون نفر از مشمولان یارانه جدید دو برابر بقیه، یعنی نفری ۱۲۰ هزار تومان دریافت میکنند که این افراد، شهروندان زیر پوشش نهادهای حمایتی مانند کمیته امداد و بهزیستی هستند.
۴۰ میلیون نفر دیگر که شامل کارگران، کارمندان و بازنشستهها میشوند، نفری ۶۰ هزار تومان دریافت میکنند. نکته دیگری که درباره یارانه جدید لازم است بدانید، این است که سقف پرداخت یارانه جدید به هر خانواده برای پنج نفر و حداکثر تا ۶۰۰ هزار تومان است.
این یعنی اینکه خانوادههای با جمعیت بیشتر از پنج نفر نمیتوانند یارانه بیشتری بگیرند و سقف ۶۰۰ هزار تومان هم برای خانوادههای زیر پوشش نهادهای حمایتی است. همچنین به گفته این نمایندگان، قرار است که یارانه جدید از ماه مهر پرداخت شود و دولت باید برای پرداخت یارانه جدید در نیمه دوم سال، ۳۰ هزار میلیارد تومان از بودجه سال ۹۹ را کنار بگذارد.
تأثیر پرداخت یارانه جدید بر اقتصاد خانوادهها
علی قنبری کارشناس مسائل اقتصادی در گفتگو با فرارو با اشاره به طرح مجلس برای پرداخت یارانه ۱۲۰ هزار تومانی به ۶۰ میلیون نفر از جمعیت کشور، گفت: این مبلغ هر چند کم است، اما میتواند کمی از قدرت خرید از دست رفته مردم را جبران کند، اما نکته مهم این است که با این پرداختها مشکل معیشتی مردم رفع نمیشود، چرا که طی هفت ماه اخیر و از ابتدای سال قیمت اجناس و مایحتاج ضروری مردم چندین برابر شده و این مبالغ کفاف هزینههایی که مردم متحمل میشوند، را نمیدهد.
وی افزود: در مورد پرداخت این یارانه ۱۲۰ هزار تومانی، یک نکته محل تامین بودجه آن است، زیرا که در حال حاضر دولت خود با کسری بودجه بسیار شدیدی روبرو است و بخشی از این کمبود را از طریق فروش اموال خود در بورس تامین کرد و قسمتی دیگر را از راه انتشار اوراق بدهی، با این حال همچنان کسری بودجه ادامه دارد، حال باید دقیق مشخص شود که منایع این طرح قرار است، از چه محلی تمدید شود.
قنبری اظهار داشت: اگر قرار باشد، دولت با استقراض از بانک مرکزی و چاپ پول این یارانه نقدی را به مردم پرداخت کند، بهتر است که این کار انجام نشود، چون مبلغ یارانه سنگین است و اگر از طریق استقراض منابع تامین شود، اثرات تورمی بسیاری دارد که این مسئله در نهایت تورم خیلی بیشتری را به مردم تحمیل خواهد کرد، بنابراین باید ابعاد و جوانب این طرح در مجلس و دولت به خوبی پخته شود و بعد برای اجرای آن تصمیم گیری شود.
این اقتصاددان با اشاره به اینکه امروز با تورم افسارگسیختهای که در جامعه وجود دارد، سفره های بسیاری از اقشار مردم کوچک شده است، بیان داشت: متاسفانه این روزها شاهد هستیم که افزایش قیمتها همچنان ادامه دارد، به طور مثال دولت همین چند روز گذشته مجوز افزایش قیمت حدود ۳۰ درصدی مواد شوینده و بهداشتی را صادر کرد، این قبیل مجوزها از ابتدای سال تاکنون به طور متناوت صادر شده، در حالی که حقوق و دستمزد در ابتدای سال تنها با رشد ۲۰ درصدی روبرو شد.
مطالب مرتبط:
وی اضافه کرد: اینکه منتظر بمانیم تا جو بایدن به کاخ سفید راه پیدا کند، تا از طریق آن تحریمها برداشته شود تا بتوان نفت فروحت و اوضاع اقتصاد را سروسان داد، تفکر درستی نیست، اگر بایدن هم انتخاب شود، باز هم دشمنی بین دو کشور پابرجا خواهد ماند و در کوتاه مدت نیز نباید انتظار داشت که اتفاق خاصی رخ دهد، این در حالی است که متاسفانه چیزهایی که در اختیار خودمان نیز بود را استفاده نکردیم، عدم تصویب FATF یکی از این اقداماتی بود که باعث خود تحریمی خودمان شد.
قنبری ادامه داد: حال اگر به فرض تحریمها نیز برداشته شود، تا زمانی که ما به FATF نپیوندیم، نمیتوانیم با کشورهای دیگر داد و ستد انجام دهیم، بنابراینهمان طور که ملاحظه میکنید، با اقداماتی میتوانستیم اوضاع را بهبود ببخشیم، اما متاسفانه کاری در این زمینه انجام نگرفت، حال باید دید که آیا در آینده این امکان فراهم خواهد شد تا قضیه FATF حل شود و با پیوستن به این معاهده نقل وانتقالات پولی به حالت عادی بازگردد، زیرا که در حال حاضر نیز تجار برای معامله با کشوری نظیر چین هم با مشکلات بسیاری روبرو هستند و عملا جابه جایی پول غیر ممکن شده است.
این استاد دانشگاه همچنین با اشاره به اینکه ادامه سیاستهایی که ناکارآمدی آنها به اثبات رسیده در به وجود آمدن وضعیت آشفته اقتصادی امروز بسیار تاثیرگذار بوده است، یادآور شد: بعد از خروج آمریکا از برجام دولت برای اینکه بازارهای کالایی و مصرفی دچار شوک قیمتی نشوند، ارز ۴۲۰۰ تومانی را برای واردات کالاهای اساسی در نظر گرفت، اما در همان ابتدای امر بسیاری از کارشناسان به غلط بودن این سیاست تاکید کردند، اما متاسفانه در آن زمان دولت به این انتقادات هیچگونه توجهی نکرد، امروز، اما ناکارآمدی این سیاست به عینه مشخص شده است.
این اقتصاددان گفت: دلار ۴۲۰۰ تومانی، چیزی جزء توریع رانت و ایجاد فساد نتیجهای به دنبال نداشت، دادگاههایی که در شش ماه ابتدایی سال در رابطه با سوء استفادههای ارزی تشکیل شد، نیز موید این موضوع است، اما حال مشخص نیست که چرا دولت همچنان مُصر است این مسئله را ادامه دهد.
آیا «کوپنی شدن اقتصاد» نشانه بدی است؟
یکی از نشانههای وخامت اوضاع اقتصاد ایران در تامین اساسیترین نیازهای شهروندان ایرانی طی ماههای آینده، پیش کشیده شدن دوباره بحث « کوپن» (یا این بار، «کالابرگ الکترونیکی») است. اقتصاد ایران از سال ۱۳۵۹، یعنی زمان شروع جنگ، تا سال ۱۳۸۹ و زمان اجرای طرح هدفمندسازی یارانه ها، به اشکال گوناگون یک اقتصاد کوپنی بوده و به این ترتیب، از چهار دهه گذشته تنها یک دهه را بدون کوپن از سر گذرانده است.
در ادبیات اقتصادی، کوپن هر چند به عنوان ابزاری مناسب برای تخصیص کالاهای اساسی به مصرف کنندگان در شرایط غیرعادی (جنگ، قحطی و غیره) شناخته میشود، اما تداوم حضور آن در اقتصادها هم به معنای این است که اقتصادهای کوپنی کارکرد عادی و معمول خود را از دست داده اند.
در هفته ابتدایی مهرماه سال جاری، کلیات طرح کالابرگ الکترونیک در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید و بر اساس آن، قرار است حدود ۳۵ هزار میلیارد تومان برای تامین کالاهای اساسی برای ۶۰ میلیون نفر از جمعیت کشور تخصیص پیدا کند. با این همه، در حالی که رقم کسری بودجه دولت در سال جاری بین ۱۵۰ تا ۲۵۰ هزار میلیارد تومان تخمین زده میشود، مشخص نیست بار کردن این میزان تعهد مالی جدید بر دوش دولت، آن هم بدون ایجاد کسری جدید، چطور ممکن خواهد بود.
بهارستان نشینان البته قصد دارند در این طرح از محل فروش داراییهای دولت در بند «و» تبصره ۲ قانون بودجه ۱۳۹۹ و همچنین حذف برخی مصارف جدول تبصره ۱۴ این قانون، بودجه مورد نظر را تامین کنند و آن گونه که اعلام شده، تعهد مالی جدیدی برای دولت ایجاد نکنند.
با این همه، حتی از بین اقتصاددانان درون مجلس هم کسانی هستند که با شکل و شمایل اجرای این طرح مخالفتهایی دارند. به طور نمونه، احسان خاندوزی، نماینده مجلس شورای اسلامی، هفته گذشته در گفتگو با نشریه تجارت فردا در مورد این طرح گفت: در شرایطی که اقتصاد وارد کاهش شدید درآمد سرانه و افزایش نابرابری میشود و در نهایت، شاخص رفاه را برای کل اقتصاد تنزل میدهد و شاخصهای فقر و نابرابری را افزایش میدهد، سیاستگذاران هم به این فکر میافتند که به جای چاره اساسی برای نظام حمایتی در کشور، مُسکنهایی موقتی در نظر بگیرند.
او ادامه داد: اگر شخصاً میخواستم مبدع یک پیشنهاد باشم، ترجیحم بر این بود که به سرعت قانون مالیات بر مجموع درآمد را با قانون یارانه پیوند بزنم تا از سال ۱۴۰۰، از طریق یکپارچه کردن این دو، به سمت حمایتهای هدفمند حرکت کنیم که در آن خطاها به حداقل میرسند و به شکل پایدار و بدون اتکا به کسری بودجه دولت یا پایه پولی مد نظر بانک مرکزی، میتواند به صورت مستمر زمینه حمایت از گروههای مستحق را فراهم کند.
هر چه باشد، اوضاع اقتصاد ایران به وخیمترین حالت خود در چند دهه اخیر رسیده، حالتی که حتی در زمان جنگ با عراق هم تجربه نشده بود. در این شرایط و زمانی که بخشی عمده از تولید داخل هم وابسته به واردات مواد اولیه از خارج از کشور است، به نظر میرسد اقتصاد بار دیگر باید منتظر سیاست باشد تا بلکه گشایشی از ناحیه سیاست، اقتصاد را از ورطه سقوط نجات دهد.
گردآورنده: الهام خلیلی خو
آنچه دیگران می خوانند:
