سمنان که در متون کهن تاریخی به ایالت کومش یا قومس شهرت داشته از دیر باز چهاردهمین ایالت از تقسیمات شانزده گانه بوده و در اوستا از آن نام ورن یا ورنه یاد شده که یکی از شهرهای ایران و مرکز استان سمنان هستش که از نظر جغرافیایی در قسمت جنوب رشته کوه البرز و شمال دشت کویر و در راه تهران به خراسان و در حد فاصل سه شهر دامغان، گرمسار و مهدیشهر قرار گرفته. از نظر آب و هوایی خشک و معتدله یعنی تابستونای گرم و زمستونای خنکی داره. محققان سمنان را جزیره لهجه ها میدونن.

در این منطقه تنوع گویشی خاصی وجود داره و حتی در محله ها نیز در نوی گویش تفاوت هایی مشاهده میشه. این شهر 7 محله معروف قدیمی به نام های اسفنجان، لتیبار، شاهجو، ناسار، زاوغان، کوشمغان و کدیور داره. جاذبه های گردشگری زیادی هم داره، که متاسفانه به علت کم توجهی به جاذبه ها، از شهرت کمی برخوردارن و زیاد شناخته شده نیستن. طبیعت بکر و دست نخورده استان سمنان به تنهایی در شهرستانهای این استان جالب توجهه، به طوریکه با سفر به شهر سمنان و بعد به شهمیرزاد و مهدیشهر می شه تجربه دو آب و هوای متفاوت رو با طی کمتر از 20 کیلومتر داشت.

از مراکز دیدنی سمنان می توان مسجد جامع سمنان(دوران سلجوقی- تیموری)، مسجد امام( سلطانی- قاجاری )، خانقاه شیخ علاءالدوله، دروازه ارگ، کاروانسرای شاه عباسی، حمام حضرت یا موزه پهنه، بازار سمنان و بازار شیخ علاء الدوله، خانه تدین، خانه رجبی، آرامگاه پیر نجم الدین، خانه داوودی و قلعه های مجاور آن، منطقه دیدنی و زیبای کویر جنوبی شهر و روستاهای کویری آن، چشمه های آبگرم، بقعه پیغمبران، منطقه زیبای آهوان و کاروانسراهای آن نام برد.

خوراکی و سوغاتی سمنان

به طور معمول ما هر شهری رو با نشونه ای میشناسیم که این نشونه می تونه یه اثر تاریخی، جاذبه طبیعی، گردشگری و یا سوغاتی اون شهر باشه اما سمنان رو میشه با غذاهای محلیش به خاطر سپرد. اولین نکته درباره عادات غذایی سمنانی ها اینه که بیشتر غذاهاشون از برنج تشکیل شده و معمولا هرجا که برید، چه رستوران باشه چه مهمان خانواده ای سمنانی بشین در کنار سفره غذا، شوری یا ترشی حضوری پر رنگ داره و یکی از این ترشی ها که به متکا معروفه، برای کسائی که فشار خون بالا دارن خیلی مفیده. اما در سمنان و در بین غذاهای مختلف، سبزی پلو حرف اول و آخر رو میزنه و غذای محبوب سمنانی ها به شمار میاد. اون هم سبزی پلویی با ته دیگ قطور و چرب که مملو از تکه های گوشته و کاملا با سبزی پلو های ایرانی ها متفاوته و حداقل از 10 نوع سبزی و صیفی جات و حتی بادمجان، سیب زمینی و گوجه فرنگی تهیه شده.

با این که سمنان جز مناطق کویری به حساب میاد اما توی این شهر تاریخی علاوه بر این که سوغاتی ها و خوراکی های خوبی وجود داره، می تونین تمام سوغاتی های خاص هر منطقه کویری، جنگلی و کوهستانی رو ازش تهیه کنین. معروفترین سوغاتی سمنان نان های محلی مثل نان شیرمال، نان کماچ و ... هستن. این نان های محلی خوشمزه چون خیلی مورد استقبال مسافران قرار میگیره، شیرمال پزی های زیادی توی این شهر وجود داره. علاوه بر نان محلی، در این شهر سوغاتی های فصلی زیادی وجود داره که انار، انجیر و بادمجان سمنان مهم ترین اونا هستن.
نمد، سفال، سرامیک، نوعی پارچه به اسم «وشینه» و قالیچه های سمنانی ، از دست ساخته های این شهر به حساب میاد که می تونین این سوغات رو از بازار سمنان تهیه کنین.

گردشگری سمنان

شهر سمنان پر از جاذبه های طبیعی و گردشگریه. یکی از زیبایی های طبیعی شهر کوچه باغهای کویری سمنان هستش که توجه هر مسافری که تصویری کویری از سمنان داره رو به خودش جلب می کنه. این کوچه باغ ها که درست وسط شهرستان سمنان واقع شدن باقی مانده از بافت طبیعی شهرن که پر از درخت های انار، انجیر، توت و … هستن. خصوصا نهری که داخل این کوچه باغ جاریه در شرایط کویری مثل طلا برق می زنه و می درخشه. پس روز اولتون رو به این کوچه باغ ها اختصاص بدین.
راستی می دونستین که پرنده همای سعادت هم اینجاست! فقط کافیه از شهر سمنان به سمت صوفی آباد حرکت کنین و این زیبایی توصیف ناپذیر رو که داخل کویر کوه سرخ جا خوش کرده ببینین و لذت ببرین.

کویر کوه سرخ و پرنده همای سعادت

کویر کوه سرخ و تندیس طبیعی پرنده همای سعادت در استان سمنان واقع است. این منطقه شامل پدیده های زمین شناسی مختلف از جمله فرسایش تونلی، بدلند و اشکال شبه کارست است که در نوع خود در کشور کم نظیر است.
آب در این نقطه کاملاً اشباع شده از نمک و گچ است. آب رودخانه شوراب همانند دوغاب گچ در مسیل جریان دارد. در کناره های رودخانه نیز لایه ضخیمی از لایه های نمکی، سطحی صاف و صیقلی و سفید رنگ را بوجود آورده است. این لایه بسیار نرم است. در کیومتر 22 از ابتدای جاده خاکی، رودخانه شوراب مسیر تردد خودروها را بریده است. با خودروهای سواری امکان عبور از آن وجود ندارد و می بایست از این نقطه پیاده روی در کویر را آغاز کرد. کوه سرخ در 5 کیلومتری جنوب شوراب قرار دارد و از این منطقه به وضوح قابل مشاهده است.
صخره ای که بر اثر وزش باد به شکل یک عقاب بسیار زیبا در آمده است و اگر شما این صخره را از کمی بالاتر ببینید عقابی را می بینید که بالهای خود را به صورت نیمه باز درآورده و شاید کسی باور نکند که این منظره به صورت طبیعی شکل گرفته است وساخته دست انسان نیست.

بقعه پیغمبران

بقعه پیغمبران در 18 کیلومتری شمال شرقی سمنان در بالای کوهی مرتفع قرار دارد. این بقعه دارای گنبد مخروطی شکل است و بر روی قبر آن صندوق مشبک چوبی قرار دارد و دو طرف بیرون مقصوره دارای پیش فضا و ایوان است و دو طرف دیگر آن دره و پرتگاه می باشد. هرچند که درباره شجره نامه مدفونین این بقعه اطلاع صحیحی در دست نیست اما به موجب اعتقادات مردم سمنان و همچنین کتیبه ای که در این محل موجود است، مدفونین این مقبره به اسامی «سام» و «لام» از فرزندان نوح پیغمبر بوده و برخی آنان را «سام النبی» و «لام النبی» می نامند.

آب پخش کن سمنان

آب پخش کن که در اصطلاح محلی آبیاری سنتی سمنان بدان «پارا» می نامند، در شمال شهر سمنان واقع شده که به واسط شیب دار بودن زمین، آب رودخانه گل رودبار با سرعت به مخزن اولی آب می ریزد. تعداد این مخزن ها شش عدد است، هر یک از این مخزن ها نسبت به دیگری در سطح بالاتری قرار گرفته است که پله ای شکل به هم مربوط می گردند. در جهت طولی هر مخزن چوبی به نام «برجن» نصب شده که آب از آن سرازیر شده به مخزن بعدی وارد می شه. تعداد این برجن ها هم شش عدده، با ورود آب رودخانه به هر مخزن از سرعت و شدت قبلی آب آن کاسته شده تا آنجا که در مخزن آخری تقریباً تمامی سرعت آب از بین می رود و دارای حرکتی معمولی می گردد.

بیشتر بخوانید:بوم گردی در خانه های تاریخی کاشان

طول مخزن ها و برجن های شمالی کمتر از برجن های جنوبی و انتهایی در نظر گرفته شده، پهنای بین هر دو برجن از 5/2 تا 3 متر تجاوز نمی کنه. در مخزن ششمی آب تقریباً بدون حرکت مشاهده می شه و طول برجن این مخزن به پنج قسمت تقسیم شده و به طوری که آب آن به پنج نهر جدا از هم سرازیر می شه. دیواره هایی نهرها را از هم جدا می کنه و در محل اتصال این دیوارها با برجن سنگی به شکل منشور مثلث القاعده گردیده. (در اصطلاح محلی «پتّا») تا هنگام ورود آب به نهر اصطکاک کمتری داشته باشه.

دروازه ارگ سمنان

بنای اصلی ارگ سمنان در زمان بهمن میرزا بهاء الدوله فرزند فتحعلی شاه قاجار حاکم سمنان احداث گردید. این بنا که در واقع ارگ دولتی و مقر حکومتی سمنان در دوران قاجاریه محسوب می شد، شامل دو دروازه است که دروازه جنوبی آن در اثر گسترش شهر ازمیان رفته و بنای دروازه شمالی (دروازه فعلی) موجود می باشد. ساخت این بنای تاریخی در سال 1302 هجری قمری به پایان رسیده است ارگ سمنان دارای تزیینات آجرکاری وکاشی کاری بی نظیری است که درمیدان ارگ سمنان واقع شده است.

بنای دارالحکومه

یکی دیگر از آثار دوران قاجاریه، ساختمان دارالحکومه سمنانه که در جنوب شهر و در میدان ابوذر غفاری (پاچنار) واقع شده. بنای دارالحکومه رو به دوره فتحعلی شاه قاجار نسبت می دهند. قبل از اینکه ساختمان ارگ دولتی سمنان در شمال شهر احداث شود، دارالحکومه سمنان در جنوب شهر و در همین بنا که امروز به خانه کلانتر معروف است، مستقر بود.
بنای دارالحکومه که به وسیله دو دالان باریک و طویل (یکی از کوچه منشعب از خیابان ابوذر و دیگری از میدان مزبور) به بیرون باز می شه، شامل حیاط وسیع و اتاق های متعدد سه دری در اطراف آن است.
بادگیر بلند آجری آن از بام بیش از ده متر ارتفاع داره و به صورت چهارگوش ایجاد شده است. این نورگیر پنجره هایی برای نورگیری و عبور جریان هوا و خنک کردن هوای اتاق داره.

قلعه های سارو

در 10 کیلومتری شمال­ شرقی سمنان در نقطه­ای کوهستانی به نام سارو آثار دو قلعه بسیار محکم و تسخیرناپذیر موجود است که طرز ساختمان و انتخاب محل بنای آنها قابل توجه و در خور تحقیق است. این قلعه در دو طرف کلاته یا مزرعه سارو که چشمه ساری زیبا است واقع شده­. قلعه شمالی بر اثر گذشت زمان و بروز سوانح طبیعی و خرابکاری افراد گنج یاب تا اندازه­­ای ویران شده و خالی از سکنه است، ولی اسکلت محکم آن ابهت خاصی به این دره بخشیده است.

قلعه جنوبی که بر روی قلعه بسیار بلندی بنا شده، به قدری محکم است که یکی از مهم­ترین قلعه­ های دفاعی شرق ایران محسوب می­شده. ظاهراً ساختمان قلعه سه طبقه بوده و چنین به نظر می­رسه که طبقه اول آن جای چارپایان و طبقه دوم محل سکونت رعایا و خانواده آنان و طبقه سوم که دارای معبد و حمام سکونت سربازان مدافع و بزرگان قلعه بوده است.

از موارد جالب توجه در این قلعه، بردن آن چشمه کلاته سارو به بالای قلعه بوده است. با تسطیح زمین آب چشمه­ای که در حدود چند صد متر از قلعه پایین­تر بوده است، به بالای قلعه می­رسید و مورد استفاده قرار می­گرفت. چهار گوش هر یک از قلعه ­های سارو، برج­هایی به منظور دیده­بانی ساخته شده که بسیار جالب توجه و دیدنی است. تاریخ بنای اولیه قلعه­ های سارو را به دوره پیشدادیان و کیانیان نسب می دهند، ولی در زمان­های مختلفی چون دوره اشکانیان و اسپهبدان طبرستان، این قلعه ­ها پایگاه­های مهم آنها بوده و مورد استفاده قرار می­گرفته.