آموزش سواد رسانه ای در چهل سال اخیر در دنیا پدید آمده و اهمیت آموزش و مفهوم گسترده سواد، در ایـن سال ها گسترش یافته است؛ کانادا به عنوان اولین کشوری است که آموزش سواد رسانه ای به صورت رسمی از سـوی نظام آموزش و پرورش آن کشور پذیرفته شده است.

در قرن اخیر از سواد رسانه ای، به عنوان سواد جدید یاد می شود که توانایی دسترسی، تحلیل، ارزیابی، برقراری ارتباط با پیام های رسانه ای در اشکال مختلف و تفکر انتقادی را شامل می شود.
در حال حاضر سواد رسانه ای به عنوان یک مـاده درسـی در نظـام آموزشی بسیاری از کشورها از جمله بریتانیا، استرالیا، آفریقای جنوبی، کانادا، آمریکا و ژاپن تدریس می شود و هم زمان در کشورهای نیوزیلند، ایتالیا، یونان، اتریش، سوئد، دانمارک و سوئیس در حال توسعه است.
حتی وضع قوانین صرفا محدود کننده به دلیل دشـواری در ضـمانت اجـرا موفقیت چندانی در پیش رو نداشته و ندارد. اندیشمندان حوزه ارتباطات و رسانه ها، از حدود چند دهه پـیش همـواره  دغدغه آسیب رسانی رسانه ها و آسیب پذیری شهروندان در جامعه جهانی را داشته اند و برای کاهش اثرات مخرب آنها ایده ها  و پیشنهاداتی را ارائه کرده اند که یکی از ایـن پیشـنهادات، تقویـت سـواد رسـانه ای شـهروندان در جامعـه است.
از سویی دیگر یکی از ابزارهای مقابله با قدرت نرم  و جنگ رسانه ای، آموزش سـواد رسـانه ای و اولویـت دادن بـه سواد رسانه ای به عنوان مهارتی حیاتی برای شهروندان در قرن21 است.
سواد رسـانه ای مـی توانـد پـادزهری باشـد در مقابل هژمونی رسانه ای، و شهروندان را در مواجهه با محتوای پیام های رسانه ای واکسینه کند.
آنچه در مورد فراگیری سواد رسانه ای اهمیت دارد آن است که بدانیم سـواد رسـانه ای صـرفا منـع  شـهروندان از پیام های ناخواسته رسانه ای نیست. اگر چه برخی گروه ها سعی در ترغیب خانواده به خاموش کـردن تلویزیـون دارند ولی حقیقت این است که رسانه چنان با فرهنگ محیط اجتماعی افراد عجین شده که حتی اگر شما تلویزیـون را هم خاموش کنید نمی توانید از فرهنگ رسانه ای امروز فرار کنید.
پیام ها مثل اکسیژنی که تنفس می کنیم ما را احاطـه کرده است و دیگر رسانه ها صرفا بر فرهنگ ما تاثیرنمی گذارند بلکه خود فرهنگ ما هستند.

بنابراین، سواد رسانه ای کمک به شهروندان است که دانش کافی، تفکر انتقادی و سواد لازم را از تمام اشـکال رسـانه ای کسب کرده تا بتوانند آنچه را که می بینند، می شنوند و می خوانند، خود تحلیل و کنترل کنند پـیش از آنکـه از سـوی رسانه ها کنترل شوند.

اهداف آموزش سواد رسانه ای؛ کمک به شهروندان عصر جهانی در جهت افزایش شناخت شهروندان از پیام های رسانه ای که دریافت می کنند و تشویق شهروندان به گزیده تر عمل کردن در انتخاب رسانه ها همچنین یاری رساندن به شهروندان در جهت آگاه تر شدن نسبت به واکنش های رسانه است  علاوه بر آن کمک به شهروندان در جهت رمزگشایی محیط رسانه ای پیرامون خود و افزایش توان داوری و قضاوت شهروندان به منظور شناسایی مزایا و معایب یک پیام همچنین تقویت دیدگاه انتقادی شهروندان نسبت به رسانه ها به منظور پربارتر کردن محیط زندگی است.
در فضای به شدت رسانه‌ای شده کنونی جهان، داشتن اطلاعات کافی نیست؛ بلکه انسان‌ها باید به دانش تحلیل اطلاعات و پیام نیز مجهز شوند. برای تجهیز به دانش تحلیل اطلاعات باید به مسئله سواد رسانه‌ای توجه ویژه شود. سوادرسانه‌ای عبارت است از: توانایی و قدرت دسترسی، تحلیل، ارزیابی و انتقال اطلاعات و پیام‌های رسانه‌ای.
در نتیجه یک تحقیق با موضوع نقش سواد رسانه ای در تجزیه و تحلیل و الگوپذیری مخاطبان از تبلیغات اقناعی تلویزیون مشخص شد که مخاطبان به شدت تحت تأثیر پیام‌های رسانه‌ای قرار دارند و این شدت در مخاطبان با تحصیلات بالا کمتر است و سواد رسانه‌ای به مخاطبان کمک زیادی می‌‌کند تا در الگوپذیری خود از رسانه‌ها آگاهانه عمل کنند و منفعل نباشند.
زینب زارع _ خبرنگار و فعال رسانه ای