آنچه در پس ذهن کارگردان به عنوان سکان دار کشتی یک اثر هنری همچون فیلم "جویندگان" در جریان است پرداختن به چگونگی یک گره گشایی (رهایی ازconflict) از جانب چندین زن و چندین مرد است. اساسا این گره برای جان فورد در فیلم "جویندگان" از فراهم آوردن یک تنگنای فرهنگی موجودیت یافته و در قالب یک جدال هویتی و قومیتی (میان سرخ پوستان و سفیدپوستان) شکل می گیرد.

به نظر میرسد در "جویندگان" دغدغه ی اصلی صرفا یافتن نیست. بلکه جان فورد با به تصویر کشیدن کاراکتر "ایتن" دغدغه ی جدی خلق یک منجی را دارد و هدایت پروسه ی نجات را در سر می پروراند. با این فرض، او برای نیل به این هدف از فاکتور گذر زمان در داستان مدد گرفته است. بدین مفهوم که در داستان بعد از گذر سالها و نه با اندک زمانی، گره گشایی حاصل می شود. نقش منجی، در جایی در هیبت یک برادرخوانده نمود پیدا میکند و نیز از دریچه ی دیگری با خلق شخصیت قهرمانش " ایتن" ابعاد دقیق منجی دلخواه او و به طور کلی مفهوم منجی گری متبلور می شود. 

این دو مرد به همراه نیروی تکیه گاه که همان جمع خانوادگی سفیدپوست ها هستند و به زعم فورد، مادر در راس آنان قرار دارد؛ در تلاشند تا از دست رفته ترین ارزششان که همان فرهنگ و هویتشان ( در جدال با سرخ پوست ها) است را دوباره به چنگ آورند.

فورد، این چالش انسانی و عظیم را در بستر خلق کاراکتر دختری که شرافتش آسیب دیده و با گذر زمان بالاجبار سیر تکامل یک زن را طی میکند، طرح ریزی میکند. ( بدین معنا که رشد در مواجهه با تعارض، به مثابه یک فرایند اجباری است.)

دختری که در کشاکش انتخاب هویت اصیل خود و نیز هویت سرخ پوستی القاشده به اوست. 

در واقع یک زن میزبان این فشار و تعارض است و جان فورد تصمیم گرفته مردانی منجی، تعدیل فشار وارد آمده به بدنه ی روان دختر را به عهده بگیرند. خواه "ایتن" در مقام یک قهرمان و فارغ از نیازهای معشوق بودن و خواه پسری که خود صاحب معشوقه است و مهری از جنس مهر برادری به دختر دارد.
فقدان هویت و آسیبی که به آن وارد آمده را در ابتدا چندین زن به گردن میگیرند. دخترک قربانیست و سپس مادر او که جان فورد به وسیله ی مادر به انعکاس اقتدار و تدبیر والدانه و تجلی کارکرد سوپر ایگو، می پردازد.

(گویی از نگاه فورد، والد مدبر یک زن بوده است) 

جریان تکامل قربانی داستان،(دخترک) که پیش تر ذکر آن رفت؛ در حقیقت زمانی برای سینماگر و همینطور مخاطب، عینیت می یابد که دختر به آغوش گرم خانواده بازمی گردد و مجال بازگشت به خود اصیلش (مفعوم self) را پیدا میکند.

از نگاه جان فورد این مراد، وقتی حاصل می شود که پروسه ی دغدغه مند و طولانی و پرخطر نجات، توفیق می یابد.

در این میان، به موازات آشکار شدن انرژی های زنانه، ظهور انرژی های مردانه و تبلور قدرت برای حفظ هویت، در قالب بازگرداندن قربانی به مامن خود که همان خانه است راه حل ارائه شده ی فورد برای تعارض پیش آمده است.

به نظر میرسد نهاد خانواده به عنوان نهاد پشتیبان و نیروی محرکه ی پروسه ی نجات، نقش آفرینی می کند و این همان فاکتور دلخواه جان فورد برای انعکاس سینمای اخلاق در زمان خودش و نیز برای آیندگان است.

همچنین شیوه ی قهرمان پروری سینمای جان فورد، اساسا جنسی مردانه دارد اما با ملاحظاتی...

این ملاحظات با وسط کشیدن پای یک زن مقتدر و با تدبیر که ناظر و حامی قهرمان داستان است، مصداق پیدا میکند. شخصیت مادر همان تصویر کردن سوپر ایگوست و این در حالی است که ایگوی مادر داستان بیشترین ظرفیت انطباقی را نسبت به سایر شخصیت ها دارد.
(ego adaptive capacity)

مخلص کلام اینکه؛ جان فورد پازل کاراکترهایش را جوری میچیند که نه سیخ بسوزد نه کباب... او ابدا وابستگی و بهتر است بگوییم دلبستگی به زن را سرکوب نمیکند و اتفاقا نگاهی زن سالار دارد. شاید اساسا ژانر وسترن نگاهی پنهانی به زن دارد و ای بسا همین زن سالاری پنهانی در ژانر مردانه ی وسترن دلیل خلق شاهکاری چون جویندگان شده است.

پی نوشت: بر اساس نظریه فروید (روانشناس) ایگو «خود»، آن مؤلفه از شخصیت است که مسئول برخورد با واقعیت است. سوپرایگو «فراخود»، آن جنبه از شخصیت است که دربردارندهٔ تمام آرمان‌ها و استانداردهای  اخلاقی و درونی است که ما از پدر و مادر و جامعه کسب می‌کنیم.

زهرا خدابنده