جهش ۵ درصدی نفت تا محدوده ۸۸ دلار، بار دیگر تنگه هرمز را به کانون نگرانی بازار انرژی تبدیل کرده است؛ آینده قیمت‌ها اکنون بیش از هر چیز به سرنوشت کشتیرانی و مذاکرات بر سر بازگشایی هرمز گره خورده است.

بازار جهانی نفت در شرایطی وارد مرحله‌ای تازه از نوسان شده که امید به بازگشایی تنگه هرمز، که در هفته گذشته تا حدی از فشار صعودی بر قیمت‌ها کاسته بود، جای خود را به نگرانی درباره طولانی شدن اختلال در یکی از حیاتی‌ترین مسیرهای انرژی جهان داده است. برنت که در ۱۲ مرداد تا محدوده ۷۹ دلار عقب‌نشینی کرده بود، ابتدا با انتشار اخبار مربوط به محدودیت احتمالی تردد برخی کشتی‌ها و سپس با مطرح شدن شروط ایران برای بازگشایی هرمز، بار دیگر در مسیر صعود قرار گرفت و در معاملات امروز سه‌شنبه تا محدوده ۸۸ دلار پیش رفت. نفت وست‌تگزاس اینترمدیت نیز به محدوده ۸۲ دلار رسیده است.

قدس آنلاین در خبری نوشت:آنچه در حال حاضر بیش از هر عامل دیگری بازار را تحت تأثیر قرار داده، خود قیمت نفت نیست؛ بلکه حق بیمه ریسکی است که معامله‌گران برای احتمال تداوم اختلال در عرضه در قیمت‌ها لحاظ می‌کنند. تنگه هرمز پیش از آغاز درگیری‌ها محل عبور حدود یک‌پنجم محموله‌های نفت و گاز طبیعی مایع جهان بود و کاهش شدید تردد کشتی‌ها در این مسیر، نگرانی درباره انتقال منظم انرژی از خلیج فارس را افزایش داده است. آمارهای کشتیرانی نیز از فاصله قابل‌توجه میان حجم تردد فعلی و شرایط عادی حکایت دارد؛ موضوعی که باعث شده هر خبر سیاسی درباره آینده هرمز مستقیماً در نمودار قیمت نفت منعکس شود.

در چنین شرایطی، موضع ایران درباره بازگشایی تنگه هرمز به یکی از مهم‌ترین متغیرهای تعیین‌کننده قیمت تبدیل شده است. تأکید تهران بر ضرورت دستیابی به یک تفاهم برای تأمین ایمنی کشتیرانی و مطرح شدن شروطی برای بازگشایی، این برداشت را در بازار تقویت کرده که بازگشت ترافیک دریایی به شرایط عادی، دست‌کم در کوتاه‌مدت، قطعی نیست. از سوی دیگر، نبود یک توافق عملی و روشن میان طرف‌های درگیر، باعث شده معامله‌گران از کاهش سریع قیمت نفت پس از هر خبر مثبت نیز اطمینان نداشته باشند.

این نکته اهمیت زیادی دارد؛ زیرا حتی اگر در روزهای آینده توافقی برای عبور ایمن کشتی‌ها حاصل شود، بازار احتمالاً بلافاصله به شرایط پیش از بحران بازنخواهد گشت. تجربه تنش‌های اخیر نشان داده است که هرگونه توافق ممکن است شکننده باشد و همین مسئله می‌تواند بخشی از حق بیمه ریسک را در قیمت نفت حفظ کند. به بیان دیگر، بازگشایی هرمز لزوماً به معنای سقوط فوری قیمت نفت نیست، همان‌طور که تداوم محدودیت‌ها نیز لزوماً به معنای جهش نامحدود قیمت نخواهد بود.

از طرف دیگر، بازار نفت تنها با ریسک هرمز مواجه نیست. تشدید درگیری‌ها در مسیرهای کشتیرانی دریای سرخ، نگرانی درباره امنیت باب‌المندب و حمله به زیرساخت‌های انرژی روسیه، مجموعه‌ای از ریسک‌های هم‌زمان را به بازار تحمیل کرده‌اند. وقتی چند مسیر مهم انتقال انرژی و چند مرکز تولید یا پالایشگاهی هم‌زمان در معرض تنش قرار می‌گیرند، حساسیت بازار نسبت به کوچک‌ترین اختلال عرضه افزایش پیدا می‌کند.

با این حال، در سوی دیگر معادله عواملی وجود دارند که می‌توانند مانع از تبدیل جهش فعلی به یک روند صعودی پایدار شوند. تقاضای جهانی نفت، وضعیت اقتصاد آمریکا و مسیر نرخ بهره فدرال رزرو همچنان متغیرهای مهمی هستند. نرخ بهره بالا می‌تواند رشد اقتصادی و در نتیجه تقاضا برای سوخت را کاهش دهد. بنابراین حتی در صورت بالا ماندن ریسک ژئوپلیتیک، ضعف تقاضای جهانی می‌تواند سقفی برای رشد قیمت‌ها ایجاد کند.

به همین دلیل پیش‌بینی مؤسسات مالی نیز بیش از گذشته به سناریوی سیاسی گره خورده است. گلدمن ساکس محدوده ۸۰ تا ۹۰ دلار را برای نفت برنت در شرایط فعلی محتمل دانسته و در سناریوی تداوم بسته ماندن هرمز، احتمال رسیدن قیمت به ۱۲۰ دلار را مطرح کرده است. سیتی نیز اگرچه همچنان انتظار حل‌وفصل بحران را دارد، پیش‌بینی خود از قیمت برنت در سه‌ماهه سوم را از ۷۵ به ۸۰ دلار افزایش داده و برای سه‌ماهه چهارم همچنان رقم ۷۰ دلار و برای سال آینده میانگین ۶۵ دلار را در نظر گرفته است.

این اختلاف چشمگیر میان سناریوهای ۶۵، ۸۰، ۹۰ و حتی ۱۲۰ دلار، در واقع نشان می‌دهد بازار نفت در حال حاضر با یک بازار چندسناریویی مواجه است. اگر توافقی پایدار برای عبور ایمن کشتی‌ها حاصل شود و جریان صادرات و حمل‌ونقل به حالت عادی بازگردد، بخش قابل‌توجهی از حق بیمه ریسک از قیمت نفت حذف خواهد شد و احتمال بازگشت برنت به محدوده‌های پایین‌تر وجود دارد. اما اگر مذاکرات فرسایشی شود و تردد از هرمز همچنان در سطح بسیار پایین باقی بماند، بازار ناچار خواهد بود کمبود عرضه و هزینه بالاتر حمل‌ونقل و بیمه را در قیمت‌ها لحاظ کند.

در این میان، مرز ۹۰ دلار را می‌توان نخستین آزمون مهم بازار دانست. عبور پایدار برنت از این سطح، در صورت همراه شدن با کاهش بیشتر تردد در هرمز یا گسترش درگیری‌های منطقه‌ای، می‌تواند انتظارات صعودی جدیدی ایجاد کند. در مقابل، دستیابی به یک توافق عملی و قابل اتکا برای بازگشت کشتیرانی، می‌تواند همان‌طور که رشد قیمت را متوقف کرده، بخش مهمی از افزایش اخیر را نیز پس بگیرد.

بنابراین چشم‌انداز نفت در روزهای آینده بیش از آنکه تابع یک روند تکنیکال یا حتی توازن معمول عرضه و تقاضا باشد، به سرنوشت تنگه هرمز وابسته است. بازار اکنون میان دو نیروی متضاد گرفتار شده است: از یک سو احتمال عادی شدن شرایط و بازگشت نفت به مسیر نزولی، و از سوی دیگر خطر طولانی شدن بحران و جهش دوباره قیمت‌ها. تا زمانی که تکلیف این دو سناریو روشن نشود، نفت احتمالاً در محدوده‌ای پرنوسان باقی می‌ماند و هر خبر از مذاکرات، تردد کشتی‌ها یا تشدید درگیری‌ها می‌تواند قیمت هر بشکه را در چند ساعت جابه‌جا کند.

۲۳۳۲۱۷