همشهری‌| فاطمه عسگری‌نیا: امسال زائران امام رضا(ع) با خودشان یک سلام بیشتر به مشهد می‌آورند؛ سلامی که مقصدش رواق دارالذکر است. رواقی که برای آشنایان حرم، فقط یک فضای معماری نیست؛ جایی است در امتداد روضه منوره، نزدیک به ضریح امام رضا(ع)، و حالا یک خاطره تازه هم در خود جای داده است. زائرانی که برای زیارت امام هشتم راهی مشهد شده‌اند، امسال بعد از سلام به امام رئوف، راهی مزار رهبر شهیدشان می‌شوند؛ مردی که خود سال‌ها با آداب و آیین زیارت، از همین مسیر به پابوسی امام رضا(ع) می‌رفت.

سالی عجیب

چه سال عجیبی است امسال. دلتنگی‌ها تمام نمی‌شوند. هنوز از کربلا برنگشته‌ایم. هنوز صدای قدم‌ها در بین‌الحرمین و تصویر گنبدهای حسین(ع) و عباس(ع) در چشم‌هایمان مانده است. هنوز حال و هوای آن زیارت از دل‌هایمان بیرون نرفته که دوباره راهی خراسان شده‌ایم؛ به رسم هر سال، به عشق امام رضا(ع) اما ته دل، انگار این بار چیزی را با خودمان به مشهد می‌آوریم که سال‌های قبل نبود. یک دلتنگی تازه، یک جای خالی و امید به دیداری دوباره؛ دیداری که شاید در همین حرم، میان شلوغی زائران و عطر اسپند و صدای صلوات، کمی از این دلتنگی را آرام کند.

جاده‌های منتهی به بهشت

مثل هزاران زائر دیگر راهی می‌شویم. مثل همه آدم‌هایی که از شهرهای دور و نزدیک، با اتوبوس و خودرو و قطار و پای پیاده، خودشان را به مشهد می‌رسانند. بعضی‌ها روزها در راه بوده‌اند. بعضی‌ها شب را در جاده صبح کرده‌اند و بعضی‌ها هنوز خستگی مسیر در پاهایشان مانده است. اما پایان راه برای همه یکی است؛ گنبدی که از دور پیداست و دلی که با دیدنش، آرام‌تر می‌شود.

جاده‌های منتهی به مشهد در روزهای پایانی صفر همیشه قصه خودشان را دارند. قصه آدم‌هایی که کوله‌هایشان را سبک می‌بندند اما دلشان را سنگین راه می‌اندازند. مادرهایی که دست بچه‌ها را می‌گیرند. پیرمردهایی که آهسته‌تر قدم برمی‌دارند. جوان‌هایی که کفش‌هایشان را برای یک مسیر طولانی آماده کرده‌اند. زن‌هایی که بخشی از راه را به ذکر و دعا می‌گذرانند. در این جاده، آدم‌ها فقط کیلومترها را طی نمی‌کنند. هرکس چیزی را با خودش می‌آورد یک نذر، یک حاجت، یک نام، یک دلتنگی و شاید یک عکس در کیف یا قاب گوشی؛ عکس کسی که نیست و زائر او را هم در این زیارت شریک کند. پیاده‌روی تا مشهد، فقط راه رفتن نیست. گاهی آدم برای رسیدن به یک نفر، از خودش فاصله می‌گیرد؛ از خستگی، از آسایش، از روزمرگی چند کیلومتر، چند ساعت، چند روز، تا بالاخره گنبد را می‌بیند و آن لحظه، دیگر خستگی راه مهم نیست.

میعاد عاشقان

اما امسال، در این قصه قدیمی، یک تصویر تازه هم شکل گرفته است. زائری که از راه رسیده، اول خودش را به حرم امام رضا(ع) می‌رساند. سلام می‌دهد. دست روی سینه می‌گذارد. شاید کنار ضریح چند دقیقه‌ای می‌ایستد. شاید حرف‌هایی را که در طول مسیر با خودش آورده، همانجا آرام و بی‌صدا می‌گوید و بعد، راهش را به سمت رواق دارالذکر کج می‌کند. مقصدی که تا پیش از این برای بسیاری از زائران، تنها یکی از رواق‌های حرم بود، حالا برایشان معنای دیگری پیدا کرده است. اینجا مزار رهبر شهید است یا بهتر است بگوییم میعاد عاشقان.

مقصدی نو

شاید برای خیلی‌ها هنوز باور کردنش آسان نباشد. مردی که تا همین چندی پیش، دلمان قرص بودنش بود حالا در جوار امام رضا(ع) آرام گرفته است. مرید می‌رسد، چند قدم مانده به مزار مراد، گویی آرام‌تر می‌شود. دست بر سینه می‌گذارد، فاتحه‌ای می‌خواند، بعضی‌ها چند لحظه می‌ایستند برخی اما بغض امانشان نمی‌دهد.

برای خیلی از زائران، این نخستین سفر به مشهد است که چنین مقصدی هم در آن قرار گرفته است. سال‌های قبل، پایان راه، ضریح امام رضا(ع) بود. امسال اما، بعد از آن زیارت، یک مکث دیگر هم هست. اول امام رضا(ع)، بعد رهبر شهید. نه از آن جهت که این دو زیارت را بتوان کنار هم گذاشت؛ جایگاه امام برای زائرانش چیز دیگری است. اما این دو مکث، امسال در زندگی بسیاری از زائران، به یک روایت مشترک تبدیل شده‌اند؛ روایتی از زیارت، دلتنگی و وداع.

شاید به همین دلیل است که مشهد امسال حال دیگری دارد. نه اینکه گنبد طلایی تغییر کرده باشد. نه اینکه صحن‌ها همان صحن‌های همیشگی نباشند. نه اینکه صدای صلوات‌ها، قدم‌های زائران یا شلوغی روزهای پایانی صفر تفاوتی کرده باشد. تفاوت در دل زائر است. زائری که امسال وقتی وارد حرم می‌شود، یک خاطره تازه هم با خودش دارد. می‌آید برای زیارت امام رضا(ع)، اما در گوشه‌ای از دلش، دلتنگ کسی است که حالا دیگر خودش زائر نیست و شاید همین، معنای آن «سلام بیشتر» باشد. یک سلام برای امام.

سوغات امسال؛ دلتنگی بیشتر

مشهد امسال، پایان یک راه نیست. برای خیلی‌ها، ادامه همان راهی است که از کربلا شروع شده؛ از بین‌الحرمین، از کنار گنبد عباس، از حرم حسین و از دلتنگی‌های تمام‌نشدنی این سال، راه ادامه پیدا کرده تا خراسان، تا حرم امام رضا، تا رواق دارالذکر، تا جایی که زائر، بعد از سلام به امامش، می‌ایستد و برای رهبر شهیدش فاتحه می‌خواند.

امسال، وقتی از حرم بیرون می‌آییم، یک سلام بیشتر گفته‌ایم و شاید یک دلتنگی بیشتر با خودشان به خانه برده‌ایم.