همشهری، فدراسیون گردشگری ایران قرار است ظرف یک ماه آینده به صورت رسمی در اتاق بازرگانی ایران و با حضور تشکلهای فعال گردشگری، هتلداری، دفاتر خدمات مسافرتی، بومگردی، گردشگری سلامت، سرمایهگذاران بخش خصوصی، حملونقل و... تشکیل شود؛ نهادی که هدف آن ایجاد وحدت رویه، تقویت بخش خصوصی و پیگیری منسجم مطالبات فعالان گردشگری در سطح دولت، مجلس و عرصه بینالمللی عنوان شده است.
همافزایی میان اتاق بازرگانی و وزارتخانه
رئیس کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی ایران در گفتوگو با همشهری در این باره میگوید: «پیشبینی ما این است که حداکثر ظرف یک ماه، کارگروه به جمعبندی نهایی برسد و پس از موافقت وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و همچنین رئیس اتاق ایران، این فدراسیون به طور رسمی راهاندازی شود.»
سیدمصطفی موسوی عنوان میکند: «تشکلها به دو دسته تقسیم میشوند؛ یک دسته تشکلهای حرفهای و دسته دیگر تشکلهای اقتصادی. بر اساس قانونی که بهتازگی در برنامه هفتم توسعه تصویب شده است، تشکلهای حرفهای به وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی محول شدهاند. در مقابل، تشکلهای اقتصادی بر اساس قانون اتاق بازرگانی و قانون بهبود مستمر محیط کسبوکار، زیرمجموعه اتاق بازرگانی قرار میگیرند.»
او با بیان اینکه وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی سیاستگذار اصلی حوزه گردشگری است، توضیح میدهد: «به منظور ایجاد وحدت رویه و وحدت کلمه میان تشکلها، جلساتی با وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برگزار کردهایم که روز دوشنبه نیز یکی از این جلسات برگزار شد. هدف از این جلسات، همافزایی میان اتاق بازرگانی و وزارتخانه است و قرار نیست موازیکاری صورت بگیرد.»
موسوی تأکید میکند: «اتاق بازرگانی به عنوان تنها پارلمان بخش خصوصی که از نظر جایگاه بینالمللی نیز در سراسر دنیا به عنوان متولی بخش خصوصی شناخته میشود، میتواند حمایتهایی از اعضای خود انجام دهد. بر همین اساس، به وزارتخانه پیشنهاد دادهایم که تشکلهای حرفهای، در کنار فعالیت ذیل وزارتخانه به عنوان تشکل اقتصادی نیز زیرمجموعه اتاق بازرگانی قرار گیرند تا از امکانات و حمایتهای اتاق نیز بهرهمند شوند. البته این موضوع چارچوب مشخصی دارد و تشکلها باید دستورالعملهای مربوطه را رعایت کنند تا بتوانند از حمایتهای اتاق استفاده کنند.»
مطالبهگری در جهت منافع عمومی
به گفته رئیس کمیسیون گردشگری اتاق ایران، اگر فدراسیون قدرتمندی شکل بگیرد، با توجه به اینکه گردشگری ذیل قانون نظام صنفی قرار ندارد و از شاخصهای عمومی بخشهای دیگر نیز برخوردار نیست، میتواند به ایجاد وحدت رویه کمک کند.
سیدمصطفی موسوی ادامه میدهد: «در حوزه گردشگری شاخص واحدی مانند صادرات کالا وجود ندارد که بتوان بر اساس آن عملکرد را سنجید. برای مثال، هتلداری شاخصهای خاص خود را دارد، حملونقل هوایی شاخصهای خود را دارد و آژانسهای گردشگری نیز شاخصهای متفاوتی دارند. علاوه بر این، بسیاری از تصمیمات این حوزه ماهیتی بینبخشی دارند؛ به عنوان نمونه، وزارت راه در حوزه حملونقل و بسیاری از دستگاههای دیگر نیز در مسائل مرتبط با گردشگری نقش دارند.»
او یادآور میشود: «فدراسیون میتواند این مجموعه را در مسیری هدایت کند که اگر مطالبهای از دولت یا مجلس مطرح شد، این مطالبهگری با کمترین آسیب به سایر تشکلها همراه باشد و بیشترین منفعت را برای همه تشکلها به همراه داشته باشد. زیرا گاهی ممکن است بخشنامهای صادر شود که برای یک تشکل مزیت ایجاد کند، اما برای تشکل دیگری موجب ضرر و زیان شود. فدراسیون از چنین تصمیماتی جلوگیری میکند و مطالبهگری را در جهت منافع عمومی تشکلها پیش میبرد، نه در راستای منافع یک تشکل خاص.»
موسوی تأکید میکند: «ظاهراً حمایتهایی نیز از سوی مجلس وجود دارد، اما این موضوع هنوز در مراحل ابتدایی قرار دارد و در حد طرح است و به مرحله اجرا نرسیده است. امروز (۵ مرداد) کارگروه مربوط به این موضوع را تشکیل دادیم و انشاءالله پس از تکمیل فرآیند، تمامی ابعاد حقوقی و قانونی آن بررسی خواهد شد. تلاش میکنیم قوانین را تا حد امکان به یکدیگر نزدیک کنیم تا بتوانیم از ظرفیتهای هر دو بخش استفاده کرده و حمایت همزمان دولت، مجلس و اتاق بازرگانی را برای تشکلها فراهم کنیم.»
رئیس کمیسیون گردشگری اتاق ایران همچنین اضافه میکند: «نکته دیگری که باید به آن اشاره کنم، بعد بینالمللی این موضوع است. تمامی تشکلهایی که هماکنون ذیل وزارتخانه فعالیت میکنند، ماهیتی داخلی دارند. در قوانین بینالمللی، تنها تشکلهایی امکان حضور مؤثر دارند که در قالب بخش خصوصی شکل گرفته باشند و فدراسیونها در این زمینه جایگاه اصلی را دارند. معمولا تشکلهای داخلی یک کشور به صورت مستقیم با تشکلهای کشورهای دیگر تفاهمنامه امضا نمیکنند، بلکه این تعاملات در سطح فدراسیونها انجام میشود. بنابراین، با تشکیل این فدراسیون، ارتباطات بینالمللی ما نیز در حوزه گردشگری و تعامل میان تشکلها و فدراسیونهای کشورهای مختلف تسهیل خواهد شد.»
همشهری، ایده تشکیل فدراسیون گردشگری در ایران در حالی مطرح شده که در بسیاری از کشورها، نهادهای فراگیر بخش خصوصی گردشگری سالهاست با ساختاری مشابه فعالیت میکنند. در کشورهایی مانند کنیا، مصر و نیجریه، فدراسیونهای گردشگری به عنوان نهادهای چتری، انجمنهای هتلداران، دفاتر خدمات مسافرتی، حملونقل، اکوتوریسم، گردشگری سلامت و سایر تشکلهای تخصصی را زیر یک ساختار واحد گرد هم آوردهاند. مهمترین کارکرد این فدراسیونها، هماهنگی میان تشکلها، تعامل با دولت، پیگیری مطالبات مشترک و توسعه ارتباطات بینالمللی صنعت گردشگری است.
آنچه در مصاحبه رئیس کمیسیون گردشگری اتاق ایران نیز بر آن تأکید شد، همین بعد بینالمللی است. به گفته موسوی، تشکلهای موجود عمدتاً ماهیت داخلی دارند و در بسیاری از تعاملات بینالمللی، فدراسیونها جایگاه اصلی را برای همکاری، امضای تفاهمنامه و ارتباط با نهادهای مشابه در سایر کشورها دارند. از این منظر، تشکیل فدراسیون گردشگری ایران میتواند علاوه بر ایجاد وحدت رویه میان تشکلهای داخلی، زمینه حضور منسجمتر بخش خصوصی گردشگری ایران در شبکههای بینالمللی این صنعت را نیز فراهم کند.
