تیتربرتر؛ اصالت صنایع دستی ملایر تنها به قدمت یا تکنیک آن نیست، اصالت در همان دست‌هایی است که هنوز هم شیوه پدران و مادران خود را تکرار می‌کنند؛ در همان کوره‌هایی است که هنوز با هیزم می‌سوزد.

ملایر امروز اگرچه با ماشین‌آلات مدرن آشنا شده، اما روح صنایع دستی‌اش هنوز از همان خاک نخستین تغذیه می‌کند، از خاک تا هنر، راهی طولانی اما صادقانه؛ راهی که اصالت را فدای سرعت نمی‌کند و حقیقت را در قالب زیباترین آثار دست‌ساز بشر به نمایش می‌گذارد.

مبلمان منبت ملایر، هنر جهانی است و اصالت را روی تار و پود این شهر حک کرده است، چون با قلم‌هایی حکاکی می‌شود که نسل به نسل، رمز و راز نقش زدن بر چوب را منتقل کرده‌اند، هر گره از اسلیمی‌های منبت، گره‌ایست به تاریخ و هر خط موازی، حکایت صبوری پیشینیان است.

گلیم و قالی دستباف ملایر هم داستان خود را دارد، این هنر اصیل از هزار توی تاریخ عبور کرده تا امروز زیر پای علاقه‌مندان به هنر حتی در آنسوی مرزها خودنمایی کند، آنجا که نقشه در ذهن بافنده نقش می‌بندد و دستانش بدون الگوی نوشته‌شده، هزاران رنگ را در کنار هم می‌چیند و رنگرزی سنتی با مواد طبیعی، بوی گیاهان کوهپایه را بر جان گلیم می‌نشاند و هر پود و تار، روایتی نانوشته از زندگی عشایری و روستایی این دیار را بازگو می‌کند.

هنر مُرواربافی اما روایتی دیگر دارد و به عنوان اصیل‌ترین هنر بافته شده از نیزارها عنوان هنر ملی ایران را یدک می‌کشد، این هنر که با نام روستای «داویجان» عجین شده و پیشینه‌ای چندصدساله دارد؛ گویی روح این دیار در تار و پود ترکه‌های بافته‌شده جاریست و هر خانه، دیوار و ایوان، روایتی از هنری را در خود دارد که نسل‌به‌نسل و سینه‌به‌سینه تا امروز زنده مانده است.

و اما سفال ملایر اگرچه به پای شهر جهانی لالجین نمی‌رسد اما برای خود حکایت‌ها دارد؛ هنرمندانی که سال‌ها سرد و گرم روزگار را برای ماندگاری این چشیدند و نقوشی از خاک آفریدند که از دل تاریخ بیرون آمده و هنوز هم بر سطح لعاب‌خورده‌اش می‌درخشند؛ لعاب رنگی که از خاک خود ملایر استخراج می‌شود و فرمی که از دل نیاز و زیبای‌شناسی مردمان این خطه برآمده است.
مبلمان منبت در صدر صنایع دستی ملایر

ملایر روزگاری به عنوان یکی از قطب‌های کشاورزی و قالیبافی ایران شناخته می‌شد، اما امروز نامش با «مبلمان منبت» گره خورده؛ هنرصنعتی که اقتصاد، فرهنگ و هویت این دیار را دگرگون کرده است.

بر اساس آخرین آمارهای رسمی، حدود ۲۵ درصد از کل هنرمندان صنایع دستی استان همدان در ملایر مستقر هستند و این شهرستان با در اختیار داشتن بیش از ۱۲ هزار و ۳۰۰ هنرمند فعال، نقشی بی‌بدیل در معادلات صنایع دستی غرب کشور ایفا می‌کند.

با نگاهی به آمار نقش پررنگ صنایع دستی به خوبی در اشتغال این شهرستان خودنمایی می‌کند؛ به طوری‌که ۱۵.۵ درصد از کل اشتغال این شهرستان در این بخش رقم می‌خورد، این یعنی از هر ۶ نفر شاغل در ملایر، تقریباً یک نفر قلم منبت یا ابزار صنایع دستی دیگری در دست دارد، اما جذابیت اصلی ماجرا در تنوع و تمرکز حرفه‌ای است.

بیش از ۲۰ رشته صنایع دستی در شهرستان ملایر فعال است که از میان آنها، هنرصنعت مبلمان منبت بی‌رقابت در صدر نشسته است.

بیش از ۱۱ هزار نفر به طور مستقیم و ۳۰ هزار نفر به طور غیرمستقیم در این رشته مشغول به کار هستند، در مجموع بیش از ۴۰ هزار نفر از جمعیت ملایر به نوعی با منبت زندگی می‌کنند که این حجم اشتغال، حاصل فعالیت بیش از ۶ هزار کارگاه کوچک و متوسط صنایع دستی در نقاط مختلف شهرستان است، کارگاه‌هایی که بسیاری از آن‌ها کارگاهی خانوادگی است و نسل به نسل هنر پدری را منتقل کرده‌اند.

ملایر موفق‌ترین شهر جهانی صنایع دستی

پیش از آنکه ملایر بر صحنه جهانی بدرخشد، مسیری پرتلاش را پشت سر گذاشت و در بهمن‌ماه سال ۱۳۹۶ با تکیه بر قدمت دیرینه و ظرفیت‌های کم‌نظیر این هنر، ملایر موفق شد عنوان «شهر ملی منبت ایران» را به دست آورد، اما این پایان ماجرا نبود؛ بلکه آغازی بر یک جهش بین‌المللی بود.

نویسنده: پیام فخرآور