سنا، رضا احمدی ترکمانی، مدیرعامل شرکت کارگزاری بانک تجارت در این یادداشت نوشت:
در بسیاری از بورسهای جهان، همزمان با بروز بحرانهای مالی، سیاسی یا اقتصادی، ابزارهای حمایتی مختلفی از سوی نهادهای تنظیمگر و بازیگران نهادی بازار مورد استفاده قرار میگیرد تا از شکلگیری رفتارهای تودهوار، کاهش شدید نقدشوندگی و گسترش بیاعتمادی جلوگیری شود.
بستههای حمایتی در بازار سرمایه معمولاً با هدف کنترل هیجان، تقویت نقدشوندگی، کاهش فشار فروش و ایجاد اطمینان نسبی در میان سرمایهگذاران طراحی میشوند. در کوتاهمدت نیز این اقدامات میتوانند از شدت نوسانات بکاهند و تا حدودی فضای روانی بازار را مدیریت کنند.
مسئله اصلی صرف حمایت از بازار نیست، بلکه کیفیت، دامنه و افق زمانی این حمایتهاست. حمایت زمانی میتواند به تقویت اعتماد عمومی منجر شود که فعالان بازار آن را بخشی از مدیریت موقت بحران تلقی کنند، نه جایگزینی دائمی برای سازوکار طبیعی عرضه و تقاضا.
بازار سرمایه ذاتاً بر پایه کشف قیمت و انعکاس اطلاعات شکل گرفته است؛ بنابراین هرگونه مداخله حمایتی، اگر فاقد چارچوب مشخص و زمانبندی روشن باشد، ممکن است فرآیند طبیعی تعدیل قیمتها را با اختلال مواجه کرده و تحلیلپذیری بازار را کاهش دهد.
در بازارهای مالی، اعتماد سرمایهگذاران صرفاً به روند بازده بازار وابسته نیست، بلکه نحوه اعمال سیاستهای حمایتی و میزان ثبات در تصمیمات تنظیمگر نیز نقش مهمی در شکلگیری امنیت سرمایهگذاری دارد. به همین دلیل، حمایت از بازار زمانی اثربخش خواهد بود که در کنار مدیریت کوتاهمدت بحران، به حفظ شفافیت و کارایی بازار نیز توجه شود.
تجربه برخی بازارهای مالی جهان نشان میدهد که حمایتهای گسترده و طولانی مدت، اگرچه ممکن است در کوتاهمدت از افت شدید بازار جلوگیری کند، اما در صورت استمرار بدون برنامه ریزی، میتواند به تضعیف سازوکار کشف قیمت و افزایش وابستگی بازار به حمایتهای بیرونی منجر شود. برای مثال، در جریان بحران بازار سهام چین در سال ۲۰۱۵، مداخلات حمایتی گسترده دولت و محدودیتهای معاملاتی، اگرچه در مقطع اولیه از شدت سقوط بازار کاست، اما در ادامه با افزایش نااطمینانی و تردید نسبت به عملکرد طبیعی بازار همراه شد.
در بازارهای مالی، بخشی از آرامش بازار ناشی از اطمینان فعالان اقتصادی بهثبات قواعد و قابلیت تحلیلپذیری بازار است. هر میزان که سیاستهای حمایتی شفافتر، موقتی و مبتنی بر اصول مشخصتری باشند، احتمال بازگشت اعتماد و کاهش رفتارهای هیجانی نیز افزایش خواهد یافت.
بستههای حمایتی در شرایط بحران میتوانند ابزاری ضروری برای حفظ ثبات و جلوگیری از تشدید نااطمینانی باشند؛ اما کارایی بلندمدت بازار سرمایه زمانی حفظ خواهد شد که این حمایتها در چارچوبی شفاف، متناسب و موقتی اعمال شوند و جایگزین سازوکار طبیعی کشف قیمت و تحلیلپذیری بازار نشوند.
