تیتربرتر: جلال ساداتیان، دیپلمات پیشین در گفت‌وگویی تصریح کرد که ارزیابی‌ها از روند تصمیم‌گیری در واشنگتن و تحولات میدان از لبنان تا تنگه هرمز نشان می‌دهد که آینده این آتش‌بس میان دو سناریوی شکننده «تداوم دیپلماسی» و «بازگشت به درگیری» در نوسان است.
آتش‌بس میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا وارد سیزدهمین روز خود شده است و تاکنون هیچ تأیید رسمی درباره تمدید آن منتشر نشده است.
در این میان، گمانه‌زنی‌ها درباره حضور یا عدم حضور هیات ایرانی در دور تازه‌ای از مذاکرات در اسلام‌آباد شدت گرفته است. اکنون این پرسش مطرح است که آیا آتش‌بس دو هفته‌ای که از بامداد ۱۹ فروردین برقرار شده، تمدید خواهد شد و مسیر گفت‌وگوها به مرحله‌ای جدید وارد می‌شود، یا اینکه تنش‌ها بار دیگر به درگیری نظامی میان دو طرف منجر خواهد شد.
جلال ساداتیان گفت: محور اصلی تحولات اخیر را باید در روند مذاکرات و نحوه تصمیم‌گیری طرف آمریکایی جست‌وجو کرد؛ روندی که به گفته او، از انسجام کافی برخوردار نیست و تحت تأثیر عوامل متعدد، دستخوش تغییرات مداوم می‌شود.
ساداتیان در این گفت‌وگو با اشاره به رفتارهای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا تأکید کرد که تصمیم‌گیری در ایالات متحده بیش از آنکه بر پایه یک چارچوب منسجم و راهبردی باشد، تحت فشار لابی‌های مختلف، از جمله اسرائیل، به‌صورت لحظه‌ای تغییر می‌کند.
به گفته او، همین مسئله باعث شده است که نه‌تنها در ایران، بلکه در رسانه‌های غربی نیز این برداشت شکل بگیرد که رویکرد فکری و رفتاری ترامپ دچار تناقض و ناپایداری است.
این دیپلمات پیشین در ادامه توضیح داد که هدف از برقراری آتش‌بس، فراهم کردن فرصتی برای ورود طرفین به گفت‌وگوهای عمیق‌تر درباره اختلافات بوده است تا بتوانند راه‌حل‌هایی برای مسائل موجود پیدا کنند.
سفیر پیشین ایران در لندن با اشاره به نقش‌آفرینی پاکستان در این روند، عنوان کرد که گفت‌وگوهای فشرده‌ای که به مدت حدود ۲۱ ساعت پشت درهای بسته در اسلام‌آباد انجام شد، توانست در برخی موارد به نتایج اولیه‌ای منجر شود.
به گفته ساداتیان، یکی از مهم‌ترین نقاط اختلاف، موضوع آتش‌بس در لبنان بود. او توضیح داد که در این زمینه، اسرائیل در ابتدا با توقف کامل درگیری‌ها موافقت نداشت و تنها به توقف محدود حملات در بیروت رضایت داده بود، در حالی که حملات در جنوب لبنان و علیه حزب‌الله ادامه داشت و خسارات گسترده‌ای به مناطق مسکونی وارد می‌کرد. در نهایت، ایران با تعیین ضرب‌الاجل اعلام کرد که در صورت توقف نیافتن حملات، واکنش نشان خواهد داد؛ فشاری که به گفته او، در مقطعی کوتاه به کاهش درگیری‌ها در جنوب لبنان انجامید و حتی باعث بازگشت بخشی از ساکنان به این مناطق شد، هرچند این وضعیت پایدار نماند و حملات بار دیگر از سر گرفته شد.
بیشتر بخوانید:
این کارشناس مسائل بین‌الملل در ادامه به دومین محور اختلاف اشاره کرد که مربوط به موضوع تنگه هرمز و وضعیت تردد کشتی‌ها بود. به گفته ساداتیان، قرار بر این بود که در قبال برخی اقدامات، محدودیت‌های دریایی کاهش یابد و ایران نیز امکان عبور کشتی‌ها از تنگه را فراهم کند. در همین چارچوب، تعدادی از کشتی‌های تجاری توانستند عبور کنند، اما به‌دنبال آن، نیروهای آمریکایی به یک کشتی ایرانی که از چین عازم ایران بود حمله کرده و آن را در اختیار گرفتند؛ اقدامی که به گفته او، موجب افزایش تنش‌ها شد.
ساداتیان همچنین به تماس تلفنی مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری با شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه با محمد اسحاق‌دار، وزیر خارجه پاکستان در پیگیری این تحولات اشاره کرد و گفت: ایران در حال انتقال جزئیات این رخدادها به طرف پاکستانی است تا از ظرفیت‌های دیپلماتیک این کشور استفاده شود.
نتانیاهو به دنبال ادامه جنگ با ایران است
بحران فعلی در مذاکرات، حداقل براساس ارزیابی اسرائیل، بسیار فراتر از مسائل مربوط به غرور یا تاکتیک مذاکره سخت است.
منبعی آگاه از جزئیات گفت: «ما در مرحله‌ای هستیم که هر طرف در آستان پایان مذاکرات، از درخت بلندی دارد بالا می رود. ارزیابی کلی تغییر نکرده است ، دو طرف بیش از آنکه به بازگشت به جنگ علاقه داشته باشند، به توافق تمایل دارند. این بحران یا با تمدید ضرب‌الاجل حل می‌شود یا با نهایی شدن توافق. اما در حال حاضر، آتش‌بس و مذاکرات در وضعیت بسیار شکننده‌ای قرار دارد. افزایش سطح تهدیدها کاملاً واقعی است و نشان‌دهنده یک مشکل جدی است.»
واضح است که نتانیاهو و نزدیکانش می‌خواهند به جنگ بازگردند. همچنین در میان ارتش و بخش‌هایی از جامعه اطلاعاتی و امنیتی اسرائیل روشن است که اگر این جنگ فردا صبح با توافق پایان یابد، این نوع پایان بسیار دور از آن چیزی است که در ابتدا برنامه‌ریزی شده بود.
هیچ‌یک از سه هدفی که نتانیاهو تعیین کرده بود از جمله نابودی پروژه هسته‌ای ایران، نابودی پروژه موشک‌های بالستیک ایران، و سرنگونی حکومت محقق نشده است.
