تیتربرتر: بازار مسکن ایران طی سال‌های اخیر با نوسانات شدید قیمتی مواجه بوده و یکی از دلایل اصلی این وضعیت، نبود شفافیت و داده‌های دقیق درباره معاملات و قیمت‌هاست. فقدان یک پایگاه داده ملی و به‌روز موجب شده فعالان بازار و دلالان از اطلاعات ناقص بهره‌برداری کرده و با انتشار اخبار گاه غیرواقعی یا اغراق‌آمیز، مسیر قیمت‌سازی مصنوعی را دنبال کنند. این رفتار نه‌تنها روند طبیعی عرضه و تقاضا را مختل می‌کند، بلکه فشار مضاعفی بر خریداران واقعی وارد می‌آورد.
تعلل دولت در راه‌اندازی سامانه جامع اطلاعاتی باعث شده تا سرمایه‌ها به شکل غیرمولد در بازار مسکن تجمع یابند و در نتیجه قیمت‌ها بیش از ارزش واقعی افزایش یابد. این وضعیت باعث شده بخش عمده‌ای از رشد قیمت مسکن به فعالیت‌های سفته‌بازانه و انتشار اخبار جهت‌دار نسبت داده شود، نه صرفاً تغییرات اقتصادی یا افزایش هزینه‌های ساخت. کارشناسان معتقدند تا زمانی که داده‌ها شفاف و در دسترس نباشند، هر گونه سیاست کنترلی یا مداخله قیمتی نمی‌تواند اثرگذار باشد.
در نهایت، ایجاد پایگاه داده جامع و دسترسی عمومی به اطلاعات معاملات مسکن تنها راه مقابله با آشفتگی بازار و کاهش سوداگری است. چنین سامانه‌ای به دولت امکان می‌دهد روند قیمت‌ها را پایش کرده و تصمیمات دقیق برای کنترل نوسانات اتخاذ کند. همزمان، خریداران و مستأجران نیز با اطلاعات واقعی‌تر، قادر خواهند بود تصمیمات هوشمندانه‌تری برای سرمایه‌گذاری یا اجاره‌نشینی بگیرند، بدون اینکه تحت تأثیر اخبار غیرواقعی یا رفتارهای سفته‌بازان قرار بگیرند.
بازار مسکن؛ رکود تورمی، فشار هزینه‌ها و ناکامی طرح‌های دولتی
بازار مسکن در ایران طی سال‌های اخیر با تلاطم‌های شدیدی مواجه بوده و همزمان با افزایش تورم، رکود اقتصادی نیز بخش قابل توجهی از بازار را فرا گرفته است. در این شرایط، درآمد بسیاری از خانوارها حتی توان پاسخگویی به هزینه‌های اجاره‌بها را نداشته و برخی برای تأمین سرپناه، به راهکارهایی همچون مهاجرت معکوس یا حاشیه‌نشینی روی آورده‌اند.
طرح‌های دولت، از جمله مسکن مهر و نهضت ملی مسکن نیز نتوانسته‌اند پاسخگوی نیاز واقعی بازار باشند و در مقابل، شبکه بانکی نیز وام‌های کافی در اختیار متقاضیان قرار نمی‌دهند. در کنار این محدودیت‌ها، هزینه نهادهای ساختمانی روزبه‌روز افزایش یافته و فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان مسکن وارد می‌کند؛ موضوعی که نشان می‌دهد بازار مسکن ایران با بحران ساختاری و نیازمند سیاست‌گذاری علمی و فوری مواجه است.
بررسی روند بازار مسکن در تابستان ۱۴۰۴ نشان می‌دهد شاخص قیمت نهاده‌های ساختمان‌های مسکونی در شهر تهران ۱۷۳.۰ است. این شاخص نسبت به فصل قبل ۶.۳ درصد افزایش یافته و نسبت به فصل مشابه سال گذشته، رشد چشمگیر ۴۳.۶ درصدی را تجربه کرده است. همچنین تغییرات شاخص در چهار فصل منتهی به تابستان ۱۴۰۴ نسبت به دوره مشابه سال قبل، معادل ۳۶.۷ درصد بوده است که حاکی از ادامه افزایش قابل توجه هزینه‌های ساخت‌وساز است.
بیشتر بخوانید:
بر اساس این گزارش، تورم فصلی شاخص قیمت نهاده‌های ساختمان‌های مسکونی تهران در تابستان ۱۴۰۴ به ۶.۳ درصد رسیده است؛ رقمی که در مقایسه با تورم فصلی ۱۴.۹ درصد در فصل قبل، کاهش چشمگیری معادل ۸.۶ واحد درصد را نشان می‌دهد. این کاهش نسبی نشان می‌دهد سرعت رشد هزینه‌های ساخت در کوتاه‌مدت تعدیل شده است، هرچند سطح آن همچنان بالا باقی مانده است.
براساس گزارش مرکز آمار در بین گروه‌های اجرایی، بیشترین تورم نقطه به نقطه با ۷۲.۸ درصد مربوط به گروه چوب و کمترین آن با ۲۱.۳ درصد مربوط به گروه شیشه بوده است. همچنین در بررسی تورم سالانه، تغییرات شاخص در چهار فصل منتهی به تابستان ۱۴۰۴ نسبت به دوره مشابه سال قبل ۳۶.۷ درصد گزارش شده است که در مقایسه با فصل قبل ۳۱.۴ درصد افزایشی معادل ۵.۳ واحد درصد داشته است.
این داده‌ها نشان می‌دهد بازار مسکن تهران با افزایش قابل توجه هزینه‌های ساخت مواجه است و رشد شاخص نهاده‌های ساختمانی می‌تواند فشار مضاعفی بر قیمت نهایی مسکن وارد کند.
به ویژه افزایش شدید قیمت گروه‌های پرمصرف مانند آهن‌آلات، چوب و گچ، هزینه‌های پروژه‌های ساختمانی را به شکل چشمگیری بالا برده و رکود یا کاهش توان خرید در بخش مسکن را تشدید می‌کند. از سوی دیگر، کاهش نسبی تورم فصلی می‌تواند نویدبخش تثبیت کوتاه‌مدت قیمت‌ها باشد، اما فشار تورم نقطه به نقطه و سالانه همچنان تهدیدی جدی برای بازار مسکن به شمار می‌رود.
