به گزارش تیتربرتر از مازندران ، دانشیار گروه فیزیک دریا و اقیانوس‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس هشدار داد: دریای خزر دیگر آن دریای پایدار دهه ۱۳۷۰ نیست. پیش‌بینی می‌شود سطح آب تا سال ۲۰۵۰ بین ۱.۵ تا ۲ متر دیگر کاهش یابد.

در گفت‌وگوی ایسنا با داریوش منصوری، دانشیار گروه فیزیک دریا و اقیانوس‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس، یافته‌های نگران‌کننده‌ای از تشریح مکانیسم‌های بحران دریای خزر ارائه شد.

دانشیار گروه فیزیکی دریا و اقیانوس شناسی دانشگاه تربیت مدرس نور با اشاره به اینکه بر اساس داده‌های میدانی و مدل‌سازی‌های هیدرو-اقلیمی، کاهش ۲.۷ متری سطح آب از سال ۱۳۷۴، افزایش شوری به محدوده ۱۴-۱۵ ppt و کاهش ۲۰-۳۰ درصدی رواناب ورودی، همگی از تشدید غیرخطی این بحران حکایت دارند، گفت: پژوهش‌ها نشان می‌دهد در صورت عدم اجرای راهکارهای فوری تطبیقی مبتنی بر سه محور همکاری منطقه‌ای، مدیریت یکپارچه منابع آب و سرمایه‌گذاری در فناوری‌های سازگاری، خزر تا کمتر از ۱۰ سال آینده به نقطه بی‌بازگشت اکولوژیک خواهد رسید.

خزر در آستانه یک فاجعه اکولوژیک

داریوش منصوری، دانشیار گروه فیزیک دریا و اقیانوس‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس، درباره علل کاهش سطح آب دریای خزر گفت: این پدیده در دهه‌های اخیر، حاصل تعامل پیچیده عوامل طبیعی و انسانی است، اما در دوره اخیر، عوامل طبیعی به‌ویژه تغییرات اقلیمی- نقش غالب داشته‌اند.

وی اصلی‌ترین عامل این کاهش را، کاهش ۱۵ تا ۲۰ درصدی رواناب ورودی از حوضه آبریز رود ولگا عنوان کرد و افزود: این کاهش عمدتاً ناشی از پیامدهای تغییرات اقلیمی، از جمله گرمایش منطقه و کاهش بارش‌های مؤثر است.

این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه عوامل انسانی از جمله سدسازی، برداشت آب برای مصارف کشاورزی و پروژه‌های انتقال آب نیز در این زمینه بی‌تأثیر نبوده‌اند، خاطرنشان کرد: با این حال، مطالعات و ارزیابی‌های علمی جدید در سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ از جمله پژوهش‌های چِن و همکاران در سال ۲۰۲۳ و گزارش ارزیابی ششم IPCC  نشان می‌دهد که تأثیر عوامل اقلیمی در مقایسه با گذشته، قدرت بیشتری یافته و بعنوان عامل اصلی شتاب‌دهنده به روند کاهشی سطح آب دریای خزر در سال‌های اخیر شناسایی شده‌است.

دانشیار گروه فیزیک دریا و اقیانوس‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس، با هشدار درباره تشدید پیامدهای کاهش سطح آب دریای خزر بر صنایع ساحلی، تأکید کرد: تاثیر این بحران بر بخش‌های اقتصادی شدید و رو به افزایش است.

وی افزود: در بخش کشتیرانی، بسیاری از بنادر ایران و ترکمنستان با مشکل کاهش عمق آب مواجه شده‌اند به طوری که برخی از این بنادر عملاً به حالت نیمه‌تعطیل درآمده یا تنها با ۴۰ تا ۶۰ درصد ظرفیت واقعی خود کار می‌کنند.

منصوری ادامه داد: در حوزه شیلات نیز صنعت صید ماهیان خاویاری با کاهش شدیدی مواجه شده که ادامه فعالیت این بخش را با تهدید جدی روبرو کرده است.

این استاد دانشگاه تصریح کرد: در بخش گردشگری، پدیده عقب‌نشینی خط ساحلی در برخی مناطق شمالی ایران به ۳۰۰ تا ۵۰۰ متر رسیده و پیش‌بینی می‌شود درآمد اقتصادی سواحل جنوبی خزر تا سال ۱۴۱۴، بین ۲۵ تا ۳۵ درصد کاهش یابد

مسعود پاشنا