تیتربرتر: با توجه به شکل‌گیری مفهوم اقتصاد پلتفرمی در سال‌های اخیر و پیش‌بینی حرکت به سمت اقتصادهای مبتنی بر بلاکچین، تصور دنیای مبتنی بر توکن در حال شکل‌گیری بوده؛ به نحوی که هر موجودیت واقعی دارای مابه‌ازای دیجیتال در شکل توکن بوده و موجودیت‌های مجازی نیز هویتی مبتنی بر توکن خواهند داشت.
بر همین اساس، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در چنین فضایی اقدام به استفاده از یک ابزار پرداخت مناسب مبتنی بر توکن کرده است تا در جهت تأمین امکان ارائه خدمات مالی به موجودیت‌های مبتنی بر توکن از آن استفاده کند.
ریال دیجیتال چیست؟
«ریال دیجیتال در معماری ارائه‌شده توسط بانک مرکزی، شکل دیجیتالی اسکناس بوده و جزئی از پایه پولی بوده؛ از این رو امتیاز انتشار آن در انحصار بانک مرکزی و مبتنی بر پشتوانه‌های قانونی و تعهد مستقیم بانک مرکزی خواهد بود.»
این ابزار پرداخت که بانک مرکزی آن را پس از اسکناس و سکه سومین شکل پول در کشور نامیده است، همتای اسکناس دانسته شده و تمام قوانینی که در مورد اسکناس وجود دارد، در خصوص ریال دیجیتال نیز کاربرد دارد.
این شکل جدید پول پس از انتشار در کیف ریال دیجیتال بانک مرکزی قرار خواهد گرفت و آمادگی توزیع میان بانک‌ها را دارد و در توزیع نیز فرایندی مشابه فرایند توزیع اسکناس را دارد.
به طور کلی «ریال دیجیتال منتشر شده عیناً همان ریال جاری کشور بوده و همواره هر واحد از آن معادل یک ریال ارزش خواهد داشت.»
هدف از ریال دیجیتال چیست؟
پروژه ریال دیجیتال در گام نخست، با هدف بسترسازی توسعه اقتصاد دیجیتال در کشور و پاسخ به نیازمندی‌های توسعه‌ای حوزه‌ی پرداخت توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران توسعه یافته است.
در همین راستا، اهداف مهم دیگری همچون افزایش تاب‌آوری و پایداری در زیرساخت‌های پرداخت کشور، بازآفرینی نقش اسکناس به شکل الکترونیکی در پرداخت‌های خرد کشور، بهبود کارآیی و توسعه‌ی ابزارهای پرداخت نوین و مدیریت مخاطرات ناشی از رواج پول‌های خصوصی نیز مدنظر بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران بوده است.
ریال دیجیتال در جزیره کیش اجرایی می‌شود
با اقدامات بانک مرکزی و توسعه‌ی فاز آزمایشی خدمت جدید و عملیاتی‌شده‌ی «ریال دیجیتال» در جزیره‌ی کیش، مشتریان شبکه‌ی بانکی از تیرماه ۱۴۰۳ می‌توانند بدون استفاده از پول‌های کاغذی یا کارت‌های بانکی به سادگی از طریق کیف پول ریال دیجیتال و تنها با اسکن بارکد تولیدشده توسط نرم‌افزارهای ارائه‌شده، با شیوه‌های نوین خریدهای خود را انجام داده و یا نسبت به انتقال وجه به کیف پول سایر مشتریان اقدام کنند.
بیشتر بخوانید:
به گزارش روابط عمومی بانک مرکزی، بعد از طی مراحل مطالعاتی اولیه، طراحی پروژه ریال دیجیتال از سال ۱۴۰۰ و پس از اخذ مجوزهای لازم از شورای پول و اعتبار در دستور کار بانک مرکزی قرار گرفت و متعاقباً اجرای فاز پیش‌آزمایشی از ابتدای سال ۱۴۰۱ آغاز گردید که پس از بررسی دستاوردهای فاز پیش آزمایشی، فاز آزمایشی محدود این پروژه از خردادماه ۱۴۰۲ آغاز شد.
با توجه به برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده، با مشارکت فعال شبکه‌ی بانکی و همکاری‌های لازم در شبکه‌ی پرداخت کشور، از تیرماه سال ۱۴۰۳ با مشارکت دو بانک ملت و تجارت پروژه یادشده وارد مرحله‌ی گسترده‌ی فاز آزمایشی با امکان بهره‌برداری عمومی خواهد شد.
در این مرحله که مقرر است به‌صورت مشخص از محدوده جغرافیایی جزیره کیش آغاز شود، مشتریان شبکه‌ی بانکی و گردشگران این امکان را خواهند داشت تا با استفاده از ابزار پرداخت جدید، نسبت به پرداخت هزینه‌های خرید کالا و خدمات اقدام کنند.
ویژگی‌های مهم ریال دیجیتال
با توجه به تمهیدات اتخاذشده ریال دیجیتال ظرفیت‌های لازم برای توسعه پول برنامه‌پذیر یا قابل برنامه‌ریزی را تسهیل می‌کند، که این مهم موتور محرک شکل‌گیری مدل‌های نوین کسب‌وکار خصوصاً در فضای تجارت الکترونیک و اقتصاد دیجیتال کشور خواهد بود.
شایان ذکر است با توجه به سیاست‌های مدنظر بانک مرکزی، و با نظرداشت پشتوانه‌های قانونی از جمله اختیارات تفویض‌شده در بخش (ب) ماده (۴) قانون بانک مرکزی، ریال دیجیتال به‌عنوان پول دیجیتال خرد از سوی بانک مرکزی منتشر شده و هدف‌گذاری این بانک بسترسازی جهت توسعه‌ی ابزارهای پرداخت خرد در اقتصاد مبتنی بر این شکل جدید پول است.
همچنین در گام‌های نخست، شبکه‌ی بانکی کشور امکان توسعه‌ی ابزارهای نوین پرداخت مبتنی بر ریال دیجیتال را داشته و در نظر است در آینده این نقش به سایر موجودیت‌های فعال در نظام پرداخت کشور و فناوری‌های نوین مالی نیز توسعه یابد.
در این مرحله ریال دیجیتال صرفاً با هدف کاربری در محدوده‌ی جغرافیایی داخل کشور و برای تسهیل عملیات پرداخت‌های خرد داخلی هدف‌گذاری شده است.
