تیتربرتر: هفت سین یکی از مشهورترین رسومی است که در شروع سال جدید خورشیدی به آن توجه می شود. بر روی سفره هفت سین اصولا مواردی چیده می شوند که با حرف (س) شروع گردند مانند: سیر، سیب، سکه و غیره. در برخی از ریشه یابی ها، هفت سین را با هفت چین مرتبط دانسته اند که به معنای هفت چیدنی بوده است. در آیین ساسانیان، عدد هفت مقدس شمرده می شد و افراد در این بازه زمانی هفت دانه را بر روی هفت ستون مختلف می کاشتند. لازم به ذکر است به جز مواردی که در آغاز نام آن ها از سین استفاده شده است، اغلب مردم آینه و شمعدان، قرآن، تنگ آب و ماهی قرمز، شیرینی و … نیز بر روی سفره هفت سین می چینند.
تاریخچه سفره هفت سین
هنوز در رابطه با پیشینه سفره هفت سین اطلاعات دقیقی در دست نیست؛ اما برخی از پژوهشگران بر این باورند ایرانیان باستان هر سال سفرهای را برای بزرگ نهادن طبیعت و برکات آن تدارک میدیدند که هر یک از اجزای آن با حروف گوناگونی شروع میشدند. اولین نشانهها از سفرهای که همه المانهای آن با حرف سین آغاز میشدند مربوط به قرنهای هشت و نهم است. لازم به ذکر است عدد هفت برای ایرانیان باستان مقدس بوده و از اهمیت بسیاری برخوردار بوده است.
سفره هفت سین قدیمی
ایرانیان باستان هفتسین را با اشاره به عدد هفت که نشانگر هفت امشاسپند یا همان ۱۲عدد مقدس است برای روز اول بهار تدارک میدیدند. هفت نماد سبزه و آب برای افزودن روشنایی، آتشدان برای پایدار بودن، شیر برای تولد و رستاخیز، تخم مرغ نماد نطفه و نژاد، آینه برای صفا و شفافیت، سنجد برای زایش و باروری و دلدادگی، سیب برای رازگونگی و عشق، انار برای تقدس، سکه برای دارندگی و برکت و ماهی برای سپری شدن اسفند در کنار نارنج نمادی از گوی زمین، گل معطر بیدمشک نماد امشاسپند سپندارمز بودند که در سفره هفت سین مورد استفاده قرار میگرفتند.
همچنین استفاده از نان پخته شده با هفت حبوبات، گلاب، هفت حبوبات، شکر، پنیر، خرما، شاخههای درخت انار، بید، انجیر، زیتون در دستههای سه، هفت یا ۱۲ تایی در کنار کتاب مقدس، از دیگر متعلقات سفره هفتسین بوده. در ادامه هفت سین را در دورههای مختلف مرور خواهیم کرد.
- برخی معتقدند که قبل از اسلام ایرانیان هفت چین داشتند.
- هخامنشیان هم برای عید نوروز در هفت ظرف زیبای چینی غذا قرار داده و به آن هفت چیدنی یا هفت چین میگفتند. برخی دیگر هم بر این باورند که ایرانیان هفت شین داشتند شامل شمع، شیرینی، شهد یا عسل، شراب، شربت، شمشاد، شقایق و شاخه نبات بوده است.
- البته در زمان ساسانیان نیز هفت شین یک رسم معمول در میان ایرانیان بوده و شمشاد در کنار بقیه شینهای نوروزی، برای جاودانگی و سبزی به کار میرفته است.
- در عین حال برخی از ولایتها و روستاها هفتسین داشتند که در هفتسینی، خوردنیهای مختلف میگذاشتند که بعدها “یای” هفتسینی حذف شد و به هفتسین تبدیل شد.
نماد هر در سفره هفت سین
حالا به این سوال میرسیم که چه چیزهایی روی سفره هفت سین میگذاریم و چرا؟ پاسخ به این سوال در ادامه به تفصیل داده شده است.
سیر نماد مبارزه با پلیدی
«سیر» در سفره هفت سین نماد مبارزه با پلیدی است. سیر با رنگ سفیدش نشانه اهورامزدا و در نتیجه نمادی مبارزه با زشتی و سیاهی است. علاوه بر این سیر برای مبارزه با چشم زخم و دور ماندن از نظر بد هم سر سفره هفت سین گذاشته میشود.
میگویند سیر نماد سیری چشم و دور ماندن از حرص و آز و پیشه کردن قناعت هم هست. سیر یک خوردنی ضدمیکروب است پس برای در امان ماندن از شر مریضی و آلودگی در سال جدید هم بر سر سفره هفت سین گذاشته میشود.
سیب نماد بارداری و زایش
«سیب» به عنوان یک میوه بهشتی، نماد بارداری و زایش است. سیب نماد سلامتی و زیبایی هم هست و برای در امان ماندن از بیماری در سال جدید بر سر سفره هفت سین گذاشته میشود.
سمنو نماد خیر و برکت
«سمنو» یک دسر شیرین و خوشمزه که با گندم پخته میشود و نماد قدرت و سمبل خیر و برکت و باروری محصول روی سفره هفت سین است. سمنو به خاطر قدرت باروری گندم که گذشتگان به آن اعتقاد داشتند نماد قدرت و باروری به حساب میآید.
پخت سمنو قدمتی به اندازه تاریخ دارد و در اعیاد و مراسم مذهبی و ملی کشورهای مختلف از جمله جمهوری آذربایجان، قرقیزستان، ازبکستان، تاجیکستان و افغانستان پخته میشود. تاجیکها و افغانستانیها هم به سمنو «سمنک» میگویند.
سنجد نماد دلدادگی و سنجیده عمل کردن
«سنجد» نماد دلبستگی و دلدادگی است و برخی اعتقاد دارند، وجود سنجد بر سر سفره هفت سین، عشق و محبت بین افراد خانواده را تقویت خواهد کرد. شاید برایتان جالب باشد بدانید علت گذاشتن سنجد در سفره هفت سین نماد رفتار معقول و سنجیده و حساب شده در سال نو است.
بیشتر بخوانید:
حالا چرا سنجد باید نماد معقول رفتار کردن باشد؟ شاید چون سنجد در طب سنتی برای تقویت هوش و حافظه همیشه توصیه میشود. سنجد نماد زایش هم هست؛ به همین دلیل برای تقویت احساسات انسانی و عشق و دلبستگی به یکدیگر هم آن را بر سر سفره هفت سین میگذارند.
این در حالی است که به عقیده زرتشتیان آب و تخم مرغ هم نماد زایش هستند و هنوز هم به صورت تخم مرغ تزیین شده رنگی بر سر سفره هفت سین ایرانیان حضور دارند. سنجد را برای امید به بارور شدن گیاهان در سال جدید و برکت محصولات کشاورزی سر سفره هفت سین میگذاشتند.
سبزه نماد سرزندگی و زایش دوباره
«سبزه» نشان زایش دوباره و سبزی، سرزندگی، حیات و شادابی همزمان با نو شدن دامان طبیعت است. سبز کردن سبزه عید هم یکی از رسومی است که خیلی از ایرانیها قبل از شروع عید، به آن اقدام می کنند. سبزه عید را با انواع بذرها و تخم یا هسته مرکبات میتوانید تهیه کنید.
برای سبز کردن سبزه هفت سین غلاتی مثل گندم و حبوباتی مثل ماش و عدس را از فروشگاههای زنجیرهای افق کوروش به صورت اینترنتی، حضوری و تلفنی تهیه کنید.
سرکه نماد دعوت به صبر و رضا
میدانستید «سرکه» بر سر سفره هفت سین نماد دعوت به صبر و رضا و تسلیم در برابر ناملایمات زندگی است؟ در ادبیات ایران از جمله در اشعار مولانا اشک به سرکه تشبیه شده، شاید به خاطر سوزش چشم در تماس با تندی آن. برای تهیه سرکه از فروشگاههای زنجیرهای افق کوروش به صورت اینترنتی، حضوری و تلفنی اقدام کنید.
سماق نماد صبر و صبوری
«سماق» نماد صبر و صبوری است. حتما ضربالمثل سماق مکیدن را شما هم شنیدهاید؛ یعنی در انجام کار فعلا عجله نکن و صبر کن. سماق سفره هفت سین را از فروشگاههای زنجیرهای افق کوروش به صورت اینترنتی، حضوری یا تلفنی خریداری کنید.
