تیتربرتر: مرکز آمار ایران در تعیین وضعیت متغیرهای کلی اقتصاد ایران، شاخصها اقتصادی را بررسی کرده است. در این داده ها مشاهده می شود پایه پولی در کشور رشد قابل توجهی داشته و در ادامه سهم پول از نقدینگی به سطح بالایی رسیده است.
قله تورمی اقتصاد ایران
شواهد آماری نشان میدهد که مشخصا نیمه سال۱۳۹۷، از نظر شدت تورم، یک نقطه چرخش (turning point) برای اقتصاد ایران بوده است؛ بهگونهایکه رژیم تورمی کشور از یک تورم نسبتا ثابت بالا (در حدود ۲۰درصد) به یک تورم فزاینده تغییر وضعیت داده است. بر اساس آمارهای منتشرشده توسط مرکز آمار ایران، متوسط تورم نقطه به نقطه ماه به ماه سال ۱۳۹۷، 5/ 26 درصد، سال ۱۳۹۸، ۳۴درصد، سال ۱۳۹۹، ۳۶درصد، سال ۱۴۰۰، ۴۱درصد و متوسط ۱۰ماهه ۱۴۰۱، ۴۸درصد بوده است.
همانطور که ملاحظه میشود، اولا از تورم متوسط حدود 5/ 18 تا ۲۰درصد به میزان قابل توجهی فاصله گرفتهایم؛ ثانیا، رژیم تورمی جدید، کاملا آهنگ افزایشی دارد. در واقع، تورم ۱۰ماهه سال ۱۴۰۱، بدون تردید، قله تورمی اقتصاد ایران، پس از سالهای ۱۳۲۱ و ۱۳۲۲ محسوب میشود. در طول ۲۵۰ماه گذشته، تنها ۱۵ماه تورم ماهانه بیش از ۴درصد بوده که ۱۲ماه آن از ۱۳۹۷ به بعد اتفاق افتاده و ۳ماه آن بهتنهایی در ۱۰ماه سال۱۴۰۱ بوده است.
رشد هسته تورم ساز
طبق داده های مرکز آمار ایران، حجم پایه پولی در کشور برابر با 766 هزار و 300 میلیارد تومان در آذر ماه 1401 برآورد شده است. این هسته تورم ساز پولی در مقایسه با میانه پاییز، یعنی ماه قبل خود حدودا 5.32 درصد بیشتر شده که بیشترین رشد ماهانه در این شاخص در بازه 19 ماهه تلقی می شود.
این رشد نسبت به موقعیت مشابه خود در سال گذشته 36.6 درصد ثبت شده و 2 واحد درصد از ماه قبل خود بالاتر آمده است. برآوردهای آماری از وضعیت رشد نقطه ای پایه پولی در کشور نشان می دهد هم سو با رشد ماهانه پایه پولی، رشد دوازده ماهه این شاخص نیز بیشترین سطح را در بازه یک ساله داشته است.
بررسی های مقداری پایه پولی نیز در این مدت نشان می دهد حجم پایه پولی در ماه آذر 38 هزار و 700 میلیارد تومان و در دوازده ماه منتهی به آذر 1401 حدودا 205 هزار و 530 میلیارد تومان بیشتر شده است. این رشد اما در شاخص نقدینگی کمتر بوده است.
سهم پول از نقدینگی رکورد زد
پول در برآورد محاسباتی نقدینگی به دو بخش «اسکناس و مسکوک» و «سپرده های دیداری» تقسیم بندی می شود. سهم اسکناس و مسکوک در آذرماه از مرز 100 همت عبور کرده و معادل با 101 هزار و 700 میلیارد تومان بوده که تقریبا 7.3 درصد از کل پول در پایان آذر امسال بوده است.
مقایسه نقطهای این شاخص نیز نشان می دهد نسبت به سال گذشته 37.6 درصد بر اسکناس و مسکوک در کشور افزوده شده که رکورددار در میان ماه های سال 1401 بوده است.
بیشتر بخوانید:
در روند آمارهای اسکناس و مسکوک در کشور مشاهده می شود در پایان سال گذشته به یکباره این شاخص جهشی 15 درصدی پیدا کرده و از ماه های بعد همچنان خیز جدی خود را ادامه داده است. در مقابل هم سهم «سپرده های دیداری» از این متغیر معادل با هزار و 289 هزار میلیارد تومان ثبت شده و تقریبا 92.7 درصد از پول بوده است.
آن چه که داده های آماری از این شاخص نشان می دهند رکوردزنی سهم پول از نقدینگی است. حتی برخی معتقدند این سهم دچار کم نمایی است به این معنا که بخشی از سپرده های کوتاه مدت که در شبه پول محاسبه می شود در حقیقت در سمت پول قرار دارد ولی در داده های کشور در شاخص شبه پول محاسبه می شود.
در نهایت داده های آماری نشان دهنده آن بوده که سهم مصرف اشخاص در کشور مسیری افزایشی پیدا کرده است. این در حالی است که البته بانک مرکزی و برخی سیاستگذاران اقتصادی در کشور علت این اتفاق را در حذف ارز ترجیحی و در ادامه واریز یارانه های نقدی می دانند.
این نهاد پیش از این باشروع رکورد زنی ها در ابتدای پاییز عنوان کرده بود سهم پول از نقدینگی مسیر نزولی داشته و در جهت کاهشی قرار دارد. این در حالی است که هنوز این مسیر متوقف نشده و در حال افزایش است.
افزایش حجم نقدینگی
طبق داده های آماری در آذر ماه امسال، حجم نقدینگی در کشور برابر با 5 هزار و 905 همت بوده و نسبت به ماه قبل حدودا 98 هزار و 800 میلیارد تومان معادل با 1.7 درصد رشد داشته است. این رشد در مقایسه با ماه های قبل آنچنان بالا نبوده و حتی از آبان ماه 0.6 واحد درصد نیز کمتر شده است.
درکنار آن رشد نقطه ای نقدینگی در کشور نیز در پایان پاییز امسال برابر با 33.4 درصد بوده و از ماه قبل حدودا 0.1 واحد درصد کمتر شده است. حجم نقدینگی افزوده شده در این مدت نیز برابر با هزار و 478 همت بوده است.
در این میان بررسی ها نشان می دهد آن چه سهم بیشتری در رشد نقدینگی داشته و ضعیت پول از نقدینگی بوده که به باور بسیاری می تواند تورم زایی بیشتری را به همراه داشته باشد.
