تیتربرتر: چند سالی است مالیات بر عایدی سرمایه بر سر زبان‌ها افتاده است. این طرح در سال 1399 برای اولین بار در مجلس مطرح شد. مالیات بر عایدی سرمایه مالیاتی است که بر عایدی به میزان تفاوت قیمت فروش و خرید یک دارایی در هنگام فروش آن به‌دست می‌آید.

مزایای طرح مالیات بر عایدی سرمایه

پس از تصویب کلیات طرح مالیات بر عایدی سرمایه در مجلس، دولت سیزدهم نیز از این طرح حمایت کرد. از نظر موافقان این طرح مزایایی دارد، از جمله کنترل سوداگری، بهبود عدالت مالیاتی و مهمترین از همه افزایش درآمدهای دولت. اما اجرای این طرح مستلزم زیرساخت و تمهید سازوکارهای مناسب است که قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان مواردی برای اجرای طرح محسوب می‌شوند و باید سازوکار و قانون آن به تایید مجلس می‌رسید.

به گفته پورابراهیمی رییس کمیسیون اقتصادی مجلس به نظر می‌رسد عده ای از اهالی مجلس تمایلی به این طرح ندارند. پورابراهیمی اعلام کرده که برخی از نمایندگان خواهان مسکوت ماندن طرح مالیات بر عایدی سرمایه هستند. پورابراهیمی معتقد است یکی از چالش‌های مهم نبود یک پایه مهم مالیاتی تحت عنوان طرح مالیات بر سوداگری در اقتصاد کشور است. طرحی که در مجلس دهم جمع بندی شد، اما پس از مدتی و با توافق دولت سیزدهم در دستور کار صحن علنی مجلس قرار گرفته است. 

پایان سفته بازی در بازار ارز

طرح صندوق‌های فروشگاهی که به گفته مجلسی‌ها باید یکی از زیرساخت‌های اساسی طرح مالیات بر عایدی سرمایه باشد فعلاً با مشکلات عدیده‌ای مواجه است. تا جایی که در میان عموم مردم شایعه شده  که برای خرید از پول نقد استفاده کنید تا مالیات کمتری را بپردازید از این رو دستگاه‌های خودپرداز (ATM) نیز برای به پرداخت وجه نقد با مشکلاتی مواجه شده‌اند. 

بیشتر بخوانید:

مخالفت بهارستان با مسکوت ماندن طرح مالیات بر عایدی سرمایه

در نهایت این طرح با تغییراتی در سال جاری توسط دولت سیزدهم به مجلس ارائه شد و وزیر اقتصاد در جلسه‌ای در مجلس اعلام کرد ۲۱ شهریور ماه در نامه‌ای به رئیس مجلس درخواست کرده است که ابزاری برای کنترل تقاضاهای دلالی، سفته‌بازی و سوداگری بازار ارز ایجاد شود که یک‌بار برای همیشه به این وضعیت خاتمه داده شود. احسان خاندوزی گفته بود «با تصویب طرح مالیات بر سوداگری و عایدی سرمایه به دوران سوداگری و سفته‌بازی در بازار ارز پایان می‌دهیم.» 

مالیات بر عایدی سرمایه به چه چیزهایی تعلق میگیرد؟

دولت مدعی است معافیت‌های این طرح به نحوی طراحی شده که تقاضای مصرفی افراد و خانوارها در دارایی‌هایی نظیر مسکن، خودرو، طلا و جواهرات، به هیچ وجه مشمول مالیات نشود. بلکه تنها سوداگرانی که بیش از حد مصرفی خود و خانوار خود به خرید و فروش مکرر دارایی‌های مذکور اقدام می‌کنند و در بازار اختلال به وجود می‌آورند، مشمول این مالیات می‌شوند.

بر اساس این طرح، هر شخص غیرتجاری بالای ۱۸ سال که صاحب یک وسیله نقلیه باشد و دوره تملک آن بیش از ۲ سال باشد، معاف از مالیات بر عایدی سرمایه است. علاوه این، هر شخص به تعداد همسر و فرزندان بالای ۱۸ سال که وسیله نقلیه به آنها تعلق ندارد، هر ۵ سال یک بار می‌تواند از معافیت وسایل نقلیه (تا حداکثر ۴ وسیله) استفاده نماید. طبق آمار پایگاه رفاه ایرانیان، بیش از ۹۸ درصد از خانوارهای ایرانی بین صفر تا ۳ خودرو دارند. بنابراین با اعمال این معافیت، بیش از ۹۸ درصد خانوارها معاف از مالیات شده و گروه خاصی که نسبت به سوداگری در بازار خودرو اقدام می‌کنند، مشمول مالیات خواهند شد.

هچنین هر شخص غیرتجاری بالای ۱۸ سال که صاحب یک ملک مسکونی با دوره تملک حداقل ۲ سال باشد، معاف از مالیات بر عایدی سرمایه این ملک در هنگام فروش آن است. علاوه بر این، هر شخص به تعداد همسر و فرزندان بالای ۱۸ سال خود که ملک مسکونی به آنها تعلق ندارد، هر ۵ سال یک بار می‌تواند از معافیت ملک مسکونی (مجموعاً حداکثر تا ۴ ملک) استفاده نماید.

مالیات بر سوداگری

مهدی موحدی رییس مرکز پژوهش و برنامه‌ریزی سازمان امور مالیاتی در خصوص ماهیت مالیات برعایدی سرمایه به عنوان یک پایه مالیاتی جدید، گفت: شاید بهتر باشد که عنوان این پایه مالیاتی را مالیات بر سوداگری بگذاریم. سال‌ها است که کشور ما از سوداگری و دلالی آسیب دیده است.

وی با بیان اینکه ما به آن شکلی که خواهان افزایش تولید در کشور هستیم از آن حمایت نکردیم، گفت: به عبارت دیگر در  چند دهه گذشته تولید به واسطه بروز جنگ، تحریم و عوامل دیگر تولید آسیب دیدده است. طبیعی است که تولیدکننده به دنبال یک بازده بهتری است.

رییس مرکز پژوهش و برنامه‌ریزی سازمان امور مالیاتی ادامه داد: افراد بازدهی بهتر را به دلیل فقدان مالیات برعایدی سرمایه در بازارهای سوداگرانه و سفته‌بازی طلا، سکه، ارز، خودرو و مسکن پیدا کردند. در نتیجه نقدینگی‌ای که باید به سمت تولید می‌رفت ناخواسته به سمت بازارهای سفته‌بازی هدایت شده است. این موضوع تبعات بسیار زیادی را برای کشور ما ایجاد کرده است.

وی افزود: منطق این مالیات از صرفه انداختن سوداگری است. هر کسی که دلال محسوب می‌شود، اگر خرید و فروشی داشته باشد، باید از مابه‌التفاوت قیمت خرید و فروش(عایدی) مالیات بپردازد. این مالیات به گونه‌ای تعیین می‌شود که چنین فعالیت‌هایی را از صرفه بیاندازد.

وی در مورد جزئیات طرح مالیات برعایدی سرمایه گفت: این طرح را می‌توان به دو بخش تقسیم کرد. یک بخش از آن مربوط به بستر اجرایی برای اخذ مالیات برعایدی سرمایه است.