تیتربرتر؛ هورمون ها (hormone) گروهی از مواد هستند که با هدف ایجاد هماهنگی در بدن تولید و ترشح میشوند. تنها کاری که هورمونها میکنند رساندن پیام از تعدادی سلول به گروه بزرگتری از سلولها است. این انتقال پیام در جهت ایجاد هماهنگی در بدن است.
هورمون چیست؟
هورمونها توسط سلولهای سازنده خود به درون خون ترشح میشوند و به کمک جریان آن به تمامی نقاط بدن میرسند. البته برخی از هورمونها که اغلب در گروه هورمونهای استروئیدی قرار میگیرند، برای انتقال در خون نیازمند حاملهایی هستند تا آنها را از سلول ترشح کننده تا سلول هدف حمل کند.
هورمونها - مانند استروژن، تستوسترون، آدرنالین و انسولین - پیام رسانهای شیمیایی بسیار مهمی هستند که جنبههای بسیاری از سلامت کلی را تحت تأثیر قرار میدهند. هورمونها توسط غدد و ارگانهای مختلفی از جمله تیروئید، آدرنال، هیپوفیز، تخمدانها، بیضهها و لوزالمعده ترشح میشوند. کل سیستم غدد درون ریز با هم کار میکند تا بتواند سطح هورمونهایی را که در بدن گردش میکنند، کنترل کند و اگر یک یا چند مورد حتی کمی نامتوازن باشد، میتواند باعث ایجاد مشکلات سلامتی گسترده و جدی شود.
درمانهای معمول برای عدم تعادل هورمونی معمولاً شامل روشهای جایگزینی هورمونهای مصنوعی، قرصهای ضد بارداری، تزریق انسولین، داروهای تیروئید و موارد دیگر است. متأسفانه، برای اکثر افرادی که از اختلالات هورمونی رنج میبرند، تکیه بر این نوع درمانهای مصنوعی اغلب سه کار انجام میدهند:
- این امر باعث میشود افراد به منظور متعادل نگه داشتن هورمونها در طول زندگی به مصرف داروهای بدون نسخه وابسته شوند.
- سادگی علائم، بیماری را پنهان میکند، به این معنی که بیمار میتواند در حالی که این اختلال پیشرفت میکند، به ناهنجاریها در نواحی دیگر بدن ادامه پیدا کند.
- این امر باعث ایجاد خطر بیشتر و عوارض جانبی جدی مانند سکته مغزی، پوکی استخوان، اضطراب، مشکلات تولید مثل، سرطان و… میشود.
خبر خوب این است که روشهایی برای متعادل کردن هورمونها به طور طبیعی وجود دارد. در زیر میآموزید که چه نوع عدم تعادل هورمونی و علائم خاص ممکن است وجود داشته باشد، علل اصلی مشکل هورمونی چیست و چگونه میتوانید بدون تجربه عوارض جانبی منفی مرتبط با درمانهای مصنوعی به درمان این مشکل بپردازید.
سیستم غدد درون ریز چیست؟
درک کامل سلامت هورمونها، مطمئناً به شما درمورد سیستم غدد درون ریز و نحوه عملکرد هورمونها برای حفظ هموستاز کمک میکند. سیستم غدد درون ریز وظیفه هماهنگی ارتباط بین اندامهای مختلف و هورمونها را دارد، یعنی مواد شیمیایی هستند که از سلولهای درون غدد درون ریز وارد جریان خون میشوند.
هنگامی که هورمونها در بدن در گردش هستند، با اتصال به گیرندههایی که در داخل سلول یا سطح آن قرار دارند، بافتها یا سلولهای خاصی را هدف قرار میدهند. این هورمونها به عنوان پیام رسانهای شیمیایی عمل میکنند و در عملکرد روزانه بدن نقش اساسی دارند.
nستگاه غدد درون ریز از غدههای زیادی ساخته شده است، از جمله غده هیپوفیز یا "غده اصلی" که وظیفه ارسال اطلاعات از مغز به غدد دیگر بدن را بر عهده دارد. غده هیپوفیز همچنین بسیاری از هورمونها را تولید میکند که در سراسر بدن حرکت میکنند و عملکردهای مهم متفاوتی دارند.
غده هیپوفیز از دو نوع بافت مختلف تشکیل شده است: هیپوفیز قدامی که سنتز و آزادسازی هورمونهای کلاسیک، و غده هیپوفیز خلفی که ترشح نورو هورمونهایی که در هیپوتالاموس ساخته شده است ترشح میشود.
دو هورمون که توسط غده هیپوفیز قدامی ترشح میشود، هورمون رشد است که وظیفه رشد و مناسب را دارد و پرولاکتین که همان هورمونی است که تولید شیر را بعد از زایمان تحریک میکند.
هورمونهای تروپیک نیز توسط غده هیپوفیز قدامی، که یک غده غدد درون ریز است، تولید و ترشح میشوند و سایر غدد درون ریز را نیز هدف قرار میدهند. این هورمونها شامل موارد زیر میشوند:
- هورمون تحریک کننده تیروئید (که به آن تیروتروپین نیز گفته میشود)
- هورمون تحریک کننده فولیکول
- هورمون رنگدانه ساز
- هورمون آدرنرژیک
غده هیپوفیز خلفی به خودی خود هورمون ایجاد نمیکند، اما دو هورمون ساخته شده در ناحیه هیپوتالاموس، وازوپرسین و اکسی توسین را ذخیره و ترشح میکند و سپس آنها را در جریان خون آزاد میکند. سایر غدد مهم سیستم غدد درون ریز شامل غده pineal، غده تیروئید، غدد پاراتیروئید، غده تیموس و غدد فوق کلیوی است.
دو گروه عمده هورمون وجود دارد که در بدن انسان گردش میکند - آنهایی که از اسیدهای آمینه (هورمونهای پروتئین، پپتیدها و آمین ها) مشتق میشوند و آنهایی که از چربیها (استروئید ها) مشتق میشوند. در اینجا تجزیه سریع این زیر گروههای هورمونی آورده شده است:
- هورمونهای آمینه: هورمونهایی که از اسیدهای آمینه تریپتوفان (مانند ملاتونین) و تیروزین (مانند هورمونهای تیروئید و دوپامین) ساخته میشوند.
- هورمونهای پپتید: هورمونهایی که از اسیدهای آمینه زنجیرهای کوتاه تشکیل شده و شامل هورمون ضد ادرار (به نام وازوپرسین) و اکسی توسین است.
- هورمونهای پروتئین: هورمونهایی که از پلی پپتیدهای طولانیتر تشکیل شده اند و شامل هورمون رشد و هورمون تحریک کننده فولیکول میشوند.
- هورمونهای استروئیدی: هورمونهایی که از کلسترول بدست میآیند و شامل تستوسترون، استروژنها و کورتیزول هستند.
هنگامی که این هورمونها پیام ارسال میکنند، آنها توسط گیرندههای هورمونی دریافت میشوند که پیام را پردازش میکنند و رویداد خاص یا مکانیسمهای سلولی را آغاز میکنند که پاسخ سلول هدف را آغاز میکنند.
همانطور که مشاهده میکنید، کل سیستم غدد درون ریز با هم کار میکند تا سطح هورمونهایی که در بدن گردش میکنند کنترل شود. هنگامی که فقط یکی از این هورمونها حتی کمی تعادل نداشته باشد، میتواند منجر به مشکلات گسترده سلامتی شود که بر رشد، رشد جنسی و عملکرد، خواب، سوخت و ساز بدن و گرسنگی تأثیر میگذارد.
مطالب مرتبط:
علائم عدم تعادل هورمونی
برخی از شایعترین علائم و نشانههای عدم تعادل هورمونها عبارتند از:
- ناباروری و دورههای نامنظم
- افزایش وزن یا کاهش وزن
- افسردگی و اضطراب
- خستگی
- بی خوابی
- کاهش میل جنسی
- تغییر در اشتها
- مسائل مربوط به هضم
- ریزش مو و نازک شدن تار مو
علائم عدم تعادل هورمونی بسته به نوع اختلال یا بیماری ناشی از آنها میتواند به طرز چشمگیری متغیر باشد. به عنوان مثال، استروژن زیاد میتواند در بروز مشکلاتی از جمله آندومتریوز و مشکلات تولید مثل موثر باشد، در حالی که علائم دیابت اغلب شامل افزایش وزن، تغییر در اشتها، آسیب عصبی و مشکلات بینایی است.
برخی از مشکلات خاص مربوط به برخی از رایجترین عدم تعادل هورمونی عبارتند از:
افزایش استروژن: تغییر در الگوهای خواب، تغییر در وزن و اشتها، استرس بالا، متابولیسم کند
سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS): ناباروری، افزایش وزن، خطر بالا برای دیابت، آکنه، رشد غیرطبیعی مو
کاهش استروژن: کاهش تمایل جنسی، مشکلات تولید مثل، بی نظمی قاعدگی، تغییر خلق و خو
کم کاری تیروئید: متابولیسم آهسته، افزایش وزن، خستگی، اضطراب، تحریک پذیری، مشکلات گوارشی، دورههای نامنظم
تستوسترون پایین: اختلال در نعوظ، کاهش تودههای عضلانی، افزایش وزن، خستگی، مشکلات مربوط به خلقی
پرکاری تیروئید و بیماری گریوز: اضطراب، نازک شدن مو، کاهش وزن، IBS، مشکل در خواب، ضربان قلب نامنظم
دیابت: افزایش وزن، آسیب عصبی (نوروپاتی)، خطر بیشتر برای کاهش بینایی، خستگی، مشکل در تنفس، خشکی دهان، مشکلات پوستی
آدرنال: خستگی، درد و درد عضلانی، اضطراب و افسردگی، مشکل در خواب، مشکلات تولید مثل
عوامل اصلی عدم تعادل هورمونی
عدم تعادل هورمونی اختلالات چند فاکتوری است، به این معنی که آنها در اثر عواملی مانند رژیم غذایی، سابقه پزشکی، ژنتیک، سطح استرس و قرار گرفتن در معرض سموم از محیط ایجاد میشوند. برخی از عوامل اصلی عدم تعادل هورمونی عبارتند از:
آلرژیهای غذایی و مشکلات روده: زمینه گستردهای از تحقیقات جدید نشان میدهد که سلامت روده نقش مهمی در تنظیم هورمونها دارد. اگر به سندرم روده یا کمبود باکتریهای پروبیوتیکی مفید که به دیواره روده میپیوندد مبتلا هستید، مستعد ابتلا به مشکلات هورمونی از جمله دیابت و چاقی هستید. این به این دلیل است که التهاب معمولاً از روده شما ناشی میشود و تقریباً در تمام جنبههای سلامت تأثیر میگذارد.
- اضافه وزن یا چاق بودن
- میزان بالای التهاب ناشی از رژیم غذایی ضعیف و سبک زندگی بی تحرک است
- حساسیت ژنتیکی
- سموم (قرار گرفتن در معرض سموم دفع آفات، ویروسها، سیگار و مواد شیمیایی مضر)
- مقادیر زیاد استرس و کمبود خواب و استراحت کافی
اختلال عملکرد آدرنال بزرگترین علت عدم تعادل هورمونی با هورمونهای جنسی است - خصوصاً به دلیل چیزی به نام "سرقت کورتیزول". این اتفاق زمانی میافتد که کلسترول، که معمولا به ایجاد هورمونهای جنسی کمک میکند، با استرس بیش از حد ترکیب میشود و آنزیم ۱۷/۲۰ لیاز را مسدود کند. تولید کورتیزول بدست میآید. سپس کورتیزول باعث عدم تعادل پروژسترون، استروژن و تستوسترون میشود که در نتیجه باعث کاهش فشار جنسی میشود.
روش های طبیعی متعادل کردن هورمونها
خوردن انواع غذاهای غنی از اسیدهای چرب با زنجیره کوتاه، متوسط و طولانی یک راه کلیدی در کنترل هورمونها است. بدن برای ایجاد هورمونها از جمله چربیهای اشباع و کلسترول به انواع مختلفی از چربیها نیاز دارد. این چربیها نه تنها بلوکهای اساسی ساختاری برای تولید هورمون هستند بلکه سطح التهاب را پایین نگه میدارند، متابولیسم را تقویت میکنند و کاهش وزن را تقویت میکنند. چربیهای سالم تأثیر متفاوتی از کربوهیدراتهای تصفیه شده دارند، که منجر به التهاب میشوند و میتوانند با تعادل هورمونها ترکیب شوند.
چهار منبع مورد نظر از چربیهای ضد التهابی و سالم شامل: روغن نارگیل، آووکادو، کره گیاهی و ماهی قزل آلا است. مصرف روغن نارگیل بسیار فراوان است - برای مثال روغن نارگیل (یا خامه / شیر) دارای اثرات ضد باکتریایی و چربی سوزی است. فواید آووکادو شامل بهبود سلامت قلب، کاهش التهاب، کنترل اشتها و کمک به دریافت میزان کافی فیبر روزانه و مواد مغذی مانند پتاسیم است.
تغذیه ماهی قزل آلا همچنین مفید است: این یکی از بهترین منابع اسیدهای چرب امگا ۳ است که به کاهش التهاب کمک میکند و در عملکردهای شناختی تاثیر مثبتی دارد. اسیدهای چرب امگا ۳ عنصر بزرگی از غشای سلولهای مغزی هستند و برای ارتباط سلول به سلول در مغز از اهمیت بالایی برخوردار هستند. تحقیقات نشان میدهد که اسیدهای چرب امگا ۳ به محافظت در برابر از بین رفتن نورون هیپوکامپ و کاهش پاسخهای التهابی کمک میکنند.
کاهش استرس
یکی از مؤلفههای اصلی تعادل هورمونهای بدن به طور طبیعی رفع هرگونه عدم تعادل عاطفی است که با آنها سر و کار دارید. شما میتوانید این کار را با کاهش سطح استرس، درگیر شدن در تأمل شخصی و صرف وقت برای خود انجام دهید. تمرین مراقبه یا دعای شفابخشی میتواند بسیار مفید باشد و به همین ترتیب میتوان تمرینات عمیق تنفس، گذراندن وقت در بیرون از منزل و هر روز ورزش کردن را در برنامه روزانه قرار داد. روشهای طب سنتی چینی مانند طب سوزنی و ماساژ نیز میتواند به بهبود تعادل هورمونی، مبارزه با استرس و بهبود جریان خون کمک کند.
احساسات و هورمونهای بدن به هم متصل هستند، بنابراین با بر قراری تعادل در یکی، دیگری را تحت تأثیر قرار میدهید. اگر همیشه احساس استرس، عصبانیت، آشفتگی یا حتی اضطراب دارید، مطمئن باشید که این بر تعادل هورمون شما تأثیر میگذارد و میتواند به مشکلات سلامتی حتی بزرگتری نیز منجر شود. با بخشی از برنامههای روزمره خود، روی تعادل عاطفی خود کار کنید.
استفاده از روغنهای گیاهی
برای جایگزینی محصولات بهداشتی شیمیایی، از این روغنهای اساسی متعادل کننده هورمون استفاده کنید:
مریم گلی مرموک: مریم گلی مرموک به تعادل سطح استروژن کمک میکند، زیرا حاوی فیتواستروژنهای طبیعی است. این میتواند برای تنظیم چرخه قاعدگی، تسکین علائم PMS، درمان نازایی و PCOS و حتی کاهش احتمال ابتلا به سرطان رحم و تخمدان استفاده شود. همچنین به عنوان یک درمان طبیعی برای عدم تعادل عاطفی مانند افسردگی و اضطراب عمل میکند. ۳-۵ قطره مریم گلی را برای کمک به تعادل سطح هورمون و تسکین استرس بر روی یک تکه پنبه اعمال کنید. برای رفع گرفتگی و درد، ۵ قطره مریم گلی را با ۵ قطره روغن نارگیل را به صورت موضعی بر روی شکم خود ماساژ دهید.
رازیانه: مشکلاتی که در سلامت روده وجود دارد باعث ایجاد واکنشهای خود ایمنی از جمله اختلالات تیروئید میشود. برای تسکین علائم در بدن، بهبود هضم و سلامت روده، تقویت سوخت و ساز بدن و کاهش التهاب از اسانس رازیانه استفاده کنید. میتوانید ۲ قطره رازیانه را روی ناحیه شکم خود بمالید یا ۱-۲ قطره را به یک آب گرم اضافه کنید.
اسطوخودوس: روغن اسطوخودوس تعادل هورمونی را تقویت میکند، زیرا میتواند به درمان اضطراب، افسردگی، خلقی و استرس کمک کند. همچنین میتوان از آن برای تقویت خواب با کیفیت استفاده کرد که در متعادل سازی سطح هورمون نیز موثر است. اسانس ۵ قطره روغن اسطوخودوس را در خانه پخش کنید، ۵ قطره را به حمام آب گرم اضافه کنید یا ۳ قطره را به شکل موضعی را روی پشت یا گردن یا مچ دستان خود بمالید.
چوب صندل: از اسانس چوب صندل میتوان برای افزایش میل جنسی، کاهش استرس، تقویت آرامش، تقویت حافظه و حتی کمک به آرامش استفاده کرد. عطر قدرتمند این روغن اساسی باعث ایجاد احساس آرامش میشود و منجر به کاهش کلی استرس که میتواند در نهایت سبب به تعادل رساندن هورمون شود. عطر چوب صندل به طور مستقیم از بطری استنشاق کنید، عطر آن را در خانه پخش کنید یا ۲-۳ قطره را به مچ دست و کف پای خود بمالید.
آویشن: روغن آویشن تولید پروژسترون را بهبود میبخشد و این به درمان یا رفع مشکلات بهداشتی مانند ناباروری، PCOS، یائسگی، افسردگی، فیبروم، ریزش مو و بی خوابی کمک میکند. برای کمک به متعادل کردن هورمونهای خود به طور طبیعی، ۲ قطره روغن آویشن را به یک حمام آب گرم اضافه کنید یا ۲-۳ قطره را به شکل مساوی با روغن نارگیل بر روی شکم خود بمالید.
خوردن مکمل ها
برای جبران کمبودهای تغذیهای که منجر به عدم تعادل هورمون میشود، گاهی اوقات مصرف مکملها ضروری است. در اینجا مکملهای برتر که برای به تعادل رساندن هورمونهای توصیه میشوند، عبارتند از:
روغن گل مغربی: گل مغربی حاوی اسیدهای چرب امگا ۶ مانند LA و GLA است که عملکرد هورمونی را پشتیبانی میکند. مصرف مکمل روغن گل مغربی، به تسکین علائم قبل از قاعدگی و PCOS کمک میکند. همچنین به ایجاد یک محیط سالم برای سلامتی کمک میکند.
ویتامین D: ویتامین D تقریباً مانند هورمون در بدن عمل میکند و پیامدهای مهمی برای پایین نگه داشتن سطح التهاب دارد. به همین دلیل است که افرادی که در مناطق تاریک زندگی میکنند، اغلب دچار افسردگی فصلی و سایر مشکلات سلامتی میشوند، مگر اینکه آنها مکمل ویتامین D. مصرف کنند. آفتاب واقعا بهترین راه برای بهینه سازی میزان ویتامین D است، زیرا پوست عریان در صورت مواجهه با خورشید، ویتامین D را به خودی خود میسازد. در صورتی که در مناطق تاریک، در زمستان و در روزهایی که در معرض آفتاب نیستند، بیشتر افراد باید روزانه حدود ۲۰۰۰ تا ۵۰۰۰ IU ویتامین D ۳ را مصرف کنند.
آب گوشت و استخوان: عصاره گوشت و استخوان برای دستگاه گوارش مفید است و مواد مغذی قابل ملاحظهای را جذب میکند. مصرف آب استخوان یا پودر پروتئین حاصل از مایع استخوانی برای سلامتی ضروری است، زیرا حاوی ترکیبات درمانی مانند کلاژن، پرولین، گلیسین و گلوتامین است که این ماده برای تقویت سلامت کلی است.
پروبیوتیک: پروبیوتیک میتواند به ترمیم دیواره روده کمک کند، که به نوبه خود میتواند هورمونهای بدن را متعادل کند. هنگامی که ذرات غذایی غیر قابل هضم، مانند گلوتن، مثلاً از طریق روده وارد جریان خون میشود، باعث ایجاد التهاب ناشی از بیماری میشود که بر کل بدن تأثیر میگذارد - خصوصاً غدد مانند تیروئید که مستعد افزایش التهاب هستند. بیشتر مبتلایان به این عارضه روده، با مشکل کمبود پروبیوتیک در روده خود مواجه هستند. پروبیوتیکها باکتریهای سالم هستند که در واقع میتوانند تولید و تنظیم هورمونهای کلیدی مانند انسولین، گرلین و لپتین را بهبود ببخشند.
خواب کافی
در صورتی که هر شب کمتر از ۷-۸ ساعت میخوابید، بدن خود را در شرایط مطلوب نمیبینید. کمبود خواب یا ایجاد اختلال در ریتم شبانه روزی طبیعی شما میتواند یکی از بدترین عادتها در عدم تعادل هورمون باشد. چطور؟ چون هورمونهای شما طبق برنامه کار میکنند! نکته در مورد: کورتیزول، "هورمون استرس" اولیه در نیمه شب تنظیم میشود؛ بنابراین، افرادی که دیر به رختخواب میروند، عموما هرگز از استرس رهایی پیدا نمیکنند.
کمبود خواب، استفاده طولانی مدت از کورتیکواستروئیدها و استرس مزمن سه عامل بزرگ کمک کننده به سطح بالای کورتیزول هستند. در گزارشی که در ژورنال غدد درون ریز و متابولیسم در هند منتشر شده است آمده است: "استرس میتواند منجر به تغییر در سطح بسیاری از هورمونها از جمله گلوکوکورتیکوئیدها، کاتکول آمینها، هورمون رشد و پرولاکتین شود. "
خواب به متعادل نگه داشتن هورمونهای استرس، ایجاد انرژی کمک میکند و به بدن اجازه میدهد تا به درستی بازیابی شود. استرس بیش از حد و خواب نامناسب با سطوح بالاتر کورتیزول صبحگاهی، کاهش ایمنی، مشکل در عملکرد کار و حساسیت بیشتر در برابر اضطراب، افزایش وزن و افسردگی همراه است. برای به حداکثر رساندن عملکرد هورمون، در حالت ایده آل سعی کنید تا ساعت ۱۰ شب به رختخواب بروید. تا حد امکان با یک چرخه منظم بخوابید و بیدار شوید.
گردآورنده: الهام خلیلی خو
آنچه دیگران می خوانند:
