به گزارش تیتربرتر؛ شاخص سهام بازار سرمایه در کشور به افزایشی بی سابقه دست یافته اما نرخ ارز نیز افزایشی تدریجی را تجربه می‌کند. نگرانی بسیاری از کارشناسان از زمانی است که شاخص سهام در  بورس به هم بریزد چرا که در این صورت نقدینگی انباشت شده در این بخش می‌تواند با سرعتی چشمگیر در بازار ارز وارد شده و نوسانات فراوانی را به اقتصاد ایران وارد کند.

در این میان شورای عالی هماهنگی اقتصادی، ورود نامحدود ارز به کشور را مجاز و واردات طلا را از پرداخت عوارض قانونی و مالیات بر ارزش افزوده، معاف کرد.

بر اساس این مصوبه، ورود ارز به صورت اسکناس به داخل کشور بدون محدودیت مطابق با ضوابط و مقررات بانک مرکزی و مقررات مبارزه با پولشویی توسط اشخاص حقیقی و حقوقی مجاز است.

متغیرهای تاثیرگذار بر بورس

در بین متغیر‌های اقتصادی موثر بر رونق بورس می‌توان از کاهش نرخ سود بانکی به‌عنوان مهم‌ترین عامل یاد کرد تا جایی که با کاهش تقریبا ۵ واحد درصدی نرخ سود و تثبیت آن در شبکه بانکی در محدوده ۱۵ درصد، انگیزه زیادی برای ورود سرمایه‌گذاران به بورس ایجاد شده، زیرا با نرخ تورم رسمی ۲۸ درصدی (اعلام شده ازسوی بانک مرکزی) عملا یکی از بالاترین دوره‌های نرخ منفی بازده واقعی در سپرده‌های بانکی شکل گرفته است.

عامل دیگر، به انتظارات پیش رو باز می‌گردد. به نظر می‌رسد این روز‌ها اجماع اکثریت فعالان اقتصادی این است که نه ثبات ارزش ریال دیرپاست و نه نرخ تورم قابلیت ماندگاری در سطوح کنونی را دارد. به این ترتیب با ایجاد یک تصور فراگیر از تداوم و تشدید موج تورم قیمت‌ها در آینده، نوعی احتراز از نگهداری ریال شکل گرفته که نوع پررنگ آن در هجوم به سمت بورس قابل مشاهده است. رفتار‌های دولت و اظهارنظر‌های مسوولان هم این گمانه را تقویت کرده است که روند موجود در بورس مطلوب سیاست‌گذاران است و اگر روزی با مشکل مواجه شود، با حمایت از آن مانع از افت آن خواهند شد.

این‌ها همه در حالی است که به لحاظ متغیر‌های ارزش‌گذاری وضعیت هشدارانگیزی در بازار سرمایه شکل گرفته است. بر اساس سودآوری ۱۲ماه گذشته، نرخ متوسط قیمت به سود شرکت‌ها از محدوده ۲۳ واحد (مجموع بورس و فرابورس) فراتر رفته که نه تنها بی‌سابقه است بلکه در حال عبور از سطح ارزش‌گذاری بزرگ‌ترین بورس‌های دنیا آن هم در روزگار سخت آسیب‌های اقتصادی کرونا است.

بیشتر بخوانید: راهنمای فروش یکجای سهام عدالت + جزئیات

نسبت ارزش کل بازار سهام به تولید ناخالص داخلی از ۱۵۰ درصد فراتر رفته و در مقایسه با نقدینگی هم این نسبت برای همه سهام قابل معامله در بورس و فرابورس به سطح ۲۰۰ درصد بالغ شده است. از طرف دیگر به نظر می‌رسد نقش داده‌های اقتصادی، اطلاعات عملکرد شرکت‌ها و تحلیل‌های بنیادی در تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران به حداقل رسیده و جای خود را به نوعی فضای روانی خوش‌بینی و توجیه روند کنونی و امیدواری نسبت به تداوم آن داده است.

در همین حال، با ثبات نسبی ارزش ریال در بازار آزاد، بازدهی‌های کنونی در بورس در واقع به‌صورت معادل دلاری هم لااقل روی کاغذ در حال تحقق است به نحوی که از ابتدای سال ارزش بورس تهران بیش از ۱۰۰ درصد به دلار رشد کرده است. این روند البته برای اقتصاد ایران که انتظار افت بیش از۴ درصدی برای سال جاری بر اساس پیش‌بینی بانک جهانی را دارد و برنامه بانک مرکزی آن نیز تثبیت تورم در بازه ۲۰ تا ۲۴ درصد است ناسازگار می‌نماید.

به این ترتیب آنچه از مقایسه روند فعلی بورس با مسیر متغیر‌های اقتصادی می‌توان گفت این است که سناریوی تداوم رونق فعلی بورس در صورتی ممکن است که یا معجزه‌ای در رشد اقتصادی کشور رخ دهد یا اینکه پیش‌بینی‌های بانک مرکزی در مورد تورم آتی و ثبات ارز یکسره اشتباه از کار در بیاید.

بررسی تاثیر بورس بر نوسان نرخ ارز

در همین رابطه سید کمال سید علی‌، کارشناس اقتصادی، در رابطه با وضعیت بازارهای کشور به خبرآنلاین گفت: مساله این است که مجموع بازارها یا در کنار هم رشد می‌کنند و یا افت. به این اعتبار باید گفت رشد بازار سرمایه باید خود را در بازارهای دیگر کشور نشان دهد. به ویژه این امر در میان مدت خود را به وضوح نشان می‌دهد. درنتیجه بازاری چون بازار سرمایه وقتی رشد ۱۰۰ درصدی را تجربه کرده افزایش قیمت ارز اصلا غیر طبیعی نیست.

او افزود: این مهم در حالی رخ داده که با کاهش نرخ سود سپرده بانکی عملا نقدینگی بیشتری در بازار آزاد شد و به سمت بازار سرمایه حرکت کرده است که البته اثرات خود را به جا گذاشته است. همچنین هم اکنون در بحث منابع ارزی نیز دچار مضیقه است و اکنون حتی نقل و انتقال ریال را هم کنترل می‌کند.

سید علی تاکید کرد: این جوانب بیانگر آن است که تمایل به سمت سفته بازی ارزی کاهش داشته و تنها اگر در بازار سرمایه ریزشی رخ دهد احتمالا با هجوم برخی از فعالان بورس به بازار ارز مواجه شویم چرا که در بازار سرمایه فعالان غیر حرفه‌ای فراوانی آمدند که طبعا با ریزش نگران شده و برای حفظ قدرت خرید خود دارایی‌های خود را تبدیل به ارزهای دیگر خواهند کرد.

معاون پیشین رییس کل بانک مرکزی افزود: همان طور که گفتم بازارها بر یکدیگر اثر می‌گذارند و بر این اساس می‌توان ادعا کرد تا حدودی بازارها دنباله‌رو یکدیگر خواهند بود. با این همه حسن ماجرا این است که وقتی بانک مرکزی هدفگذاری تورم ۲۲ درصدی را اعلام می‌کند می‌تواند از این دنباله‌روی هم برای کنترل قیمتها استفاده کند.

بیشتر بخوانید: مالکان خانه های خالی چقدر باید مالیات بدهند؟

سید علی گفت: به هر حال اکنون نقدینگی کشور بیش از پیش به بازار سرمایه معطوف شده و این بخش بیشترین نقدینگی کشور را جذب کرده است. به همین دلیل فکر می‌کنم ریزش شاخص سهام عملا می تواند به افزایش نوسانات در بازارهای دیگر و به خصوص بازار ارز ایران منجر شود.

وی خاطرنشان ساخت: در شرایط فعلی باید امیدوار باشیم شرایط کشور از نظر سیاسی بهبود یابد و تا انتخابات امریکا مسئولان بهتر است رفتاری محتاطانه را در پیش بگیرند. اکنون عملا دو سال از خروج امریکا از برجام می‌گذرد و چنانچه ماههای آینده نیز بدون تنش مدیریت شود ممکن است وضعیت ارزی کشور دگرگون شود. در رابطه با فروش نفت هم با وجود تحریم‌ها فعلا قیمت رو به افزایش است.

این کارشناس اقتصادی گفت: همیشه وقتی نرخ یک کالا دو ماه افزایش را تجربه کند دیگر به قیمت سابق بر نمی‌گردد و نرخ ها پایدار می‌شود مگر اینکه وقایع جهانی تغییر کنند مثلا امریکا به برجام بازگردد. از سوی دیگر برخی هم معتقدند اگر دولت آینده هم همسو با مجلس شود به کاهش تنش میان قوه مجریه و مقننه اثرگذار است. در این صورت احتمالا تصمیم گیری در مورد اف ای تی اف هم با دشواری کمتر و بدون کشمکش سیاسی صورت گیرد.

پیش بینی تغییر نرخ ارز در کشور

سید علی در پاسخ به سوالی مبنی بر احتمالات آتی تغییر نرخ ارز در کشور تاکید کرد: اگر در بازار سرمایه ریزش رخ ندهد نقدینگی بیشتری جذب این بخش خواهد شد. با این همه به باور من بازار سرمایه این طور که نشان می‌دهد بازار مقاومی نیست. مگر اینکه دولت مدیریت بهتری داشته باشد و عرضه را طوری افزایش دهد که نقدینگی موجود در بازار در تمام بخشها برود.

او تصریح کرد: باید شرایط را به گونه‌ای ترتیب داد که صادرات غیر نفتی کشور رشد کند. افزایش اخیر نرخ ارز باید خود را در این بخش نشان دهد. اکنون وضعیت کشاورزی بهبود یافته و کاهش نرخ ارز امکان صادرات بیشتری را فراهم کرده است. حتی در بخش پوشاک هم گرانی ارز واردات را محدود کرده است و اگر ما بتوانیم ۵۰ میلیارد دلار صادرات داشته باشیم جایگزین خوبی برای نفت پیدا کردیم.

گردآورنده: الهام خلیلی خو