بوفه مدارس یکی از چالشهای حوزه سلامت در آغاز سالتحصیلی به شمار میرود چرا که متصدیان این بوفهها برای کسب سود و درآمد بیشتر بیتوجه به اینکه اقلام خوراکی که به فروش میرساند، آیا برای سلامت دانشآموزان مضر هست یا نه؟ در حالی که بر اساس تفاهم وزارت بهداشت و وزارت آموزش و پرورش فروش هر نوع تغذیهای اعم از پفک، چیپس، آدامس و شکلات و دیگر تنقلاتی که ارزش غذایی ندارد برای سلامت دانش آموزان، ممنوع است.
لیست خوراکی مغذی در زنگ تفریح
خوراکی هایی مثل انجیر خشک، توت خشک، برگه هلو، نخودچی و کشمش، گندم برشته، برنجک، عدس برشته شده و انواع مغزها و دانه ها از نوع کم نمک، انواع میوه ها شامل، سیب، پرتقال، نارنگی، هلو، گلابی، سبزی ها شامل، هویج، خیار، انواع لقمه های خانگی مانند، نان و پنیر و گردو و نان و تخم مرغ، انواع کوکو و کتلت، نان و حلوا شکری، نان و پنیر و خرما، شیر و فرآورده های آن، از جمله خوراکیهایی هستند که کارشناسان تغذیه بر مصرف و تناول ها توسط دانش آموزان در زمان استراحت تأکید دارند.
بیشتر بخوانید: اقلام مجاز و غیرمجاز در بوفه مدارس/ تصمیمگیری درباره برنامه شیر مدرسه
اما متأسفانه از مجموعه این لیست خوراکی و غذایی تنها تعداد محدودی از آنها در دسترس بچه ها و دانش آموزان قرار دارد و اغلب خانواده ها توان تهیه چنین تنقلات و خوراکی های مفید و مغذی را ندارند و به ناچار به همان کیک و بیسکویت و نهایت لقمه نان و پنیر در کیف بچه ها بسنده می کنند. برخی از خانواده ها نیز اختیار را به خود دانش آموز می دهند تا در حد پول تو جیبی به میزان توان مالی که به آن می دهند برای خوردن میان وعده در مدرسه اقدام به خرید کند.
عرضه خوراکی های مضر در بوفه مدارس
نگاه اجمالی به بوفه مدارس نمایان ان است که قانون ممنوعیت عرضه خوراکی های مضر برای سلامت دانش آموزان رعایت نمی شود و به دلیل اجاره ای بودن بوفه برخی از مدارس، بوفهدار برای کسب سود بیشتر اقدام به عرضه و فروش خوراکی ها و اغذیه هایی می کند که بین دانش آموزان طرفداران بیشتری دارد و ملاک حفظ سلامت نیست.
افزایش چاقی در دانش آموزان
براساس اعلام وزارت بهداشت، به صورت میانگین ۲۰ درصد دانش آموزان کشور دچار اضافه وزن و چاقی هستند و براساس پیش بینی ها روند چاقی دانش آموزان رو به افزایش است. در حالی که برای همه امروزه محرز است که اضافه وزن و چاقی، مقدمه ای برای ابتلا به انواع بیماری های خطرناک در بزرگسالی است. بیماری های قلبی عروقی، دیابت، سرطان ها، بیماری های دستگاه گوارش و کبد و…، از جمله بیماری هایی هستند که به واسطه چاقی و اضافه وزن، بروز کرده و تشدید می شود.
بیشتر بخوانید: چه ورزشهایی برای کاهش چاقی کودکان مناسب است؟
بر اساس اعلام وزارت آموزش و پرورش، امسال ۱۴ میلیون و ۷۰۰ هزار نفر دانش آموز، سال تحصیلی جدید را آغاز کرده اند که ۲۰ درصد این جمعیت، یعنی عددی نزدیک به ۳ میلیون نفر از آنها دچار اضافه وزن و چاقی هستند. وقتی به عدد ۳ میلیون نفر دقت کنیم، متوجه فاجعه ای ناگوار خواهیم شد که آینده نظام سلامت کشورمان را تهدید می کند. زیرا، اگر این سه میلیون نفر، هر کدام به یکی از بیماری های خطرناک ناشی از چاقی و اضافه وزن مبتلا شوند، هزینه درمان آنها، یک رقم نجومی خواهد شد. در حالی که می توانیم از همین حالا، مانع از افزایش چاقی و اضافه وزن دانش آموزان شویم.
تغییر سبک زندگی و گرایش به فستفودها
تغییر سبک زندگی و گرایش به سمت مصرف غذاهای آماده و فست فودها در بین اغلب خانواده های ایرانی، باعث شده است که بچه ها و دانش آموزان نیز مشتری دائمی فست فودها شوند. در این میانپ سوسیس و کالباس در بوفه مدارس، جایگاه ویژه ای دارد و می توان تصور کرد که اغلب بوفه مدارس کشور، در لیست خوراکی ها و اغذیه هایی که به فروش می رسانند، ساندویچ سوسیس و کالباس را حتما لحاظ می کنند. نکته فاجعه آمیز، این است که کیفیت سوسیس و کالباس هایی که در بوفه مدارس عرضه می شود، از نوع مطلوب نیست. زیرا، اولویت بوفه مدرسه، ارزان بودن خوراکی هایی است که انتظار می رود بیشتر فروش کند. بنابراین، تلاش می کنند از نوع ارزان قیمت این سوسیس و کالباس ها تهیه کرده و در معرض فروش قرار دهند.
ممنوعیت فروش اقلام خوراکی مضر با دستورالعملی ۵ ساله
ممنوعیت فروش اقلام خوراکی مضر، سال ۹۳ به تصویب وزارتخانه های بهداشت و آموزش و پرورش رسیده است و دستوالعمل پایگاه تغذیه سالم مدارس به امضای وزرای آموزش و پرورش و بهداشت، رسید و به تمام مدارس کشور ابلاغ شده است.
طبق این تفاهم نامه، مواد خوراکی سالم و با ارزش به موادی گفته می شود که ضمن تامین حدود ۵۰۰ تا ۳۰۰ کالری از انرژی مورد نیاز دانش آموزان، به عنوان میان وعده، مطابق با استانداردهای بهداشتی تهیه و با دارا بودن شرایط بهداشتی در پایگاه تغذیه سالم به دانش آموزان عرضه شود.
بر اساس همین دستورالعمل که ۵ سال قبل به تصویب رسیده است، عرضه مواد غذایی در بوفه مدارس باید دارای پروانه ساخت از وزارت بهداشت، علامت استاندارد، نام و نشان کارخانه، تاریخ تولید و انقضای معتبر، ترکیبات تشکیل دهنده، ارزش غذایی و دارای پوشش سالم و تمیز باشند و به تایید کارشناسان تغذیه در معاونت های بهداشت دانشگاه های علوم پزشکی کشور رسیده باشند.
لیست تنقلات مجاز و غیرمجاز در بوفه مدارس
خرما، انواع مغزها (بادام زمینی، بادام، بادام هندی، فندق، پسته) کشمش، نخودچی، توت خشک، انجیر خشک، انواع ماست، انواع پنیر (پاستوریزه و استریلیزه)، میوه سالم شسته شده و ضدعفونی شده در بسته بندی های یک نفره وکیوم شده از جمله مواد غذایی سالم برای عرضه در بوفه مدارس هستند. انواع میوه خشک، نوشیدنی ها همچون انواع شیر، دوغ بدون گاز، انواع آبمیوه طبیعی، آب معدنی، بیسکویت، کیک و کلوچه، بیسکویت ساده و سبوس دار و بدون کرم، کیک وکلوچه ترجیحا از نوع غنی شده و تهیه شده با روغن حاوی اسید چرب با ترانس زیر ۵ درصد، انواع آش، انواع سوپ، لوبیا، عدس پخته، حلیم، شله زرد، سمنو و فرنی به شرطی که بهداشتی و سالم تهیه و عرضه شوند از دیگر مواد غذایی سالم برای عرضه در بوفه مدارس هستند.
در همین حال، عرضه مواد غذایی همچون انواع پفک، اسنک، نوشابه های گازدار و ماءالشعیر، آدامس، شکلات، پاستیل، سوسیس، کالباس، سالاد الویه، چیپس، انواع لواشک و آلو و آلوچه غیر بهداشتی در بوفه های مدارس، ممنوع شد. اما، با گذشت ۵ سال از تصویب و ابلاغ این دستورالعمل، ما همچنان شاهد عرضه و فروش خوراکی ها و مواد غذایی مضر در بوفه مدارس هستیم.
در گذشته عرضه سیب زمینی و تخم مرغ بخارپز و حتی سیب زمینی کبابی در مدارس به ویژه در مدارس پسرانه مرسوم اما به دلیل تغییر شیوه خوراک خانواده های ایرانی و گرایش به غذاهای آماده و سرد و فسففود دیگر این نوع مواد غذایی در سبد خانوار جایگاهی ندارد.
