تیربرتر؛ کروناویروس جدید با نام اولیه "۲۰۱۹nCov" متعلق به خانواده ویروسهایی است که میتوانند در انسان بیماریهایی مانند سرماخوردگی عادی یا بیماریهای شدیدتر تنفسی مانند سندرم تنفسی حاد (SARS) و سندرم تنفسی خاورمیانه (MERS) را ایجاد کنند.
تصور میشود کروناویروس جدید از یک منبع حیوانی هنوز ناشناخته به یک انسان منتقل شده است. این ویروس عمدتا از طریق ذرات تنفسی از جمله قطرات ناشی از سرفه و عطسهی افراد مبتلا به آن منتشر میشود.
به طور متوسط حدود پنج تا شش روز طول میکشد تا فرد بعد از آلوده شدن علائم خود را نشان دهد. با این حال، برخی از بیماران علائمی را نشان نمیدهند. به گفته دکتر ماریا ون کرکوو، رئیس برنامه اضطراری بهداشت WHO، این ویروس در دستگاه تنفسی تکثیر میشود و میتواند طیف وسیعی از علائم را ایجاد کند.
به گفته این پزشک در برخی موارد که بیماری خفیف است علائمی مانند سرماخوردگی که شامل برخی از علائم تنفسی، گلو درد، آبریزش بینی، تب بروز مییابد و در موارد شدیدتر که مانند ذاتالریه است همه این موارد شدیدتر بوده و به طوری که میتواند منجر به نقص عملکرد یکی از اعضای بدن و مرگ فرد شود.
بیشتر بخوانید: نوروز 98 با وجود کرونا سفر کنیم یا خیر؟
با این حال در بیشتر موارد ابتلا تاکنون علائم خفیف مانده است. از حدود ۱۷ هزار مبتلای مورد بررسی سازمان جهانی بهداشت ۸۲ درصد از موارد خفیف، ۱۵ درصد از این موارد شدید و تنها ۳ درصد از آنها به صورت بحرانی طبقهبندی شدهاند.
پیشرفت بیماری کرونا از ابتلا تا دوره بهبودی
اما سوالی که مطرح است از زمان ابتلا به ویروس کرونا هر روز دقیقاً چه اتفاقی در بدن انسان میافتد؟
روز اول: بیمار دچار تب می شود. ممکن است احساس خستگی، دردهای عضلانی و سرفه خشک هم داشته باشد. عده ی کمی از بیماران ممکن است یک تا دو روز اول دچار اسهال یا حالت تهوع شوند.
روز پنجم: ممکن است نفس کشیدن برای بیمار سخت شود
روز هفتم: طبق پژوهش دانشگاه ووهان، به طور متوسط ۷ روز طول می کشد تا بیمار به مرحله ای برسد که در بیمارستان بستری شود.
روز هشتم: در این مقطع، بیمارانی که از موارد شدید بیماری کرونا باشند دچار سندرم دیسترس تنفسی (سختی در تنفس) حاد می شوند.
این مشکل زمانی رخ می دهد که مایعات در ریه ها انباشته می شوند. سندرم دیسترس تنفسی حاد اغلب کشنده است.
روز دهم: اگر نشانه های بیماری رو به وخامت گذاشته باشد، به احتمال زیاد بیمار به آی سی یو یا همان بخش مراقبت های ویژه منتقل می شود.
روز هفدهم: کسانی که از بیماری بهبود یافته باشند، به طور متوسط، بعد از گذشت دو و نیم هفته، از بیمارستان مرخص می شوند.
مصرف آنتیبیوتیک و تاثیر آن در درمان ویروس کرونا
با شیوع بیماری ناشی از ویروس کرونای جدید، افراد بسیاری نگران شدهاند و در مورد این ویروس، پرسشهای متعددی دارند. یکی از این پرسشها، در مورد اثربخشی آنتیبیوتیکها روی این ویروس است.
بنا به گفته متخصصان درمان و بهداشت، آنتیبیوتیکها نمیتوانند ویروس کرونای جدید را از بین ببرند.
آنتیبیوتیکها برای درمان عفونتهای ناشی از باکتریها استفاده میشوند. آنها باکتریهای بیماریزا را از بین برده یا جلوی تکثیر آنها را میگیرند و بدین ترتیب عفونتهای ایجاد شده را درمان میکنند.
اما ویروس کرونای جدید (۲۰۱۹-nCoV)، همانطور که از نامش پیداست، ویروس و یکی از انواع ویروسهای کروناست که داروهای آنتیبیوتیک روی آنها کارگر نیستند.
مطالب مرتبط:
اما گاهی اوقات در بیمارستان به فرد مبتلا به ویروس کرونای جدید، آنتیبیوتیک داده میشود تا عفونتهای باکتریایی دیگر که با عفونت ناشی از این ویروس همراه هستند، درمان شوند و شدت بیماری فرد مبتلا را بالا نبرند.
با اینحال محققان در استفاده از داروهای آنتیبیوتیک بسیار احتیاط میکنند. زیرا بنا بر تحقیقات متعدد مشخص شده که آنتیبیوتیک میتواند از عملکرد سیستم ایمنی بدن بکاهد. در تحقیقی که محققان دانشگاه امآیتی و هاروارد روی موشهای آزمایشگاهی انجام دادند مشخص شد، از توانایی سلولهای سیستم ایمنی بدن موشها در مبارزه با عفونتها، پس از مصرف آنتیبیوتیک کاسته شد.
اگرچه آنتیبیوتیکها برای مقابله با باکتریهای بیماریزا به کمک سیستم ایمنی بدن میآیند، آنها عوارض جانبی متعددی، از جمله حذف باکتریهای «خوب» و ضعیف کردن سیستم ایمنی بدن، از خود به جا میگذارند.
از طرفی در حال حاضر با نبود داروهای مناسب درمان ویروس کرونای جدید، محققان و پزشکان، در مبارزه با این بیماری، به سیستم ایمنی بدن فرد مبتلا متکی هستند و فرد با کمک سیستم ایمنی بدن قوی میتواند جان سالم بهدر برد.
تاثیر کرونا بر مادران شیرده و باردار
هنوز برای نتیجه گیری عارضه های کرونا بر مادران حامله، شیرده و نوزادان زود است و یافته های دقیق و مشخصی وجود ندارد ولی طبق مشاهدات میتوان به موردهای زیر اشاره نمود :
تب بالا در مرحله های اولیه حاملگی میتواند خطر برخی از نقص های مادرزادی را فزونی دهد.
تا به حال نوزادانی که از مادر مبتلا به کرونا (corona) متولد شده هیچکدام کرونا مثبت نبوده اند.
شستشو دست ها و ضد عفونی کردن کامل آنها پیش از لمس نوزاد، شیردوش، بطری و استفاده از ماسک موقع شیردهی.
به طور کلی عفونت های ویروسی تنفسی میتواند تبعات منفی برای سلامت نوزاد داشته باشد مانند کم وزنی و تولد زودرس.
در مورد انتقال ویروس ۱۹- covid از روش شیردهی اطلاعاتی در دست نیست.
این ویروس در نمونه های مایع آمنیوتیک و شیر مادر (Breast milk) یافت نشده است.
ویروس های دیگر این خانواده مثل سارس و مرس میتواند عوارض بسیار شدیدی در زمان بارداری داشته باشد.
مادری که آزمایش کرونای وی مثبت شده است یا علائم مشکوک دارد باید تمام مراقبت های لازم را انجام دهد تا ویروس به نوزاد او منتقل نشود.
کرونا کدام اندام های بدن را درگیر می کند؟
اگر میخواهید بدانید ابتلا به کرونا چه تاثیری بر اندامهای مختلف بدن دارد، با این گزارش همراه شوید.
ریهها
در اکثر مبتلایان، ویروس کووید-۱۹ در ریهها آغاز و در همانجا پایان مییابد زیرا کروناویروسها نیز همچون آنفولانزا در رسته بیماریهای تنفسی هستند.
این ویروسها معمولاً از طریق قطرات تنفسی ناشی از عطسه یا سرفه انتشار مییابند که میتواند ویروس را به هرکسی که در تماس نزدیک با فرد آلوده است، منتقل کند. کروناویروسها همچنین علائمی چون آنفولانزا ایجاد میکنند: بیماری ممکن است از تب و سرفه آغاز شده و به التهاب ریه یا بدتر از آن برسد.
کروناویروس جدید در روزهای ابتدایی عفونت، به سرعت به سلولهای ریه انسان حمله میکند. این سلولها دو دسته هستند، آنهایی که موکوس تولید میکنند و آنها که موهای بسیار ریزی به نام مژک (cilia) دارند. موکوس در داخل بدن به محافظت از بافت ریه در برابر عوامل بیماریزا کمک میکند و مانع از خشک شدن اندام تنفسی میشود. سلولهای دارای مژک نیز با حرکت در اطراف موکوس، ضایعاتی چون گرده یا ویروس را پاک میکنند.
به گفته متیو فریمن دانشیار دانشکده پزشکی دانشگاه مریلند که بر روی کروناویروسهای بیماریزا مطالعه میکند، ویروس سارس به آلوده کردن و از بین بردن سلولهای مژک دار علاقه داشت که باعث میشد مجاری تنفسی فرد مبتلا از ضایعات و مایعات پر شود. حال احتمالا این همان چیزی است که در بیماران مبتلا به کووید-۱۹ اتفاق میافتد. اساس این فرضیه بر آن است که مطالعات اولیه بر روی این کروناویروس نشان داده است که بسیاری از مبتلایان در هر دو ریه خود دچار التهاب شدند که با علائمی چون تنگی نفس همراه است.
این جاست که فاز دوم آغاز شده و سیستم ایمنی بدن دست به کار میشود. بدن بیمار به دلیل وجود یک مهاجم ویروسی تحریک شده و برای مبارزه با این بیماری سلولهای ایمنی را به ریهها سرازیر کرده تا آسیب وارده را رفع و بافت ریه را ترمیم کنند. در حالت عادی این فرآیند کاملاً تنظیم شده است و تنها به مناطق آلوده محدود میشود. اما گاهی اوقات سیستم ایمنی از کنترل خارج شده و این سلولها هرچیزی که بر سر راهشان باشد از جمله بافتهای سالم را نیز از بین میبرند.
به نقل از فریمن این واکنش ایمنی بیش از آن که فایده داشته باشد، برای بدن مضر است. ضایعات بیشتری در ریهها جمع شده و التهاب تشدید میشود.
در فاز سوم، آسیبها به ریه بیمار ادامه مییابد که میتواند منجر به نارسایی تنفسی شود. چنین چیزی حتی اگر به مرگ نیز منجر نشود، آسیب دائمی بر ریه برخی از بیماران برجای خواهد گذاشت. به گزارش سازمان بهداشت جهانی ویروس سارس سوراخهایی را در ریه قربانیان خود ایجاد میکرد و به آنها ظاهری «لانه زنبوری» میداد. این جراحتها در بیماران مبتلا به کروناویروس جدید نیز مشاهده شده است. این سوراخها به احتمال زیاد در اثر واکنش بیش فعالانه سیستم ایمنی بدن ایجاد میشوند و زخمهایی را ایجاد میکنند که هم از ریهها محافظت کرده و هم آنها را سفت میکند. وقتی این اتفاق بیفتد، بیماران معمولا برای تنفس به دستگاه تنفس مصنوعی یا ونتیلاتور اکسیژن نیاز پیدا میکنند.
در همین اثنا، التهاب همچنین باعث افزایش نفوذپذیری غشاهای بین کیسههای هوا و رگهای خونی میشود که میتواند ریهها را با مایعات پر کرده و بر توانایی آنها در اکسیژن رسانی به خون تأثیر بگذارد.
در موارد حاد، ریهها آب آورده و بیمار نمیتواند نفس بکشد، برخی از مبتلایان به این علت جان خود را از دست میدهند.
دستگاه گوارش
در زمان شیوع سارس و مرس، تقریباً یک چهارم از بیماران مبتلا از اسهال رنج میبردند، که یکی از علائم قابل توجه ابتلا به کروناویروسهایی است که از حیوانات به انسان منتقل میشوند. آنطور که فریمن میگوید از آنجایی که اکثر مبتلایان به کووید-۱۹ از اسهال و دردهای شکمی شکایتی ندارند، هنوز مشخص نیست که آیا این کروناویروس جدید دستگاه گوارش را نیز تحت تاثیر قرار میدهد یا نه. اما، به طور کلی، چرا یک ویروس تنفسی اصلا باید شکم و روده بیماران را به هم بریزد؟
هر ویروسی که به بدن وارد میشود، به دنبال سلولهای انسانی با درگاههای مورد علاقه خود یعنی گیرندهها میگردد. اگر ویروس گیرنده سازگار با خود را بر روی یک سلول پیدا کند، می تواند به آن حمله کند. برخی از ویروسها در انتخاب این گیرندهها سختگیرند اما برخی دیگر انعطافپذیرتر و بی قاعده تر عمل میکنند و به این ترتیب به گفته آنا سوک فونگ لوک معاون تحقیقات پزشکی دانشکده پزشکی دانشگاه میشیگان، به راحتی میتوانند به همه انواع سلولها نفوذ کنند.
هر دو کروناویروس سارس و مرس از امکان دسترسی به سلولهای موجود در روده بزرگ و کوچک برخوردار بودند، در رودهها رشد کرده و باعث ایجاد آسیب یا نشت مایعات میشدند که اسهال را برای بیمار به همراه داشت.
اما محققان هنوز نمیدانند که آیا کووید-۱۹ نیز همین کار را با بدن میکند یا نه. آنان معتقدند که این کروناویروس از همان گیرنده مورد استفاده سارس استفاده میکند که در ریهها و روده کوچک یافت میشود.
به علاوه، محققان در دو مطالعه جداگانه وجود ویروس کووید-۱۹ را در نمونههای مدفوع تشخیص دادهاند که میتواند حاکی از این امر باشد که این ویروس میتواند از طریق مدفوع منتقل شود.
به گفته فریمن، این که آیا انتقال از طریق مدفوع در مورد ویروس ووهان صدق میکند یا نه چندان قطعی نیست اما این ویروس در مدفوع افراد پیدا شده و به نظر میرسد که مبتلایان علائم گوارشی مربوط به آن را تجربه میکنند.
گردش خون
کروناویروسها به واسطه بیش فعالی سیستم ایمنی که پیشتر بدان اشاره شد، میتوانند در سایر سیستمهای بدن نیز مشکلاتی ایجاد کنند.
یک مطالعه که در سال ۲۰۱۴ انجام شد، نشان داد که ۹۲ درصد از مبتلایان به مرس حداقل یک علامت در خارج از ریهها داشتند. در حقیقت نشانههای آسیب به کل بدن در هر سه کروناویروس انتقالی از حیوان به انسان مشاهده شده است که از آن جمله میتوان به افزایش آنزیمهای کبدی، کاهش تعداد گلبول های سفید خون و پلاکتها و فشار خون پایین اشاره کرد. در موارد نادر، مبتلایان به آسیب حاد کلیوی و ایست قلبی نیز دچار شدهاند.
اما به گفته آنگلا راسموسن ویروس شناس و پژوهشگر دانشکده بهداشت عمومی دانشگاه کلمبیا، این لزوماً نشانهای از گسترش خود ویروس در بدن نیست و میتواند ناشی از یک طوفان سایتوکاینی باشد.
سایتوکاینها پروتئینهایی هستند که به عنوان چراغهای هشدار سیستم ایمنی عمل کرده و سلولهای ایمنی بدن را به محل عفونت اعزام میکنند. این سلولها سپس در تلاش برای نجات بقیه بدن، بافت آلوده را از بین میبرند.
انسان در مواجهه با هر تهدیدی به سیستم ایمنی بدن خود متکی است. اما در مواجهه با یک کروناویروس غیرقابل کنترل و مهارنشدنی، سیستم ایمنی بدن سایتوکاینها را بدون هیچ کنترلی در ریهها انباشت میکند. درست مثل این که به جای هدفگیری با یک اسلحه از موشک انداز استفاده کنید. مشکل از اینجا ایجاد میشود، بدن تنها سلولهای آلوده را هدف قرار نمیدهد بلکه به بافت سالم نیز حمله میکند. پیامد چنین وضعیتی تنها به داخل ریهها محدود نمیشود. طوفانهای سایتوکاینی التهابی ایجاد میکنند که رگهای خونی موجود در ریهها را تضعیف کرده و باعث می شود تا مایعات به داخل کیسه های هوا منتقل شوند. این طوفان به سیستم گردش خون وارد شده و مشکلاتی را در اندامهای مختلف ایجاد میکند.
در برخی از حادترین موارد ابتلا کووید-۱۹، طوفان سایتوکاینی در ترکیب با کاهش ظرفیت اکسیژنرسانی به اندامها، می تواند منجر به بروز نارسایی در چند عضو شود. آن طور که فریمن میگوید، حتی اگر این ویروس به کلیهها، کبد، طحال و دیگر اندامها نرسد میتواند اثرات منفی مشهودی بر تمام این فرآیندها داشته باشد و این زمانی است که تهدید جدی میشود.
کبد
وقتی یک کروناویروس از سیستم تنفسی به سایر بخشهای بدن انتشار مییابد، کبد یکی از ارگانهایی است که تحت تاثیر قرار میگیرد. پزشکان نشانههایی را از آسیب کبدی در موارد ابتلا به سارس، مرس و کووید-۱۹ مشاهده کردهاند که اغلب خفیف هستند اما در موارد حاد منجر به آسیب شدید و حتی نارسایی کبدی شدهاند.
وقتی ویروسی وارد جریان خون شود، میتواند به هر قسمت از بدن برسد. کبد رگهای فراوانی دارد بنابراین یک کروناویروس میتواند به راحتی به این عضو وارد شود.کبد سخت کار می کند تا مطمئن شود بدن میتواند به درستی کار میکند. کار اصلی این عضو پردازش خون پس از خروج از معده، تصفیه سموم و تولید مواد مغذی برای استفاده بدن است. کبد همچنین باعث میشود صفرا به روده کوچک در تجزیه چربیها کمک کند. به علاوه، این عضو حاوی آنزیمهایی است که واکنشهای شیمیایی را در بدن سرعت میبخشند.
در یک بدن سالم، سلولهای کبدی به طور مستمر از بین رفته و این آنزیمها را در جریان خون فرد آزاد میکنند. این ارگان سپس سریعا سلولهای جدید میسازد و به کار خود ادامه میدهد. در نتیجه این روند بازسازی، کبد می تواند در برابر آسیب های زیادی مقاومت کند.
اما وجود سطوح بالای غیرطبیعی از آنزیمها در خون که از علائم مشترک میان بیماران مبتلا به سارس و مرس بوده است، یک علامت هشداردهنده است. این امر ممکن است تنها ناشی از یک آسیب خفیف باشد که کبد سریعا آن را جبران خواهد کرد و یا علامتی از یک مشکل حاد چون نارسایی کبدی باشد.
دانشمندان هنوز دقیقا نمیدانند که این ویروسهای تنفسی در کبد چگونه رفتار میکنند. این ویروس ممکن است مستقیماً کبد را آلوده کند، تکثیر شده و سلولهای آن را از بین ببرد یا ممکن است از بین رفتن این سلول ها عارضه جانبی پاسخ سیستم ایمنی بدن به ویروس باشد که یک واکنش التهابی شدید در کبد ایجاد میکند.
به گفته محققان، وقتی کبد از کار میافتد متوجه میشوید که بیمار نه تنها مشکلات ریوی و کبدی دارد بلکه از مشکلات کلیوی نیز رنج میبرد. آن وقت است که این بیماری به یک عفونت سیستمیک تبدیل میشود.
کلیهها
بله، کلیهها نیز در این بیماری تنفسی درگیر میشوند. بر طبق آمار، شش درصد از مبتلایان به سارس و یک چهارم بیماران مبتلا به مرس به آسیب حاد کلیوی دچار شدند. تحقیقات اولیه نشان داده است که کروناویروس جدید نیز می تواند چنین تاثیری داشته باشد.
بروز چنین آسیبی در بیماران مبتلا به این ویروس نسبتا نادر و در عین حال مرگبار است.
براساس نتایج یک مطالعه که در سال ۲۰۰۵ در مجله Kidney International منتشر شد، ۹۱.۷ درصد از بیماران سارس که به آسیب حاد کلیوی دچار شده بودند، در نهایت جان خود را از دست دادند.
درست مثل کبد، کلیهها نیز نقش یک فیلتر را برای خون ایفا میکنند. در هر کلیه بیش از یک میلیون لوله ادراری (نفرون) وجود دارد. این نفرونها دو جزء اصلی دارند: یک فیلتر برای تمیز کردن خون و لولههایی که مواد مفید را به بدن بازگردانده و ضایعات را به شکل ادرار به مثانه می فرستند.
آن طور که به نظر میرسد، کروناویروسها بیش از هر چیز بر این لولههای کوچک کلیوی تاثیر میگذارند. وقتی ویروسی وارد جریان خون شود، انتشار آن به لولههای کلیوی چندان غیرمعمول نیست. از آنجایی که کلیهها به طور مستمر در حال تصفیه خون هستند، گاهی اوقات ممکن است سلولهای لوله های آن این ویروس را به دام انداخته و آسیب ببینند. اگر این ویروس به سلولها نفوذ و شروع به تکثیر کند، آسیب ایجاد شده میتواند مرگبار باشد.
گردآورنده: الهام خلیلی خو
آنچه دیگران میخوانند:
