شنبه, ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۱ ۱۰:۱۹

چرایی توقف مذاکرات وین در سال 1401

چرایی توقف مذاکرات وین در سال 1401
نخست وزیر اسرائیل تا چند وقت پیش، احتمال احیای برجام را ۹۵ درصد می‌دانست، اما در روز‌های اخیر معتقد است شانس توافق، ۵۰-۵۰ شده است.

به گزارش تیتربرتر؛ بن کاسپیت در المانیتور نوشت: نفتالی بنت، نخست وزیر اسرائیل، احتمال امضای توافق احیای برجام را تا چند روز پیش ۹۵ درصد می‌دانست. برخی از نزدیکان او حتی آن را ۱۰۰ درصد می‌می دانستند. یکی از نزدیکان بنت چند هفته پیش به شرط ناشناس ماندن به المانیتور گفت: «توافق آماده و در کنار یک خودکار روی میز است. فقط امضا ندارد.»

واکنش اسرائیل به توقف مذاکرات وین

واکنش اسرائیل به توقف مذاکرات وین
واکنش اسرائیل به توقف مذاکرات وین

 

با این حال، این ارزیابی در روز‌های اخیر تغییر کرده است. به گفته دستیاران او، بنت اکنون بر این باور است که چشم انداز امضای توافق احیای برجام اکنون ۵۰-۵۰ است. او به همکاران خود گفت که دولت ایالات متحده همچنان مشتاق امضای توافق است و افزود که اسرائیل منطق آمریکا را درک می‌کند، اما با آن مخالف است. وی سپس گفت که کل کار بر سر موضوع سپاه به بن بست رسیده است.

در ۲۰ آوریل، گزارش‌هایی منتشر شد که براساس آن، جو بایدن، رئیس‌جمهور آمریکا اکنون مصمم به حفظ سپاه در فهرست گروه‌های تروریستی آمریکا است.

بنت و نزدیکانش این بن‌بست را یک دستاورد بزرگ، هرچند تاکتیکی و نه استراتژیک می‌دانند.

یک دستیار بنت به المانیتور گفت: «ایرانی‌ها قیمت جهانی انرژی را زیر نظر دارند. آن‌ها می‌دانند که هر روز چقدر پول از دست می‌دهند. تمایل اساسی آمریکا برای امضای توافق را به این موضوع اضافه کنید، و خواهید دید که هنوز مذاکرات شکست نخورده و خیلی با ناکامی فاصله دارد. در همین حال، ما از شرایط پیش آمده، راضی هستیم.»

این منبع با اشاره‌ای به کارزار تهاجمی اسرائیل علیه برجام توسط بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسبق اسرائیل، افزود: «ما این کار را آشکارا، اما بدون دور زدن دولت بایدن انجام دادیم، بدون کمپین رسانه ای، به شیوه‌ای محترمانه. آمریکایی‌ها از این موضوع قدردانی می‌کنند.»

بنت به سرعت تقاضای سپاه را به عنوان نقطه‌ی اختلاف مذاکرات بین طرفین تشخیص داد. او با یایر لاپید وزیر امور خارجه تماس گرفت، او را با خود همراه کرد و هر دو روی موضوع شروع به فعالیت کردند. کارزار آن‌ها شامل استفاده از اهرم‌هایی در کنگره آمریکا، شناسایی مخالفان حذف سپاه از لیست تروریسم و گفتگو‌های طولانی با مقامات ارشد دولت بود.

بنت با جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی ایالات متحده، آنتونی بلینکن وزیر امور خارجه و چند تن دیگر از دستیاران نزدیک بایدن صحبت کرد. به گفته‌ی منابع، لاپید، مایک هرتزوگ سفیر تازه منصوب شده و بسیار مورد احترام اسرائیل در ایالات متحده، را بسیج کرد، که نهایت تلاش خود را کرد و این موضوع را به طور مفصل با شخصیت‌های مربوطه مورد بحث قرار داد.

بعلاوه، شیمریت میر، مشاور سیاسی بنت نیز در اوایل ماه جاری به واشنگتن پرواز کرد. پس از دو روز گفتگوی متوالی در کاخ سفید، یک مقام مسئول از دولت امریکا به هتل او اعزام شد تا به او اطلاع دهند که موضع اسرائیل پذیرفته شده و تصمیم گرفته شد فعلاً درخواست ایران برای حذف سپاه از فهرست تروریسم را رد کند. همزمان در اورشلیم، ادیت سیلمن، اعلام کرد که از ائتلاف بنت خارج می‌شود و ضربه‌ای احتمالاً مرگبار به دولت وارد می‌کند.

مطالب مرتبط:

 مذاکرات وین را به بن بست کشانده است؟

 مذاکرات وین را به بن بست کشانده است؟
 مذاکرات وین را به بن بست کشانده است؟

 

بزرگنمایی اختلافات داخلی در آمریکا بر سر احیای توافق هسته ای و حذف نام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از لیست موسوم به FTO موضوع دیگری است که در رویکرد سیاسی و رسانه ای غرب طی روزهای اخیر مورد توجه قرار گرفته است. فراموش ننیم که در پروسه انعقاد اولیه برجان نیز مقامات آمریکایی تلاش داشتند تا در روزهای پایانی مذاکرات، اختلافات داخلی خود را به ابزاری جهت عدم امتیازدهی به ایران تبدیل کنند.

طی روزهای اخیر، گزارش نشریه پولیتیکو در خصوص به بن بست رسیدن کامل مذاکرات وین مورد توجه بسیاری از تحلیلگران و مخاطبان این آوردگاه دیپلماتیک و سیاسی قرار گرفته است. در حالی که رئیس سازمان انرژی اتمی کشورمان تاکید دارد که مذاکرات به لحاظ فنی به اتمام رسیده است، اجتناب واشنگتن در خصوص رفع موانع موجود در مسیر رفع تحریمهای ضد ایرانی منجر به ایجاد گره های کوری در وین شده که نمی توان زمان دقیقی را برای بازشدن آن تعیین کرد!

«پولیتیکو»، پنج‌شنبه 28 آوریل، نوشت: «دیپلمات‌های درگیر در مذاکرات هسته‌ای، به‌رغم رسیدن یک توافق تقریباً 27 صفحه‌ای که آماده اجرا است، هنوز بر سر آخرین مسئله مورد اختلاف میان ایالات متحده و ایران معطل هستند: وضعیت سپاه پاسداران.»

با توجه به حل و فصل موضوعات فنی، اکنون مقامات آمریکایی باید در خصوص اختلافات باقیمانده "تصمیم سیاسی لازم" را اتخاذ کنند. زمانی که سخن از " تصمیم سیاسی" به میان می آید، یعنی این تصمیم می تواند در یک لحظه از سوی طرف مقابل اتخاذ شود. اتخاذ تصمیمات سیاسی مانند خارج کردن نام سپاه پاسداران از لیست گروههای تروریستی آمریکا، مستلزم مذاکرات دوجانبه یا چندجانبه نیست!سپاه  پاسداران انقلاب اسلامی  که در سال 2019 به‌عنوان بخشی از کمپین «فشار حداکثری» دولت ترامپ در فهرست «سازمان تروریستی خارجی» قرار گرفت، اکنون به مانع اصلی مذاکرات یا «قرص سمی» تبدیل شده و عملا مصالحه را غیرممکن کرده، به نحوی که توافق بیش از پیش غیرواقعی به نظر می‌رسد. 

مقامات آمریکایی مدعی هستند   با توجه به اینکه قرار گرفتن سپاه پاسداران درلیست گروههای تروریستی ادعایی واشنگتن  در ذیل برچسبی غیر از تحریمهای هسته ای صورت گرفته است ، مطالبه ایران در خصوص حذف آن از لیست موسوم به FTO  مصداق نوعی مطالبه فرابرجامی محسوب می شود! این ادعا در حالی مطرح می شود که اقدام دولت ترامپ پس از خروج از برجام صورت گرفته و اتفاقا در تعارض با بند 29 توافق هسته ای با ایران می باشد. تحریم نهاد رسمی نظامی یک کشور ، قطعا مانع از پیشبرد پروسه رفع تحریمها علیه آن خواهد شد.موضوع دیگر اینکه در بررسی برجامی یا فرابرجامی بودن مطالبات کشورهای دخیل در پروسه احیای توافق هسته ای، آنچه اصالت دارد "آثار عملیاتی رفع تحریمها" می باشد نه برچسبها و عناوینی که بر روی تحریمها نهاده شده است! در چنین شرایطی آمریکا در صدد وارونه نمایی صحنه مذاکرات وین از طریق اصرار بر فرابرجامی بودن مطالبه ایران مبنی بر حذف نام سپاه پاسداران از گروههای تروریستی ادعایی آمریکا می باشد. به عنوان مثال، یک مقام آمریکایی در این خصوص به پولیتیکو گفته است :

" موضع آمریکا این بوده است که تا زمانی که ایران با برداشتن گام‌های خاصی برای کاهش نگرانی‌های امنیتی فراتر از برجام موافقت نکند، واشینگتن نیز «خواسته‌ فرابرجامی» ایران درباره حذف نام سپاه از فهرست تروریسم را اجابت نخواهد کرد.دولت بایدن نیز در داخل با مقاومت سیاسی دو حزبی مواجه است که سپاه را در لیست تروریسم نگاه دارد.» 

 مذاکرات وین را به بن بست کشانده است؟
 مذاکرات وین را به بن بست کشانده است؟

 

در هر حال، چنانچه مقامات وزارت خارجه کشورمان نیز تاکید کرده اند، دولت آمریکا باید شجاعت اصلاح سیاست‌های اشتباه گذشته کاخ سفید را داشته باشد. در صورتی که واشنگتن بخواهد با استناد به استدلالهای غیر حقوقی و در عین حال عامدانه مانع از خروج سپاه پاسداران از لیست گروههای تروریستی ادعایی ایالات متحده شود، قطعا گره به وجود آمده در وین به راحتی گشوده نخواهد شد.در این میان، اصرار هدفمند مقامات آمریکایی مبنی بر فرابرجامی بودن خواسته های جمهوری اسلامی ایران قطعا نمی تواند جهت حل و فصل این گره و خروج از بن بست به وجود آمده کارگشا باشد. بزرگنمایی اختلافات داخلی در آمریکا بر سر احیای توافق هسته ای و حذف نام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از لیست موسوم به FTO  موضوع دیگری است که در رویکرد سیاسی و رسانه ای غرب طی روزهای اخیر مورد توجه قرار گرفته است. فراموش ننیم که در پروسه انعقاد اولیه برجان نیز مقامات آمریکایی تلاش داشتند تا در روزهای پایانی مذاکرات، اختلافات داخلی خود را به ابزاری جهت عدم امتیازدهی به ایران تبدیل کنند. این بار نیز رسانه های آمریکایی با انعکاس مواضع افرادی مانند باب منندز سناتور افراطی دموکراتها یا جومانچین و بن کاردین که از ابتدا مخالف برجام بوده اند، در صدد غامض جلوه دادن پروسه بازگشت دولت بایدن به توافق هسته ای هستند. 

آنچه دیگران می خوانند:

گزارش از علیرضا یوسفی