وقتي وارد يک سوپرمارکت و يا بقالي مي‌شوي، شايد اولين چيزي که در ويترين و يا روي پيشخوان چشم‌نوازي کند وجود آدامس‌هايي از برندهاي مختلف خارجي تا معدود آدامس‌هاي ايراني با طعم، بو و بسته‌بندي مختلف باشد.
وقتي وارد يک سوپرمارکت و يا بقالي مي‌شوي، شايد اولين چيزي که در ويترين و يا روي پيشخوان چشم‌نوازي کند وجود آدامس‌هايي از برندهاي مختلف خارجي تا معدود آدامس‌هاي ايراني با طعم، بو و بسته‌بندي مختلف باشد.
آدامس، اين روزها به علاقه‌مندان خود از کوچک گرفته تا بزرگ، چشمک مي‌زند و در جيب و کيف اکثر مردم جا خوش کرده است، اين ماده کوچک اما پردردسر بيشتر در بين کودکان، نوجوانان و جوانان استفاده مي‌شود، به طوري که اين رده سني در همدان نيز از اين قافله جا نمانده و هر روز شاهد افزايش استفاده از آن هستند.
يک سئوال! اين کالاي کوچک و خوشمزه با برندهاي متنوع خارجي چگونه وارد کشور مي‌شود و در ويترين‌ها مغازه‌ها، جيب و کيف مردم قرار گرفته و بعد از آن هم در دهان من و شما براي جويدن؟
مطالب بسياري از آدامس، خواص و مضرات، خارجي و ايراني بودنش هست، اما شايد براي عده‌اي باورکردني نباشد که اين کالاي کوچک خوشمزه هم براي خود مافيايي دست و پا کرده و دلالاني دارد که از خريد و فروش آدامس، نان بر سر سفره خود و خانواده مي‌برند.
آدامس‌هاي خارجي که طبق آمار حجم هنگفتي از آن با قيمت‌هاي پايين و ظاهري شيک از طريق قاچاق وارد ايران شده و در کنار آدامس‌هاي ايراني خودنمايي مي‌کند، در اين ميدان رقابت توانسته گوي سبقت را از آدامس‌هاي توليد داخل بربايد در حالي که در دهه‌هاي گذشته آدامس خروس‌نشان يکي از مارک‌هاي آشنا براي بزرگ‌ترهاي ما و از برندهاي مطرح توليد داخل در بازار آدامس کشور بود اما امروز ديگر نام چنداني از آن در بازار نيست.
روي ديگر سکه وجود مواد عجيب و غريبي است که در تهيه آدامس به کار مي‌رود که شامل انواع اسيدها، شکر، الکل و اسپارتام و انواع طعم دهنده‌هاست.
هر کدام از اين مواد در جاي خود قابل بحث است، بعد از جويدن آدامس، ماده‌هاي داخل آن وارد سيستم گوارشي شده و با فعل و انفعالاتش به مرور زمان به شکل يک عادت و قرص مسکن در مي‌آيد، اما جونده‌اش نمي‌داند با چه لذتي بيماري‌ها را در زير دندان‌هاي خود مي‌جود.
عده‌اي آدامس را براي کاهش استرس و فشارهاي عصبي خود استفاده مي‌کنند که البته اين موضوع مقطعي و گذراست و به مرور زمان به شکل تلقين و يک عادت در‌مي‌آيد.
متخصصان و محققان آزمايشگاهي و پزشکان زيادي در رشته‌هاي دندانپزشکي و گوارش در سراسر دنيا به بررسي فعل و انفعالات حاصل از جويدن آدامس و مواد آن پرداخته و در اين ميان دندانپزشکان معتقدند مواد شيرين‌کننده آدامس روند پوسيدگي دندان‌ها را تسريع کرده و باعث انتقال باکتري‌هاي موجود در سطح دهان به داخل سيستم گوارشي مي‌شود، همچنين باعث آزادشدن مواد جيوه‌اي موجود در دندان‌هاي پرشده مي‌شود.
از سوي ديگر جويدن دائم آدامس باعث آسيب به استخوان‌هاي فک و ايجاد درد و سوزش در آرواره‌ها مي‌شود.
جويدن برخي آدامس‌ها، موجب افت فشار خون مينيمم و افزايش ضربان قلب در بيماران قلبي شده و احتمال خطر را در آنها افزايش مي‌دهد.
عده‌اي از متخصصان گوارش معتقدند که جويدن آدامس باعث شده هوا دو برابر وارد معده شود که در کار هضم غذا اختلال ايجاد کرده و البته مشکلات خاص خود را دارد، همچنين خود عمل جويدن اشتها را افزايش داده و منجر به چاقي از طريق دريافت مواد کالري‌دار غيرمفيد به بدن مي‌شود.
از طرفي هم مواد موجود در آدامس‌ها قابل تأمل است، زيرا امروزه در صنعت غذايي نوشابه‌ها و انواع دسرها و آدامس‌ها از شيرين‌کننده‌هاي مصنوعي متعددي چون اسپارتام استفاده مي‌شود که توليدکننده‌ها عوارض جانبي ناشي از مصرف آن را ناديده گرفته و تنها به خط توليد خود و سودهاي کلانش فکر مي‌کنند.
طي تحقيقاتي، تأثيرات اسپارتام موجود در آدامس و تنقلات و نوشيدني‌هاي ديگر نظير عوارض‌هاي عصبي، بينايي، شنوايي و رواني و افسردگي، تنفسي و آلرژي، گوارشي و ... به اثبات رسيده و جويدن زياد آدامس با طعم دهنده‌هاي محرک چون دارچين و ... خطر ابتلا به سرطان زبان را افزايش مي‌دهد.
البته بحث وجود الکل در توليد آدامس، روزي در محافل خبري دهان به دهان چرخيد و بازار گرمي داشت اما پس از مدتي به علت بي‌توجهي مسئولان به اين کالاي کوچک ولي مخرب، تب رسانه‌اي آن خاموش و در گوشه ذهن مردم و مسئولان به دست فراموشي سپرده شد.
سئوال بعدي اينکه در ايران با اين تاريخ و فرهنگ غني در صنعت غذايي و برخورداري از انواع تنقلات و شيريني‌هاي متنوع در شهرها و روستاهاي خود، آيا چيزي به نام آدامس براي جويدن وجود نداشته است؟ و اگر بوده مردم چگونه استفاده مي‌کردند؟
بابک عزتي رنجبر استاد دانشگاه‌هاي همدان و محقق گياهان دارويي در پاسخ به اين سئوال اظهار کرد: در قديم مردم از بعضي از محصولات به نام «علک» يعني همان آدامس استفاده مي‌کردند که خاصيت داروي و غذايي داشت، اين آدامس‌ها از شيرابه گياهي تهيه مي‌شد.
وي با بيان اينکه سقز از درخت بنه و کندر از درختچه کندر و مصطکي از درخت پسته وحشي تهيه مي‌شود، افزود: اين مواد نه تنها در ميان مردم بلکه در ميان پزشکان قديم هم جايگاه خاصي براي درمان برخي بيماري‌ها داشت.
اين استاد دانشگاه گفت: اطبا در گذشته مصرف اين مواد را براي تقويت و رفع سستي معده، از بين رفتن بلغم معده و رفلاکس معده تجويز مي‌کردند.
وي با اشاره به اينکه مصرف سقز در گذشته بين مردم بسيار شايع بود، اضافه کرد: جويدن و قورت‌دادن سقز براي افرادي که ترشح و زخم معده دارند باعث تقويت معده شده و مانع از آسيب به دستگاه گوارشي مي‌شود.
عزتي رنجبر ادامه داد: البته در گذشته هم از سقز تصفيه‌شده سفيد با شهرت سقز کردي استفاده مي‌شده است.
وي ادامه داد: جويدن کندر هم بسيار عالي است و باعث از بين رفتن باکتري‌هاي لثه و دهان مانع پوسيدگي دندان‌ها مي‌شود؛ اين ماده يک ضدعفوني کننده قوي براي دهان و دندان است و حتي باعث از بين رفتن بوي بد ناشي از باکتري‌هاي عقب زبان مي‌شود.
وي با بيان اينکه در احاديث و روايات اسلامي به جويدن کندر سفارش شده است، گفت: اين تأکيدات خصوصاً در دوران بارداري هم هست که باعث افزايش هوش جنين مي‌شود، زيرا رطوبت مغز را از بين برده و باعث افزايش تمرکز مي‌شود.
وي ماده ديگر را مصطکي معرفي کرد و گفت: اين ماده جويدني از نفخ معده و ترش‌کردن آن جلوگيري مي‌کند، چيزي که امروزه اکثر مردم به علت مصرف غذاهاي ناسالم و روش بد غذاخوردن با آن درگير هستند.
عزتي‌رنجبر اضافه کرد: مصطکي باعث تقويت قلب و مغز شده و جويدن آن بوي مطبوع در دهان ايجاد مي‌کند.
وي ادامه داد: مصرف آدامس‌هاي امروزي که در تهيه و توليد اکثر آنها از طعم‌دهندها و شيرين‌کننده‌هاي مصنوعي و شيميايي استفاده مي‌شود در مرحله اول باعث پوسيدگي دندان‌ها مي‌شود.
عزتي‌رنجبري اظهار کرد: از سوي ديگر مواد الکلي موجود در آن باعث امراض کبدي و مغزي مي‌شود که با گذشت زمان اثر خود را مي‌گذارد.
وي با اشاره به اينکه قورت‌دادن اين آدامس‌ها خصوصاً توسط کودکان اثرات مخربي در سيستم گوارشي مي‌گذارد، اذعان داشت: در حالي که کندر، سقز و مصطکي بعد از جويده‌شدن براي داشتن خاصيت بهتر و بيشتر، بايد قورت داده شود و عوارضي هم ندارد.
اين استاد دانشگاه گفت: اطباء قديم، دهان و معده را با هم متصل مي‌دانستند و معتقد بودند اگر چيزي در دهان جويده و تنها بزاق آن پايين برود و غذا همراه آن نباشد، آسيب زيادي به سطح معده خصوصاً با شکم خالي مي‌رساند.
وي خاطرنشان کرد: اطلاعات مردم به علت کمرنگ‌بودن تبليغات در امر اطلاع‌رساني، کم است و از عوارض آدامس‌هاي خارجي و شرايط توليد و مواد تشکيل دهنده آنها چيزي نمي‌دانند.
عزتي با بيان اينکه واقعا چه نيازي در مردم هست که درب واردات قاچاق بر روي آدامس در کشور باز است، افزود: احياي زندگي ايراني اسلامي بايد در همه ابعاد باشد تا توليدکننده داخلي دقت کند از چه موادي براي ايجاد تنقلات حتي آدامس استفاده کند که نه تنها عارضه نداشته باشد، بلکه براي بدن مفيد باشد.
عزتي رنجبر گفت: همين کارخانه‌هاي توليد آدامس کشور مي‌توانند با ايده و فکر جديد خط توليد را تغيير داده و از مواد اوليه چون سقز استفاده کنند.
وي افزود: توليدکنندگان براي ايجاد جذابيت در ميان مردم بايد دنبال طرح و تبليغ مناسب باشند که اين تغيير کاربري مساوي با اشتغال‌زايي در داخل کشور و کمک به اقتصاد داخلي حتي براي توليد اين کالاي کوچک است.
وي افزود: مسئولان در سازمان غذا و دارو بايد وارد ميدان شده و به دنبال احياي فرهنگ غذايي گذشته ايران و احياي سقز جويدن در ميان مردم به جاي آدامس باشند.
آدامس به عنوان يک کالاي خاص علاوه بر سودهاي کلاني که به جيب دلالان سرازير مي‌کند، سلامتي مردم را نيز نشانه گرفته است؛ پس توليدکنندگان داخلي، سازمان‌هاي غذايي مربوط به سلامت مردم و وزارت صنعت، معدن و تجارت بايد به شکل ريشه‌اي و اساسي به اين مقوله نگاه کنند و بر نحوه توليد و مواد آن به اجماع برسند تا يک ماده سالم به دست مردم برسد.
اين مهم باعث خواهد شد نه تنها در آينده شاهد بروز و شيوع بيماري‌هاي عصبي و گوارشي ناشي از مصرف اسپارتام و مواد الکل‌دار نباشيم که جلوي واردات بي‌رويه اين ماده نيز گرفته شود.
آدامس، اين روزها به علاقه‌مندان خود از کوچک گرفته تا بزرگ، چشمک مي‌زند و در جيب و کيف اکثر مردم جا خوش کرده است، اين ماده کوچک اما پردردسر بيشتر در بين کودکان، نوجوانان و جوانان استفاده مي‌شود، به طوري که اين رده سني در همدان نيز از اين قافله جا نمانده و هر روز شاهد افزايش استفاده از آن هستند.
يک سئوال! اين کالاي کوچک و خوشمزه با برندهاي متنوع خارجي چگونه وارد کشور مي‌شود و در ويترين‌ها مغازه‌ها، جيب و کيف مردم قرار گرفته و بعد از آن هم در دهان من و شما براي جويدن؟
مطالب بسياري از آدامس، خواص و مضرات، خارجي و ايراني بودنش هست، اما شايد براي عده‌اي باورکردني نباشد که اين کالاي کوچک خوشمزه هم براي خود مافيايي دست و پا کرده و دلالاني دارد که از خريد و فروش آدامس، نان بر سر سفره خود و خانواده مي‌برند.
آدامس‌هاي خارجي که طبق آمار حجم هنگفتي از آن با قيمت‌هاي پايين و ظاهري شيک از طريق قاچاق وارد ايران شده و در کنار آدامس‌هاي ايراني خودنمايي مي‌کند، در اين ميدان رقابت توانسته گوي سبقت را از آدامس‌هاي توليد داخل بربايد در حالي که در دهه‌هاي گذشته آدامس خروس‌نشان يکي از مارک‌هاي آشنا براي بزرگ‌ترهاي ما و از برندهاي مطرح توليد داخل در بازار آدامس کشور بود اما امروز ديگر نام چنداني از آن در بازار نيست.
روي ديگر سکه وجود مواد عجيب و غريبي است که در تهيه آدامس به کار مي‌رود که شامل انواع اسيدها، شکر، الکل و اسپارتام و انواع طعم دهنده‌هاست.
هر کدام از اين مواد در جاي خود قابل بحث است، بعد از جويدن آدامس، ماده‌هاي داخل آن وارد سيستم گوارشي شده و با فعل و انفعالاتش به مرور زمان به شکل يک عادت و قرص مسکن در مي‌آيد، اما جونده‌اش نمي‌داند با چه لذتي بيماري‌ها را در زير دندان‌هاي خود مي‌جود.
عده‌اي آدامس را براي کاهش استرس و فشارهاي عصبي خود استفاده مي‌کنند که البته اين موضوع مقطعي و گذراست و به مرور زمان به شکل تلقين و يک عادت در‌مي‌آيد.
متخصصان و محققان آزمايشگاهي و پزشکان زيادي در رشته‌هاي دندانپزشکي و گوارش در سراسر دنيا به بررسي فعل و انفعالات حاصل از جويدن آدامس و مواد آن پرداخته و در اين ميان دندانپزشکان معتقدند مواد شيرين‌کننده آدامس روند پوسيدگي دندان‌ها را تسريع کرده و باعث انتقال باکتري‌هاي موجود در سطح دهان به داخل سيستم گوارشي مي‌شود، همچنين باعث آزادشدن مواد جيوه‌اي موجود در دندان‌هاي پرشده مي‌شود.
از سوي ديگر جويدن دائم آدامس باعث آسيب به استخوان‌هاي فک و ايجاد درد و سوزش در آرواره‌ها مي‌شود.
جويدن برخي آدامس‌ها، موجب افت فشار خون مينيمم و افزايش ضربان قلب در بيماران قلبي شده و احتمال خطر را در آنها افزايش مي‌دهد.
عده‌اي از متخصصان گوارش معتقدند که جويدن آدامس باعث شده هوا دو برابر وارد معده شود که در کار هضم غذا اختلال ايجاد کرده و البته مشکلات خاص خود را دارد، همچنين خود عمل جويدن اشتها را افزايش داده و منجر به چاقي از طريق دريافت مواد کالري‌دار غيرمفيد به بدن مي‌شود.
از طرفي هم مواد موجود در آدامس‌ها قابل تأمل است، زيرا امروزه در صنعت غذايي نوشابه‌ها و انواع دسرها و آدامس‌ها از شيرين‌کننده‌هاي مصنوعي متعددي چون اسپارتام استفاده مي‌شود که توليدکننده‌ها عوارض جانبي ناشي از مصرف آن را ناديده گرفته و تنها به خط توليد خود و سودهاي کلانش فکر مي‌کنند.
طي تحقيقاتي، تأثيرات اسپارتام موجود در آدامس و تنقلات و نوشيدني‌هاي ديگر نظير عوارض‌هاي عصبي، بينايي، شنوايي و رواني و افسردگي، تنفسي و آلرژي، گوارشي و ... به اثبات رسيده و جويدن زياد آدامس با طعم دهنده‌هاي محرک چون دارچين و ... خطر ابتلا به سرطان زبان را افزايش مي‌دهد.
البته بحث وجود الکل در توليد آدامس، روزي در محافل خبري دهان به دهان چرخيد و بازار گرمي داشت اما پس از مدتي به علت بي‌توجهي مسئولان به اين کالاي کوچک ولي مخرب، تب رسانه‌اي آن خاموش و در گوشه ذهن مردم و مسئولان به دست فراموشي سپرده شد.
سئوال بعدي اينکه در ايران با اين تاريخ و فرهنگ غني در صنعت غذايي و برخورداري از انواع تنقلات و شيريني‌هاي متنوع در شهرها و روستاهاي خود، آيا چيزي به نام آدامس براي جويدن وجود نداشته است؟ و اگر بوده مردم چگونه استفاده مي‌کردند؟
بابک عزتي رنجبر استاد دانشگاه‌هاي همدان و محقق گياهان دارويي در پاسخ به اين سئوال اظهار کرد: در قديم مردم از بعضي از محصولات به نام «علک» يعني همان آدامس استفاده مي‌کردند که خاصيت داروي و غذايي داشت، اين آدامس‌ها از شيرابه گياهي تهيه مي‌شد.
وي با بيان اينکه سقز از درخت بنه و کندر از درختچه کندر و مصطکي از درخت پسته وحشي تهيه مي‌شود، افزود: اين مواد نه تنها در ميان مردم بلکه در ميان پزشکان قديم هم جايگاه خاصي براي درمان برخي بيماري‌ها داشت.
اين استاد دانشگاه گفت: اطبا در گذشته مصرف اين مواد را براي تقويت و رفع سستي معده، از بين رفتن بلغم معده و رفلاکس معده تجويز مي‌کردند.
وي با اشاره به اينکه مصرف سقز در گذشته بين مردم بسيار شايع بود، اضافه کرد: جويدن و قورت‌دادن سقز براي افرادي که ترشح و زخم معده دارند باعث تقويت معده شده و مانع از آسيب به دستگاه گوارشي مي‌شود.
عزتي رنجبر ادامه داد: البته در گذشته هم از سقز تصفيه‌شده سفيد با شهرت سقز کردي استفاده مي‌شده است.
وي ادامه داد: جويدن کندر هم بسيار عالي است و باعث از بين رفتن باکتري‌هاي لثه و دهان مانع پوسيدگي دندان‌ها مي‌شود؛ اين ماده يک ضدعفوني کننده قوي براي دهان و دندان است و حتي باعث از بين رفتن بوي بد ناشي از باکتري‌هاي عقب زبان مي‌شود.
وي با بيان اينکه در احاديث و روايات اسلامي به جويدن کندر سفارش شده است، گفت: اين تأکيدات خصوصاً در دوران بارداري هم هست که باعث افزايش هوش جنين مي‌شود، زيرا رطوبت مغز را از بين برده و باعث افزايش تمرکز مي‌شود.
وي ماده ديگر را مصطکي معرفي کرد و گفت: اين ماده جويدني از نفخ معده و ترش‌کردن آن جلوگيري مي‌کند، چيزي که امروزه اکثر مردم به علت مصرف غذاهاي ناسالم و روش بد غذاخوردن با آن درگير هستند.
عزتي‌رنجبر اضافه کرد: مصطکي باعث تقويت قلب و مغز شده و جويدن آن بوي مطبوع در دهان ايجاد مي‌کند.
وي ادامه داد: مصرف آدامس‌هاي امروزي که در تهيه و توليد اکثر آنها از طعم‌دهندها و شيرين‌کننده‌هاي مصنوعي و شيميايي استفاده مي‌شود در مرحله اول باعث پوسيدگي دندان‌ها مي‌شود.
عزتي‌رنجبري اظهار کرد: از سوي ديگر مواد الکلي موجود در آن باعث امراض کبدي و مغزي مي‌شود که با گذشت زمان اثر خود را مي‌گذارد.
وي با اشاره به اينکه قورت‌دادن اين آدامس‌ها خصوصاً توسط کودکان اثرات مخربي در سيستم گوارشي مي‌گذارد، اذعان داشت: در حالي که کندر، سقز و مصطکي بعد از جويده‌شدن براي داشتن خاصيت بهتر و بيشتر، بايد قورت داده شود و عوارضي هم ندارد.
اين استاد دانشگاه گفت: اطباء قديم، دهان و معده را با هم متصل مي‌دانستند و معتقد بودند اگر چيزي در دهان جويده و تنها بزاق آن پايين برود و غذا همراه آن نباشد، آسيب زيادي به سطح معده خصوصاً با شکم خالي مي‌رساند.
وي خاطرنشان کرد: اطلاعات مردم به علت کمرنگ‌بودن تبليغات در امر اطلاع‌رساني، کم است و از عوارض آدامس‌هاي خارجي و شرايط توليد و مواد تشکيل دهنده آنها چيزي نمي‌دانند.
عزتي با بيان اينکه واقعا چه نيازي در مردم هست که درب واردات قاچاق بر روي آدامس در کشور باز است، افزود: احياي زندگي ايراني اسلامي بايد در همه ابعاد باشد تا توليدکننده داخلي دقت کند از چه موادي براي ايجاد تنقلات حتي آدامس استفاده کند که نه تنها عارضه نداشته باشد، بلکه براي بدن مفيد باشد.
عزتي رنجبر گفت: همين کارخانه‌هاي توليد آدامس کشور مي‌توانند با ايده و فکر جديد خط توليد را تغيير داده و از مواد اوليه چون سقز استفاده کنند.
وي افزود: توليدکنندگان براي ايجاد جذابيت در ميان مردم بايد دنبال طرح و تبليغ مناسب باشند که اين تغيير کاربري مساوي با اشتغال‌زايي در داخل کشور و کمک به اقتصاد داخلي حتي براي توليد اين کالاي کوچک است.
وي افزود: مسئولان در سازمان غذا و دارو بايد وارد ميدان شده و به دنبال احياي فرهنگ غذايي گذشته ايران و احياي سقز جويدن در ميان مردم به جاي آدامس باشند.
آدامس به عنوان يک کالاي خاص علاوه بر سودهاي کلاني که به جيب دلالان سرازير مي‌کند، سلامتي مردم را نيز نشانه گرفته است؛ پس توليدکنندگان داخلي، سازمان‌هاي غذايي مربوط به سلامت مردم و وزارت صنعت، معدن و تجارت بايد به شکل ريشه‌اي و اساسي به اين مقوله نگاه کنند و بر نحوه توليد و مواد آن به اجماع برسند تا يک ماده سالم به دست مردم برسد.
اين مهم باعث خواهد شد نه تنها در آينده شاهد بروز و شيوع بيماري‌هاي عصبي و گوارشي ناشي از مصرف اسپارتام و مواد الکل‌دار نباشيم که جلوي واردات بي‌رويه اين ماده نيز گرفته شود.
