به نقل از روزنامه "تاگس شاو" آلمان، "هایکو ماس"، وزیر امور خارجه آلمان که امروز به عراق سفر کرده و به دلایل امنیتی این دیدار خود را از قبل اطلاع رسانی نکرده است، در بغداد درباره تشدید مناقشات اتمی بین ایران و آمریکا هشدار داد.
وی خواستار تنش زدایی در اختلافات بین آمریکا و ایران شده و در آغاز سفر خود به عراق گفت: خطر عواقب غیر قابل پیش بینی به دلیل محاسبات غلط، سوء تفاهم ها و اقدامات تحریک آمیز کاملا واضح است.
وزیر امور خارجه آلمان همچنین تاکید کرد که با توجه به تنش های بین آمریکا و ایران در منطقه شرایط دشواری ایجاد شده است. بنابراین ما تصمیم گرفتیم بلافاصله بعد از پایان ماه رمضان به منطقه بیاییم تا بتوانیم در زمینه ایجاد تعادل فعال باشیم.
هایکو ماس همچنین درباره عواقب یک درگیری نظامی احتمالی به دلیل تشدید مناقشات هستهای در منطقه برای عراق هشدار داد. آلمان مشترکا با دیگر شرکای اروپایی خود بر حفظ برجام تاکید دارد.
وزیر امور خارجه آلمان تاکید کرد که برنامه اروپایی اینستکس باید یک تجارت مقاوم در برابر تحریم ها را امکان پذیر کند. البته همه طرف ها به محدودیت های این برنامه آگاهند.
هایکو ماس همچنین تاکید کرد که ما اروپاییان بر این عقیدهایم که باید با همه تلاش برای حفظ توافق هستهای با ایران کار کنیم و این تلاش ها ارزشش را دارد.
مهرداد عمادی، اقتصاددان به چند پرسش در زمینه سفر وزیر امور خارجه آلمان به ایران پاسخ میدهد:
چرا آلمان به عنوان نماینده اروپا به ایران سفر کرد؟
به نظر میرسد، آلمان در بین سه کشور اروپایی نگرانترین کشور از افزایش تنشها میان ایران و آمریکاست. آلمان در هیچ ارزیابی و چارچوبی، افزایش تنشها را چه برخورد نظامی باشد یا بستن تنگه هرمز، مثبت تلقی نمیکند.
آلمان واقعا به دنبال این است که اولا توافق کلی برجام حفظ شود و دوما برای کاهش تنشها میان تهران و واشینگتن چارهجویی شود. در این راستا و به دلیل نگرانیهایی که در منطقه وجود دارد، پیشنهاد آلمان این است که چارچوب بزرگتری ایجاد شود تا زیرپایه برجام باشد.
از سوی دیگر، متاسفانه دو کشور بریتانیا و فرانسه دیگر به اندازه آلمان نگران معتبر باقی ماندن توافق هستهای نیستند. همچنین شکافی که میان این دو کشور و واشینگتن وجود داشت، در سه هفته اخیر (البته نه به سود ایران) کمتر شده است.
یوکیا آمانو، رئیس آژانس بینالمللی انرژی اتمی هم به تازگی در وین از تشدید تنشها بر سر فعالیت هستهای ایران ابراز نگرانی کرده است. با در نظر گرفتن همه این موارد، میتوان به درستی فهمید که چرا هایکو ماس خارج از اروپای ۳ (آلمان، بریتانیا و فرانسه) اما در عین حال همگام با اروپا، قصد دارد بیشترین تلاشها را بکند تا ما دچار یک برخورد منطقهای نشویم.
اگر ایران قصد ازسرگیری پروژه اتمی را داشته باشد، در آن صورت سناریوی پرخطری پیش روی ما خواهد بود. به همین دلیل آلمان خود داوطلبانه این مسئولیت را پذیرفته تا وارد گفتگو با ایران بشود.
آیا ارزیابی شما از سفر هایکو ماس به تهران مثبت بود؟
با در نظر گرفتن بازخوردهای سفر ایشان به تهران و گفتگوهایی که پس از آن در کشورهای اردن و امارات صورت گرفت، ارزیابی من تا حدودی مثبت است. در دو سفر بعدی هایکو ماس اعلام کرد که هنوز برای یافتن یک راه حل دیر نشده و اروپا میتواند سرمایهگذاری بیشتری در ایجاد فرصتهای اقتصادی برای ایران انجام دهد.
در عین حال، از آنجا که هنوز پیشنیازهای شفافیت بانکی و پرداختها در ایران انجام نشده، صحبتهایی هم مبنی بر دشواریِ عملی کردن این سیستم وجود داشت. اما پیام کلی منفی نبود. ترجمه پیام او از آلمانی این بود که «ما یک گفتگوی جدی با ایران داشتیم و گفتگوی جدی از این جهت که باعث میشود بدون پرده صحبت کنیم، مثبت است.»
آقای ماس از تلاشهای اروپا برای پیشبرد سیستم مالی ایسنتکس با هدف انجام مبادلات تجاری در برابر تحریمها با ایران خبر داد. این سفر چقدر به زودتر عملی کردن این سازوکار کمک میکند؟
این سه کشور (بریتانیا، آلمان و فرانسه) ریسکهای ناشی از آسیبهای خزانهداری را میان خود تقسیم کردهاند. از این رو، سرپرستی اینستکس در یک کشور و بخش اداری آن در کشور دیگر است. بنابراین سفر هایکو ماس به تهران به تنهایی نمیتواند به پیشبرد کانال ویژه تجارت اروپا منجر شود.در عین حال، همانطور که پیشتر گفتم، طی ۱۰ روز اخیر پاریس و لندن در مورد اینستکس سکوت کردهاند. مسئولین در آلمان هم گفتهاند، که اگر همکاری از جاهای دیگر وجود نداشته باشد، آلمان به تنهایی نمیتواند این سازوکار مالی را پیش ببرد.
مقاله مرتبط: روایت ظریف از گفتوگوی صریح خود با هایکو ماس
من معتقدم که اگر ما اقدامی در جهت فعال کردن دو پایه دیگر این زیرپایه داشته باشیم یا آنها خود بار دیگر فعال شوند، این امکان وجود دارد که یک نتیجه قابل لمس مثبتی وجود داشته باشد. اینکه چرا پاریس و لندن تا حدی عقبنشینی کردهاند، هنوز مشخص نیست. فعلا باید تا پایان ژوئن (نهم تیرماه) که ضربالاجل ایران به اروپا برای کاهش تعهداتش به برجام است، منتظر بمانیم.
بازتاب جهانی سفر هایکو ماس به ایران
خبرگزاری دویچه وله نوشت:
دولت دونالد ترامپ با خروج از برجام خواهان انزوای کامل جمهوری اسلامی است و طبعاً از سفر هیأتهای غربی به ایران ناخرسند است. آلمان در هماهنگی و توافق با کشورهای بریتانیا و فرانسه، مصمم است که به رغم خروج آمریکا از برجام به این توافق پراهمیت وفادار بماند. وزیر خارجه آلمان برای ابلاغ همین پیام به تهران رفت و قصد داشت مسئولان ایران را به "آرامش، خردمندی و تنشزدایی" فرا بخواند و از آنها بخواهد که همچنان در برجام باقی بمانند.
هدف ماس به ویژه آن است که دولتمردان ایرانی را متقاعد کند که با راه افتادن اینستکس، یعنی سازوکاری تازه و مستقل برای دور زدن تحریمهای آمریکا، همکاری کشورهای عمده اروپایی با ایران نتایج مفید و مؤثری به بار خواهد آورد.
فیشر رئیس آلمانی سازوکار اینستکس نیز وزیر خارجه آلمان را در این سفر همراهی کرد. او با همتایان ایرانی خود و تعدادی از مقامات اقتصادی کشور دیدار و رایزنی کرد.
تروئیکای اروپایی مخصوصاً آلمان با تمام وجود نگران یک جرقه تازه به انبار باروت خاورمیانه است. برخلاف دولت ترامپ که در تمام مناقشات خاورمیانه دنبال یک «معامله بزرگ» و حل یک شبه بحران است، اروپاییها ترجیح میدهند به «معاملات کوچک» و حل و فصل تدریجی منازعات فکر کنند. در حالی که آمریکا میکوشد با ترکیب فشار و تهدید، تهران را به پای میز «معامله بزرگ» بکشاند، هدف آلمان این است که ضمن حفظ برجام، تنشها در سوریه و یمن را کاهش داده و فعالیتهای موشکی ایران را کمی مهار کند.
روزنامه فرانکفورتر آلگماینه:
ماس کوشید بدون چون و چرا از بالا گرفتن تنشها جلوگیری کند. برای آلمان امنیت منطقه بسیار حائز اهمیت است و ایران نقش مهمی در این امنیت خواهد داشت.
روزنامه بیلد:
سفر ماس به ایران همچون مأموریتی غیر ممکن است و این سفر مطمئناً از دشوارترین سفرهای وی در سمت وزارت امور خارجه آلمان است.
روزنامه زوددویچه سایتونگ:
اگر چه اکنون نجات توافق هستهای کار بسیار دشواری بود؛ اما نمیتوان از نتایج خوب چنین سفرهایی هم چشم پوشید. این تلاش هم مهم است و هم اقدامی صحیح.
نشریه تاگس شاو:
نشریه آلمانی تاگس شاو، سفر وزیر خارجه آلمان به تهران را مهمترین روز در کمتر از یک ماه زمان باقی مانده از مهلت ایران به اتحادیه اروپا برای انجام تعهدات برجامی اش نامید. تاگش شاو در گزارشی که روز دوشنبه در ارتباط با سفر «هایکو ماس» به ایران نوشت شرایط دیدار وی با مقامات ایران را دشوار ارزیابی کرد. به نوشته این نشریه آلمانی هدف از سفر ماس به تهران یافتن راهی برای نجات توافق هستهای برجام است.
روزنامه هندلزبلات:
اگر اروپاییها واکنش مناسب و درخوری نشان ندهند؛ ایران گام به گام از توافق هستهای خارج میشود. به نظر میرسد که سفر ماس به منظور نشان دادن تعهد اروپاییها به حفظ برجام و جلوگیری از خروج تهران از این توافق مهم بین المللی صورت گرفته باشد. تهران همچنین حاضر به گفت وگو درباره برنامه موشکی اش نیست.
خبرگزاری الجزیره:
سفر ماس نتایج مهمی را در پی داشت. آلمان اعلام کرد که یک سیستم پرداخت اروپایی در مقابل تحریمهای آمریکایی علیه ایران و برای نجات قرارداد هستهای تاریخی برجام و نهایتاً جلوگیری از افزایش تنشهای ایالات متحده و ایران ارائه خواهد کرد.
خبرگزاری رویترز:
آلمان میخواهد تعهدات خود در برجام را برآورده سازد، اما در عین حال ماس تاکید کرد که "ما نمیتوانیم معجزه کنیم".
روزنامه دی ولت آلمان:
ماس از ایران خواست تا در توافق هستهای باقی بماند، چرا که این امر به نفع برلین نیز هست.
هفتهنامهٔ خبری دی تسایت:
تهران تا ۷ جولای به طرفین غربی برجام فرصت داده است. تا آن زمان، چین، روسیه، آلمان، فرانسه و انگلیس باید مزایای اقتصادی وعده داده شده به ایران را در توافق تضمین کنند و در نتیجه در خنثی ساختن تحریمهای ایالات متحده گامی بردارند. اگر این اتفاق نیافتد، دولت ایران قصد دارد غنی سازی اورانیوم را در گام بعدی به بالاتر از حد مجاز ۳.۷ درصد ببرد. سفر ماس گامی مهمی در حفظ این توافق مهم بین المللی بود.
روزنامه واشنگتن پست:
ماس معتقد است که تشدید تنش غیر قابل کنترل در منطقه با منافع برلین در تضاد است و اقدام نظامی هم نمیتواند کمکی به چنین وضعیتی کند. "آلمان، فرانسه و انگلیس خواهان حمایت از این توافق هستند و برای جلوگیری از شکست آن تلاشهایشان را گسترش میدهند.
