گذشته و تاریخ قلعه بابک
قلعه بابک بنای باشکوه و زیبایی است که درگذشته محل استقرار و سنگر دفاع بابک خرمدین سردار ایرانی در مقابل تهاجم اعراب بوده است، احتمالاً پیش از او نیز جاویدان فرزند شهرک که مبارزات خود با اعراب مهاجم از کوهستانهای اردبیل آغاز کرده بود، در این قلعه سکونت نموده است. بابک نیز ابتدا به جمع مبارزان جاویدان پیوسته و پس از مرگ او در سال ۲۰۰ هجری قمری به عنوان رهبر خرمدینان ۲۲ سال توانست در این قلعه به مبارزات خود ادامه دهد.
این بنا احتمالاً یک قلعه دفاعی است که در دوران اشکانی یا بهاحتمال قویتر در زمان حکومت پادشاهان ساسانی ساخته شده و شباهت زیادی به سبک معماری مجموعه سلیمان مربوط به دوران ساسانی دارد. از آثار معماری و برخی از سنگهای زبره تراش و روش چفت و بست سنگها و ملات ساروج و اندود دیوارها از نوعی گچ و خاک نیز میتوان به یقین اظهار داشت که ساختمان این دژ و قلعه در روزگار اشکانیان و بخصوص ساسانیان ساخته شده است. در قرون دوم و سوم و تا چند قرن پس از آن مورد تعمیر و مرمت قرارگرفته و تغییراتی در آن به وجود آمده و الحاقاتی در بنا ایجادشده است. بنابراین بابک پس از استقرار در این دژ قسمتهای اصلی آن را ترمیم نموده و بخشهایی را نیز به آن افزوده است. اکنون که بیش از ۱۲۰۰ سال از آن دوران میگذرد، هنوز بخشهایی از آن دژ پرصلابت پابرجا مانده است.
موقعیت قلعه بابک
قلعه بابک یا جمهور معروف به دژ بابک در 50 کیلومتری شمال شهرستان اهر در و در ارتفاعات غرب رود بزرگ قرهسو قرار دارد؛ منطقهای که به نام کلیبر معروف است. دژ بابک خرمدین بر فراز قله کوهستانی در حدود 2300 تا 2700 از سطح دریا ارتفاع دارد. قلعه بابک که به نامهای قلعه بابک، دژ بابک، بذ و قلعه جمهور هم معروف است دژ و مقر سردار تاریخی ایران، بابک خرمدین بوده است که در هنگام قیام بر علیه دستگاه خلافت عباسی در قرن سوم هجری ساخته شده است.
مسیر قلعه بابک
کلیبر شهریست سرسبز، در دامنه کوه و کنار جنگل. از کلیبر که بروید به جادهای میرسید که به جاده قلعه بابک معروف است این جاده آسفالت است. وسط راه یک جاده خاکیست برای طبیعت گردانی که میخواهند کل مسیر را پیاده تا قلعه بروند. اما همان راه آسفالت را با ماشین هم میتوانید بروید تا جایی که جاده خاکی و جاده آسفالته یکی میشوند و چه بخواهید و چه نخواهید باید بقیه راه را پیاده بروید. در صورتی که باتوم همراهتان باشد کارتان راحتتر است.
در مسیرتان محلیها نوشابه و آب خنک میفروشند و آنقدر پیاده میروید تا به جایی برسید که به چشمه معروف است. البته چشمهای در کار نیست و تنها آب باریکی وجود دارد که میتوان در کنارش قدری استراحت کرد.
مشخصات قلعه بابک
از قلعه بابک چیز زیادی باقی نمانده است و جاذبه بیشتر ابهت قلعه و مسیر پیج در پیچ رسیدن به آن است. بخشی را از آن را بازسازی کردهاند و بخشی دست نخورده باقی مانده است. در دو طرف دروازه دو برج ساخته شده که زمانی جایگاه دژبان بوده. در چهار طرف قلعه هم چهار برج دیدهبانی ساخته بودند، برجهایی بهشکل نیمهاستوانه.
دژ بابک تنها یک راه ورودی دارد که البته برای دژی با این ویژگیها طبیعیست که باید راه دسترسی محدودی داشته باشد. از دروازه که رد شوید، باید از دالانی باریک بگذرید که یک طرف آن دره است.
بنای دژ دو طبقه بوده که در بعضی جاها سه طبقه شده. پلههایی که به طبقه سوم میرسیدند، حالا از بین رفتهاند. دور تالار اصلی، هفت اتاق قرار گرفته که به تالار مرکزی قلعه راه دارند.
در بخش شرقی علاوه بر اتاقها، آبانبارها هستند. بیشتر بخش غربی حالا ویران شده، اما بهنظر میرسد در این بخش که ارتفاع بیشتری داشته، سربازان نگهبانی میدادند و همه چیز را زیر نظر داشتند. دژ بابک در طول سالیان گذشته، بارها مرمت شده، ولی بازسازی کامل آن باتوجه به مکان جغرافیایی و شرایطی که دارد ساده نیست.
