تیتربرتر: تحریم‌های مرتبط با صنعت خودرو ایران سالیان سال است که روی زنجیره این صنعت سایه افکنده است. اما چند ماه پیش دونالد ترامپ از دور جدیدی از تحریم‌ها سخت به میان آورد که مسیرهای فرعی‌تر ارتباط قطعه‌سازان و خودروسازان با شرکای خارجی را هدف قرار داده بود. بعد از این تحریم‌ها نظرات متفاوت و بعضا متناقضی در این باره مطرح شد. گروهی از بی‌اثر بودن این تحریم‌های جدید سخن به میان آوردند و گروهی دیگر این تحریم‌ها را نقطه پایان بزرگت‌رین صنعت ایران بعد از نفت و گاز دانستند.
حالا سوال این است که به راستی ابعاد این تحریم‌ها برای صنعت خودروی ایران چه اندازه است و مردم در آینده باید برای چه سناریویی نسبت به آینده خودروسازی در صورت ادامه این تحریم‌ها آماده باشند؟
افزایش قیمت خودرو در بازار
بررسی بازار خودرو امروز نشان می‌دهد که این بخش پس از سپری کردن روزهای نوسانی و کم‌رمق، بار دیگر تحت تأثیر تحولات ارزی تغییر مسیر داده و وارد یک کانال صعودی پرشتاب شده است؛ وضعیتی که با رشد محسوس بهای اکثر خودروهای داخلی همراه شد.
رکود نسبی معاملات که طی روزهای گذشته تا حدودی مانع از جهش نرخ‌ها در این بازار شده بود، سرانجام با صعود نرخ دلار و پیشروی آن در کانال ۲۷۱ هزار تومانی، توان بازدارندگی خود را از دست داد و نتوانست مانع از رشد قیمت‌ها شود.
صعود نرخ ارز با تقویت انتظارات تورمی، برآورد هزینه تأمین قطعات و ارزش جایگزینی خودرو را افزایش داده و عرضه‌کنندگان را به بالا بردن قیمت‌های پیشنهادی متمایل کرده است؛ رخدادی که موجب شده بازار آزاد بسیار سریع‌تر به متغیر ارز واکنش نشان دهد.
با این حال، بالا رفتن قیمت‌های پیشنهادی لزوماً به‌معنای رونق معاملات نیست و ماندگاری در این سطوح به میزان کشش تقاضا بستگی دارد؛ چراکه تداوم پیشروی دلار می‌تواند فشار افزایشی را حفظ کند، در حالی که هرگونه نوسان کاهشی در بازار ارز احتمال تعدیل قیمت‌ها را به دنبال خواهد داشت.
بازار خودرو در شوک دلار
بابک صدرایی در گفت‌وگویی، درباره آخرین وضعیت بازار خودرو و گرانی‌های اخیر اظهار کرد: در پی بازدید میدانی از برخی نمایشگاه‌های خودرو و بازار، بسیاری از عرضه‌کنندگان اعلام می‌کردند که به دلیل رشد لحظه‌ای نرخ ارز، خودرویی برای فروش عرضه نمی‌کنند و این وضعیت واقعا تحمل‌ناپذیر است. دقیقا همین شرایط با اخبار ضدونقیضی که گاهی خود دولت مطرح می‌کند از جمله شایعات مربوط به توقف یا محدود شدن حجم واردات، افزایش نرخ دلار و نابسامانی‌های موجود، دست به دست هم داده و به جهش دیگری در بازار خودرو منجر شده است.
این کارشناس بازار خودرو گفت: اینکه بازار تا چه حد این کشش را دارد، موضوعی است که تجربه نشان داده هر بار با جهش‌ها، حجم و اندازه بازار کوچکتر می‌شود؛ به طوری که در حال حاضر هیچ چشم‌انداز روشنی از روند پیشروی بازار خودرو وجود ندارد.
بیشتر بخوانید:
صدرایی با بیان اینکه نرخ‌های فعلی هیچ تناسبی با درآمدها و واقعیات اقتصادی جامعه ندارد، خاطرنشان کرد: هنگامی که قیمت یک خودروی معمولی در بازار به سه الی چهار میلیارد تومان می‌رسد، مشخص است که هیچ همخوانی با عرف بازار وجود ندارد و اگر این روند در درازمدت ادامه پیدا کند، حجم بیشتری از بازار با ریزش و کاهش مواجه خواهد شد.
وی درباره تناقض میان امتناع فروشندگان از عرضه و ناتوانی مردم در خرید توضیح داد: وقتی بازار رکود را تجربه می‌کند و ثبات نسبی برقرار است، خرید کم می‌شود، اما به محض آغاز روند افزایشی، تقاضا از روی ترس برای حفظ ارزش دارایی‌ها بیشتر می‌شود و متاسفانه فروشندگان نیز از این وضعیت سوءاستفاده می‌کنند. با این حال، هر بار که افزایش قیمت‌ها را تجربه می‌کنیم، سهم تقاضا ریزش کرده و یا سبد خرید جابه‌جا می‌شود؛ یعنی خریدار ناچار است به دلیل افت قدرت خرید، به سراغ خودرویی با یک پله پایین‌تر از بودجه قبلی خود برود. با این وجود، تقاضا به صفر نرسیده و معاملات نیز در جریان است اما درصد تقاضا نسبت به گذشته روندی نزولی دارد.
صدرایی درباره اثرگذاری دخالت‌های دولتی و نهادهای نظارتی بر تنظیم بازار خودرو تصریح کرد: تجربه‌های پیشین نشان داده که هر بار متولیان صنعت و نهادهای نظارتی به جای درمان ریشه‌ای، به ابزارهایی همچون بستن سایت‌های اعلام قیمت برای چند روز متوسل می‌شوند، نتیجه معکوس می‌گیرند. وقتی دولت دخالت می‌کند، این سیگنال به بازار داده می‌شود که اوضاع خوب نیست و این مداخله، بازار را هیجانی‌تر کرده و قیمت‌ها را بالاتر می‌برد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: وقتی نرخ دلار افزایشی است و از سوی دیگر عرضه و تولید خودرو کاهش می‌یابد، قیمت‌ها بالا می‌رود و هرچه دخالت در جزئیات بیشتر شود، بازار سیگنال شدیدتری دریافت می‌کند. به نظر می‌رسد که عدم دخالت مستقیم و پرداختن به مدیریت کلان اقتصادی، بسیار بیشتر از ورود به جزئیات بازار می‌تواند به بهبود شرایط کمک کند.
