تهران– تیتربرتر- مجموعه مانورهای تاب آوری زیرساخت سایبری تبادلات بانکی که مورد اخیر آن با عنوان 'رزمایش قطع اینترنت' خبرساز شد، یکی از برنامه های جدی برای مقاوم سازی زیرساخت های سیستم بانکی است.

به گزارش روز چهارشنبه خبرنگار علمی تیتربرتر، ماجرای اطلاعیه یک شرکت ارائه دهنده درگاه پرداخت اینترنتی (سداد) و انعکاس آن در برخی رسانه ها در قالب رزمایش قطع اینترنت حواشی گسترده ای داشت. خصوصا که اطلاعیه شرکت سداد حاوی بندی بود که در آن به کسب و کارهای سایبری یادآور می شد در آینده موظف به انتقال سرورهای خود به ایران هستند در غیر این صورت نمی توانند از سرویس تراکنش الکترونیکی داخلی استفاده کنند.
این حواشی خیلی زود با واکنش وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات روبرو شد؛ محمدجواد آذری جهرمی در قالب مجموعه ای توییت ها و نیز در مصاحبه با تیتربرتر ضمن رد خبر قطع سراسری موقت اینترنت و با کج سلیقه خواندن استفاده از عبارت «رزمایش قطع اینترنت» در توصیف عملیات تاب آوری، محدود سازی و قطع دسترسی کسب و کارهایی را که سرورشان در ایران قرار ندارد، رد کرد و گفت که سداد یک شرکت خصوصی و جزئی از حاکمیت که مرجع تصمیم گیری است به حساب نمی آید.
«سداد نمی تواند به شرکت های طرف قرارداد خود بگوید شما باید این کار را بکنید و این امر در حیطه اختیارات و صلاحیت آن نیست. این مانورها با هدف مقاوم سازی زیرساخت های حیاتی سایبری کشور در حال برگزاری بوده است.»
یک کارشناس مطلع فناوری اطلاعات و ارتباطات در مورد این مانورها می گوید: مدتی پیش، مرکز ملی فضای مجازی دستور العملی را به تمام زیر ساخت های حیاتی کشور ابلاغ کرد که بر اساس آن بایستی تاب آوری همه زیرساخت های سایبری کشور بررسی می شدند. یکی از اصلی ترین بندهای این طرح هم موضوع تحریم های آمریکا و همچنین مواجهه با تهدیدات سایبری بود.
مهدی فوقی ادامه داد: بر اساس این طرح باید همه شرکت های دخیل در سیستم بانکی کشور از جمله شرکت شاپرک وابسته به بانک مرکزی، زیر ساخت های خود را به دقت بررسی و آزمایش می کردند. هدف از اینکار هم در حقیقت افزایش امنیت و مقاوم سازی آن ها در برابر حملات سایبری است. به این ترتیب این مانورها به صورت متناوت شروع شد. مثلا ما بانک رفاه، ملی، سینا و ... را داشتیم که همگی به صورت دوره ای چنین مانور هایی را تجربه کردند تا از این طریق میزان تاب آوری سیستم های خود را بررسی کنند.
این کارشناس تصریح کرد: اگر دقت کرده باشید در ماه های گذشته پیامک هایی برای کاربران بانک های مختلف ارسال می شد که مثلا در فلان روز ممکن است تا 2 ساعت ارتباطات بانکی شما ممکن است با اختلال یا قطعی روبرو شود. این دسته از پیامک ها عموما مربوط به مانورهای بانکی بوده که در همه جای دنیا هم در نظام بانکی مرسوم هستند.

*** عملیات تاب آوری
به گفته فوقی، در چارچوب طرح تاب آوری، سازمان پدافند غیر عامل با مرکز ملی فضای مجازی همکاری خوبی را شروع کردند و قرار بود گزارش های به دست آمده در طول مانورهای تاب آوری علاوه بر مرکز ملی فضای مجازی به دولت و همچنین بانک مرکزی ارسال شود. به این ترتیب با استفاده از این اطلاعات آنها با آگاهی از نقاط ضعف سیستم بتوانند در پی برطرف کردنشان برآیند.
وی ادامه داد: یکی از دلایل اصلی آغاز این طرح هم تهدیدات متعددی بود که سیستم بانکی خصوصا در سال های اخیر با آن ها روبرو بوده است. مثلا بر اساس آماری که وزارت ارتباطات منتشر کرده است، در سال گذشته زیرساخت های پرداخت الکترونیک کشور هدف بیش از 500 حمله سایبری قرار داشته است. حملاتی که برخی از آن ها مثل حمله سایبری به بانک پاسارگاد بسیار هم جدی بودند.
«در حال حاضر بانک ها تا حدود زیادی ارزیابی ها و مانورهای خود را به پایان رسانده اند. بعد از بانک ها هم قرار بود که شرکت های پرداخت الکترونیکی این مانورها را روی سیستم های خود شروع کنند. این شرکت ها همان 12 شرکت PSP (شرکت‌های ارایه دهنده خدمات پرداخت) هستند که از بانک مرکزی و شرکت شاپرک مجوز دارند و شرکت سداد نیز یکی از همان هاست».

*** اطلاعیه اشتباه
شرکت سداد با انتشار اطلاعیه ای مقصر بخشی از موج خبری ایجاد شده شمرده می شود؛ خصوصا بندی از این اطلاعیه که با خطاب قرار دادن کسب و کارهای اینترنتی تاکید کرده بود که کسب و کارهایی که سرور آن ها در ایران نیست باید سرورهای خود را به ایران منتقل کنند وگرنه در آینده سرویس تراکنش دریافت نمی کنند. اشاره ای که به سرعت با واکنش وزیر روبرو شده و رد شد. اما نگرانی کسب و کارهای اینترنتی فراوانی را در پی داشت. فوقی می گوید: این بند از اطلاعیه سداد اینگونه القا می کرد که اگر به فرض فردی به عنوان مسوول کسب و کار اینترنتی ایرانی سرورش در آلمان باشد و در آینده نزدیک آن را به ایران منتقل نکند، به زودی دیگر به درگاه پرداخت الکترونیک و خدمات آن دسترسی نخواهد داشت.
وی افزود: که همه میدانیم ایران در شرایط فعلی زیرساخت و گنجایش لازم برای پشتیبانی از سرورهای مورد نیاز برای تمام کسب و کارهای اینترنتی ایرانی را ندارد. در واقع ما عمدتا در ایران تنها از خدمات شتاب دهی استفاده می کنیم. در نتیجه فقط برخی کسب و کارها به دلخواه خود سرورهایشان را به داخل منتقل می کنند. با این حال سرورهای خیلی از کسب و کارهای بزرگ ممکن است که لزوما درون ایران میزبانی نشود. در نتیجه نگرانی آن ها از شنیدن این خبر اشتباه کاملا قابل درک است.
به گفته فوقی، رسانه هایی که این اخبار رو به اشتباه منتشر و بازنشر کردند، هزینه زیادی را برای دولت و وزارت ارتباطات و نیز برای بانک مرکزی و دیگر شرکت های مرتبط به وجود آوردند؛ اتفاقی که باید مراقب بود تکرار نشود.
وزیر ارتباطات در مصاحبه امروز با تیتربرتر گفته است: تاکید می کنم استفاده از شیوه قطع اینترنت برای سنجش تاب آوری زیرساخت ها لغو شده، اما کل این مسئله در حال بررسی و میزان تاب آوری زیرساخت های حیاتی با شیوه های دیگر در آینده مورد راستی آزمایی قرار می گیرد تا برای هر تهدیدی آماده باشیم.
علمی*** م.ج*1440