از سال ۱۳۸۳ برنامه سوم توسعه با توجه به سیاستهای ابلاغی و خروج دولت از پرداخت یارانه به برق، سرمایهگذاری در تولید برق به بخش خصوصی واگذار شد و دولت حق نداشت که سرمایهگذاری جدید در تولید برق انجام دهد.
، روزنامه اطلاعات نوشت: با توجه به روشهایی که در دنیا مرسوم بود سرمایهگذاران وارد حوزه تولید برق شدند بهگونهای که امروز بیش از ۶۵ درصد برق تولید متعلق به آنهاست. وزارت نیرو برق این نیروگاهها را خریداری میکند و برق را ارزان به مشترک میفروشد اما توان پرداخت صورت حساب سرمایهگذاران نیروگاهی را ندارد. به همین دلیل، سرمایهگذاری حاضر نیست در این حوزه سرمایهگذاری کند.
نرخ انواع کالا و خدمات از سال ۱۳۸۴ تا ابتدای سال ۱۴۰۴ بیش از ۱۲ هزار و ۵۰۰ درصد رشد کرده ولی تعرفه مصرف برق فقط ۱.۵۳۳ درصد رشد کرده که ۸ برابر کمتر از نرخ تورم است. این درحالی است که که تمام هزینه های نیروگاه بهجز حقوق و مزایا به ارز محاسبه میشود و هزینه فروش یک کیلووات ساعت برق کمتر از نصف قیمت یک برگ دستمال کاغذی است. وقتی کالای به این ارزش بهفروش میرسد صرفهجویی معنا ندارد.
توجه کنیم یک کیلوات ساعت برق در سال ۱۳۸۴ فقط ۱۰۲ ریال و قیمت یک قرص نان سنگک ۵۰ ریال بوده است، ولی اکنون بهای نان سنگک به ۳۸۰.۰۰۰ ریال رسیده و یک کیلووات ساعت برق فقط ۴۰۰۰ ریال قیمت دارد. در این شرایط تا وضع اقتصاد صنعت برق اصلاح نشود، هیچ کسی توان اداره و تامین انرژی الکتریکی کشور را ندارد. وقتی ۷۵ درصد هزینه فیش برق ماهیانه مشترکان برق در کشور کمتر از ۲ میلیون ریال به ارزانتر از قیمت یک پاکت پفک نمکی است، کدام تولیدکننده ای وارد این صنعت میشود؟
برق کالای بخش خصوصی است و دولت، وزارت نیرو سهم مردم را از این کالا به قیمت نازل میفروشد ولی تفاوت قیمت تمام شده و فروش رفته را نمیپردازد. بهای اکثر کالای کشور صنعتی نظیر فولاد، محصولات پتروشیمی، سیمان و مواد خوراکی به تغییر نرخ ارز افزایش مییابد ولی انرژی الکتریکی که تمام هزینه سرمایهگذاری و تأمین تجهیزات نیروگاهی آن ارزی است، قیمتی ثابت و نازل دارد.
خاموشیهای سالهای گذشته و آینده نتیجه مدیریت غیرحرفهای سالهای ۹۰ و عدم تطبیق تعرفه با تورم و سوده نبودن سرمایهگذاری در این حوزه است. بنابر این برای افزایش تولید و بهرهمندی از خدمات مناسب باید کالایی مهم نظیر برق مانند بقیه کالاها ارزش پیداکند تا سرمایه گذاری در آن بهصرفه باشد و از اسراف پرهیز شود.
اگر این شیوه ارزان فروشی فعلی برق ادامه یابد باید منتظر خاموشی بیشتر باشیم. باید با ارزشمند سازی محصول تولیدی در این حوزه برای سرمایهگذاران ، انگیزه مشارکت مالی و ایجاد زیرساخت های لازم را فراهم کنیم.
