طرح ۱۵ مادهای ترامپ برای صلح در غزه با تمام گیر و گرفتهایش، از سوی بنیامین نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل به شدت رد شد. او در حالی با این طرح مخالفت کرد که حماس نه تنها از اداره غزه دست کشید بلکه شرط خلع سلاح را هم پذیرفته بود.
اختلافی نادر میان تلآویو و واشینگتن
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، در گسستی نادر و علنی با دونالد ترامپ، طرح ۱۵ مادهای صلح غزه با حمایت آمریکا را رد کرد. نتانیاهو نخستوزیر اسرائیل روز یکشنبه در بیانیهای گفت که با موجی از شایعات درباره ضعف اسرائیل و عقبنشینیهای اسرائیل در تمامی جبههها مواجه است و فشار آمریکا برای پایان دادن به جنگها در غزه، لبنان و ایران بدون جلب موافقت اسرائیل را مورد انتقاد قرار داد.
او درباره غزه گفت: اسرائیل سند ۱۵ مادهای را نمیپذیرد. ارتش اسرائیل تا زمانی که حماس خلع سلاح نشود، هیچگونه عقبنشینی انجام نخواهد داد. و وقتی میگویم خلع سلاح حماس، منظورم تسلیحات سنگین، تسلیحات سبکتر و تمامی تسلیحات است. ما درباره خلع سلاح واقعی صحبت میکنیم، نه خلع سلاح نمادین یا ساختگی. در حال حاضر، ما در حال گفتگو با آمریکاییها درباره این موضوع هستیم.
شورای صلح ترامپ در ماه ژوئیه طرحی ۱۵ مادهای را پیشنهاد کرد که بر اساس آن حماس باید در ازای عقبنشینی کامل نظامی اسرائیل از نوار غزه و انتقال تدریجی قدرت به یک کمیته ملی مستقل فلسطینی خلع سلاح میشد. ترامپ گفته بود این توافق در چند مرحله اجرا خواهد شد، اما نتانیاهو روز یکشنبه اعلام کرد که برای اجرای این توافق، ابتدا خواستار خلع سلاح کامل حماس است.
گاردین در تحلیلی نوشته است:هدف اصلی سخنان رهبر اسرائیل، ایالات متحده بود. اسرائیل به عنوان مانع اصلی در برنامههای کاخ سفیدِ ترامپ برای میانجیگری صلح در منطقه(هم در مناقشات اسرائیل در غزه و لبنان و هم در جنگی که با حملات مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران آغاز شد) ظهور کرده است. نتانیاهو که با انتخابات سخت در ماه اکتبر و فشار تندروها در کابینه خود مواجه است، به نظر میرسد آماده است تا رابطه خود را با ترامپ در ملاء عام به آزمون بگذارد تا موقعیت خود را به عنوان مدافع اسرائیل در داخل کشور تحکیم کند.
اسرائیل پیش از این نشان داده بود که طرح به رهبری آمریکا را رد خواهد کرد. اندکی پس از آنکه ترامپ ماه گذشته این طرح را اعلام کرد، اسرائیل کمپین بمباران خود را در سرزمینهای فلسطینی تشدید کرد؛ حملاتی که یکشنبه گذشته باعث کشته شدن ۱۸ نفر شد. دفتر نتانیاهو پیشتر اشاره کرده بود که از این طرح حمایت نخواهد کرد و گفته بود: نسخهای که علنی شده است منعکسکننده مواضع اسرائیل نیست.
رد این طرح توسط نتانیاهو، ضربهای به تمایل ترامپ برای دیده شدن به عنوان میانجی صلح در مناقشات خارجی است. با توجه به برگزاری انتخابات میاندورهای آمریکا در ماه نوامبر، کاخ سفید مشتاق است تا برای بازگشایی تنگه هرمز و کمک به کاهش قیمت نفت و بنزین، صلحی را در ایران مذاکره کند.
ترامپ باید تصمیم بگیرد که آیا فشار بر نتانیاهو را افزایش دهد، که ممکن است باعث بیگانگی برخی متحدان طرفدار اسرائیل شود، یا اجازه دهد تلاشهایش برای طرح صلح غزه متوقف شود.
هم اسرائیل و هم حماس منافع مشترکی در این دارند که مطمئن شوند طرف مقابل مسئول هرگونه شکستی شناخته میشود. بنابراین، پاسخ حماس به سخنان نتانیاهو کاملا سنجیده و خویشتندارانه بود. حماس اعلام کرد که همچنان به نقشه راه متعهد است و افزود که انتظار دارد هیئت صلح «فشار وارد کند» تا نتانیاهو به آن پایبند شود.
به اعتقاد منتقدان، افراد زیادی وجود دارند که شک دارند حماس هرگز قصدی برای تحویل دادن تمام سلاحهای خود داشته باشد؛ سلاحهایی که آشکارترین نماد موقعیت رهبری آن در مقاومت فلسطین است و به عنوان ضامنی برای بقای خود در برابر هرگونه بیثباتی داخلی در غزه عمل میکند.
طرح ۱۵ مادهای چیست؟
طرح ۱۵ ماده ای ترامپ تلاش او برای ایجاد صلح، دستکم در ظاهر در غزه است. طرح آمریکا برای پایان دادن به جنگ و تعیین تکلیف وضعیت پس از جنگ در غزه در قالب اسناد و پیشنهادهای اجرایی ارائه شده است. سند ۱۵ مادهای که توسط شورای صلح ترامپ تدوین شده، نقشه راه اجرایی و مرحلهای توافق صلح غزه محسوب میشود و حالا نتانیاهو از پذیرش آن سر باز زده است.
این طرح مراحل گوناگونی دارد که در زیر به آنها پرداختهایم:
آتشبس و عقبنشینی مرحلهای
توقف کامل درگیریها: تعلیق فوری تمامی عملیاتهای نظامی و تثبیت خطوط جبهه.
جدول زمانبندی خروج نیروها: عقبنشینی تدریجی و مرحلهای نیروهای اسرائیلی از مناطق مختلف نوار غزه همزمان با اجرای فرآیند خلع سلاح.
تبادل اسرا و گروگانها
آزادی گروگانهای اسرائیلی: تحویل تمامی گروگانهای زنده و پیکر کشتهشدگان ظرف بازه زمانی مشخص (۷۲ ساعت اولیه).
آزادی زندانیان فلسطینی: آزادی صدها زندانی فلسطینی (از جمله محکومان به حبس ابد) و تحویل اجساد فلسطینیان به ازای پیکر گروگانهای اسرائیلی.
خلع سلاح و ترتیبات امنیتی
تحویل و انهدام سلاحها: خلع سلاح گروههای مسلح در غزه و تحویل سلاحها به یک نهاد حاکمیتی یا نظارتی بینالمللی.
تخریب زیرساختهای نظامی: نابودی کامل تونلها و تاسیسات نظامی.
امکان خروج یا عفو: پیشنهاد عفو برای اعضایی که سلاح را زمین میگذارند و فراهم کردن مسیر خروج امن برای کسانی که خواهان انتقال به کشورهای ثالث هستند.
استقرار نیروی تثبیت بینالمللی: ورود نیروی بینالمللی/منطقهای برای نظارت بر امنیت، حفظ آتشبس و آموزش نیروهای پلیس جدید.
اداره انتقالی و بازسازی
کمیته تکنوکرات فلسطینی: تشکیل یک اداره موقت غیرسیاسی متشکل از تکنوکراتهای فلسطینی برای مدیریت امور روزمره غزه.
نظارت بینالمللی: فعالیت اداره انتقالی زیر نظر «شورای صلح» یا نهاد بینالمللی ارشد.
ورود بدون مانع کمکها: ورود و توزیع کمکهای بشردوستانه از طریق نهادهای بینالمللی (مانند سازمان ملل و هلال احمر) و بازگشایی گذرگاهها.
بازسازی زیرساختها: آغاز برنامههای سریع برای بازسازی آب، برق، بیمارستانها و منازل.
افق سیاسی
مسیر مشروط به سوی دولت فلسطینی: ایجاد چارچوب گفتوگو میان طرفین برای دستیابی به یک افق سیاسی و همزیستی مسالمتآمیز، مشروط به اصلاحات ساختاری در تشکیلات خودگردان و تثبیت امنیت است.
