همشهری‌ - محمد سرابی: روستاهایی که زمانی ۷۰درصد جمعیت ایران را در خود جای می‌دادند، اکنون محل زندگی کمتر از ۳۰درصد جمعیت هستند و از آن‌سو شهرها درمقابل فشار جمعیت ناتوان شده‌اند. زیرساخت‌هایی مانند جاده و آب آشامیدنی دیگر نه‌تنها باعث مهاجرت معکوس نمی‌شوند، بلکه حتی برای ماندگاری جمعیت باقیمانده کافی نیستند. روستاهای امروز نیاز به فناوری‌های نوین دارند تا بتوانند با هزینه و صرف منابع کمتر، محصولات کشاورزی تولید کنند و به‌دست مصرف‌کننده برسانند تا شاید بتوان بخشی از جمعیت مهاجرت‌کرده را به آنها بازگرداند.

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و معاونت توسعه روستایی و مناطق محروم ریاست‌جمهوری با امضای یک توافقنامه سه‌ساله، همکاری راهبردی خود را برای توسعه زیست‌بوم نوآوری، فناوری و کارآفرینی در مناطق روستایی و محروم آغاز کردند، توافقی که با تکیه بر ظرفیت دانشگاه‌ها، پارک‌های علم و فناوری و شرکت‌های دانش‌بنیان، ایجاد اشتغال پایدار و افزایش بهره‌وری در روستاها را هدف‌گذاری کرده است. عبدالکریم حسین‌زاده، معاون توسعه روستایی و مناطق محروم ریاست‌جمهوری در حاشیه مراسم امضای این توافقنامه به سؤالات همشهری پاسخ داد. به‌گفته او با وجود اینکه هنوز هم مناطق محرومی در کشور وجود دارند که نیازمند آب آشامیدنی بهداشتی یا اینترنت پرسرعت هستند، اما شکل کلی توسعه روستایی از «زیرساخت‌محور» به «فناوری‌محور» تغییر کرده است.

۱- آیا تا پایان دولت چهاردهم مقیاس آماری و عددی مشخصی برای مهاجرت معکوس و بازگشت به روستاها تعریف شده است؟

نمی‌توان برای این کار یک عدد مشخص تعریف کرد، اما کلان‌هدف ما این است که مهاجرت را معکوس کنیم، البته نه در عالم شعار، بلکه براساس برنامه‌های عملیاتی.

۲– روند توسعه زیرساخت‌های روستایی در ایران کافی است؟

در گذشته توسعه روستایی ایران را به این شکل می‌دیدند که به آب، گاز، تلفن، جاده و... و. اهمیت بدهند و توسعه خوبی هم در این بخش‌ها صورت گرفت، اما تمام ماجرا این نیست و حل مسئله به این شکل رخ نمی‌دهد. ما به این نتیجه رسیدیم که توسعه جای دیگری هم وجود دارد. در مناطق کم‌برخوردار ۲بخش از توسعه روستایی هست که امروزه اهمیت پیدا کرده است، یکی اقتصاد پایدار و دوم فناوری‌های نوین و زیست‌بوم فناورانه.

۳- منظور از این فناوری چیست؟

فاصله بین شهر و روستا و فاصله بین توسعه‌یافته و کم‌برخوردار برطرف نخواهد شد مگر به مدد فناوری. فناوری هم فاصله‌ها را کم می‌کند و هم هزینه‌ها را کاهش می‌دهد، به‌دلیل اینکه ظرفیت‌های نیروی انسانی را کارآمدتر می‌کند. از پهپادهای کشاورزی گرفته تا روش‌های نوین تامین مالی می‌توانند به مدد روستاها بیایند تا به جایی برسیم که روستاهای هوشمند داشته باشیم. دراین‌صورت مهاجرت معکوس از شهرها به روستاها واقعی‌تر و عینی‌تر خواهد شد، مشکلات حوزه انرژی، آب و برق کاهش پیدا می‌کند و زنجیره فروش محصولات کشاورزی و دامی بهبود می‌یابد.