اگرچه در سالهای گذشته همواره چالشهایی مانند تامین ارز، نوسانات نرخ مواداولیه و سیاستهای قیمتگذاری دستوری گریبانگیر تولیدکنندگان تایر بوده، اما فعالان این صنعت معتقدند مجموعه مشکلات فعلی بهسطحی رسیده که ادامه فعالیت را برای بسیاری از واحدهای تولیدی دشوار کرده است. از یک سو محدودیت منابع ارزی کشور و طولانی شدن فرآیندهای تخصیص ارز، تامین مواداولیه وارداتی را با مشکلات جدی مواجه کرده و از سوی دیگر افزایش نرخ مواداولیه داخلی و خارجی، هزینه تمامشده تولید را به شکل محسوسی بالا برده است. در چنین شرایطی تولیدکنندگان ناچار شدند بخشی از نیاز خود را با ارز آزاد تامین کنند؛ موضوعی که فشار مضاعفی بر نقدینگی بنگاهها وارد کرده و نیاز به سرمایه در گردش را بهشدت افزایش داده است. از همین رو برای بررسی وضعیت تایرسازان بازار گروه خودرو با «جمال میرزایی»، عضو انجمن صنفی صنعت تایر و مدیرعامل گروه صنعتی بارز به گفتوگو نشستیم.
صنعت تایر در شرایط کنونی با چه چالشهایی مواجه است و وضعیت تولیدکنندگان را چگونه ارزیابی میکنید؟
متاسفانه وضعیت صنعت تایر کشور در شرایط مطلوبی قرار ندارد و تولیدکنندگان با مجموعهای از مشکلات همزمان مواجه هستند. تامین مواداولیه بهشدت دشوار شده و هزینههای تولید به شکل قابل توجهی افزایش یافته است. درحال حاضر هزینه حمل برخی مواداولیه به ازای هر کیلوگرم بهحدود یک دلار رسیده که عدد بسیار سنگینی برای تولیدکنندگان محسوب میشود. از سوی دیگر بخشی از مواداولیهای که پیش از این از داخل کشور تامین میشد نیز با محدودیت مواجه شده و ناچار به واردات آن هستیم. افزایش هزینههای تامین مواداولیه، رشد نیاز به سرمایه در گردش و بالا رفتن هزینههای عملیاتی باعث شده فشار قابل توجهی به واحدهای تولیدی وارد شود. درچنین شرایطی و با وجود استمرار سیاست قیمتگذاری دستوری، عملا تمامی شرکتهای تایرسازی کشور در وضعیت زیاندهی قرار گرفتند و شرایط مناسبی را تجربه نمیکنند. مطالبات تایرسازان از خودروسازان رقم قابل توجهی است و متاسفانه هنوز بخش مهمی از آن تسویه نشده است. هرچند بخشی از مطالبات در ماههای اخیر پرداخت شده، اما این پرداختها متناسب با حجم بدهیها نبوده و رضایت فعالان صنعت را جلب نکرده است.
یکی از موضوعات مطرح شده از سوی فعالان صنعت، مطالبات تایرسازان از خودروسازان است. وضعیت این مطالبات در حال حاضر به چه صورت است؟
مطالبات تایرسازان از خودروسازان رقم قابل توجهی است و متاسفانه هنوز بخش مهمی از آن تسویه نشده است. هرچند بخشی از مطالبات در ماههای اخیر پرداخت شده، اما این پرداختها متناسب با حجم بدهیها نبوده و رضایت فعالان صنعت را جلب نکرده است. طبیعی است زمانی که شرکتهای تولیدی با کمبود نقدینگی و رشد هزینههای تولید مواجه هستند، تاخیر در وصول مطالبات میتواند مشکلات را دوچندان کند. تامین نقدینگی برای خرید مواداولیه، پرداخت هزینههای جاری و حفظ روند تولید نیازمند همکاری بیشتر خودروسازان در تسویه بدهیها است.
نقش سیاستهای ارزی و همکاری دستگاههای اجرایی را در حل مشکلات صنعت تایر چگونه ارزیابی میکنید؟
وزارت صنعت، معدن و تجارت تلاشهای خود را برای رفع مشکلات انجام داده و مکاتبات لازم نیز با بانکمرکزی صورت گرفته است؛ اما واقعیت آن است که محدودیت منابع ارزی کشور چالش اصلی محسوب میشود. بخشی از درخواستهای ارزی صنعت تایر از طریق وزارت صمت به بانکمرکزی ارسال شده، اما همچنان مشکلات تامین ارز پابرجاست. درنتیجه این شرایط، تولیدکنندگان ناچار شدند بخشی از مواداولیه مورد نیاز خود را با ارز آزاد تامین کنند. حتی در برخی موارد بهسمت واردات مواداولیه با سازوکارهایی حرکت کردیم که بانکمرکزی تعهدی برای تامین ارز آن نداشته باشد. بدیهی است چنین شرایطی بهطور مستقیم در قیمت تمامشده محصولات اثرگذار خواهد بود.
افزایش قیمت مواداولیه تا چه اندازه بر هزینههای تولید تایر تاثیر گذاشته است؟
طی ماههای اخیر شاهد رشد چشمگیر قیمت مواداولیه بودیم. بهعنوان نمونه برای تامین برخی مواداولیه با تولیدکنندگان داخلی توافقهایی صورت گرفته که مبنای قیمتگذاری آنها نرخ ارز آزاد است. این موضوع هزینه تولید را بهشدت افزایش داده است. برای مثال مادهاولیه اسبیآر که پیشتر با قیمت حدود ۱۲۰ هزارتومان تامین میشد، اکنون به حدود ۲۴۰ هزارتومان رسیده است. همچنین قیمت کائوچوی طبیعی نیز به حدود ۶۰۰ هزارتومان به ازای هر کیلوگرم افزایش یافته که نسبت به گذشته بیش از 5/2 برابر رشد داشته است. مشکل اینجاست که در فرآیندهای قیمتگذاری، برخی از این مواداولیه با ارقام بسیار پایینتر محاسبه میشوند. بهعنوان نمونه قیمت کائوچو در محاسبات حدود ۲۴۰ هزارتومان لحاظ شده؛ درحالی که فاصله معناداری با واقعیت بازار دارد. این اختلاف موجب تحمیل هزینههای سنگین به تولیدکنندگان شده و سودآوری صنعت را تحتتاثیر قرار داده است.
با وجود این شرایط دشوار، آیا صنعت تایر با خطر تعدیل نیروی انسانی مواجه خواهد شد؟
خوشبختانه تاکنون در صنعت تایر کشور تعدیل نیروی انسانی نداشتیم. در میان فعالان این صنعت توافقی شکل گرفته که حتی در شرایط سخت اقتصادی نیز تا حد امکان از کاهش اشتغال جلوگیری شود. ما معتقدیم در شرایط فعلی کشور، تعدیل نیرو میتواند مشکلات اجتماعی و اقتصادی بیشتری ایجاد کند. بههمین دلیل تمامی تولیدکنندگان تلاش کردند نیروی انسانی خود را حفظ کنند و تا امروز نیز این رویکرد ادامه داشته است. درحال حاضر برنامهای برای تعدیل نیرو در صنعت تایر وجود ندارد و امیدواریم با بهبود شرایط اقتصادی و رفع بخشی از مشکلات ارزی، بتوانیم ضمن حفظ اشتغال، تولید را نیز در مسیر پایدارتری قرار دهیم.
