تیتربرتر: امروزه تامین مالی خُرد یک اصطلاح جامع و چندبعدی است که درصدد برآوردن این آرزو برای طبقه محروم جامعه است. صنعت تامین مالی خرد هم از لحاظ تعداد مشتریان، هم از لحاظ تعداد و انواع ارائه دهندگان تامین مالی خُرد و هم از لحاظ روش‌ها و شیوه‌های تامین مالی خُرد، به صورت فزاینده‌ای رشد داشته است. به سادگی می‌توان مشاهده کرد که طی سالیان اخیر، تامین مالی خُرد به کاهش فقر، توانمدسازی فقرا، ارتقای سطح درآمدها و بهبود کیفیت زندگی میلیون‌ها انسان یاری رسانیده است. در این راستا بود که بانک جهانی سال ۲۰۰۵ را سال «اعتبار خُرد» اعلام کرد تا استفاده از این شیوه در جهان گسترش بیشتری داشته باشد.
بانکداری پیوندی چیست؟
مهمترین چالش‌های پیش‌روی بانک‌ها در تامین مالی خُرد طبقات محروم جامعه، دشواری شناسایی وضعیت متقاضیان، برقراری ارتباط، مراقبت و نظارت و اطمینان‌یابی از بازپرداخت تسهیلات در بین این گروه از جامعه است. در این جهت، الگوی بانکداری پیوندی سعی در پیوند مالی بین «بانک‌ها» به عنوان سازمان‌های مالی رسمی و «گروههای محلی» دارد تا با این پیوند، مسیر دستیابی گروههای هدف به خدمات مالی خرد را آسان‌تر نماید. بانکداری پیوندی یکی از پُرکاربردترین روش‌ها برای مشارکت نظام بانکی در کاهش فقر به شمار می‌آید، چرا که این ترکیب در تلاش است تا به مردم طبقه محروم جامعه کمک کند تا از مسیر استفاده از فرصت‌های خوداشتغالی و ایجاد کسب و کارهای کوچک و متوسط به استقلال معیشتی و درآمدی دست یابند و بر چرخه منحوس «فقر و بیکاری» غالب آیند.
گروههای خودیار
گروه های خودیار کوچک و محلی، با اعضاء همگن ، همدل، همدرد و به طور خلاصه با وفاق و بدون نفاق، با چشم انداز مشترک، پذیرش اصل پس انداز به عنوان عصاره خودیاری، تصمیم گیری و مسئولیت مشترک، سازمان یافته و منظم (دارای اساسنامه، هیئت مدیره شامل سرپرست، خزانه دار و منشی، مجمع عمومی، تفاهم نامه برای جمع آوری پس انداز ، محل مشخص برای تشکیل جلسات، صورت جلسات ، حساب بانکی مشترک) هستند ولی اصل اساسی این گروه ها جمع آوری پس انداز است.
مزایای بانکداری پیوندی
الگوی بانکداری پیوندی، منافع و مزایایی برای همه ذینفعان و گروههای درگیر به همراه دارد. در سمت نظام بانکی، بهره‌گیری از اطلاعات و نیروی منابع انسانی گروههای خودیار می‌تواند ضمن تضمین بازپرداخت کامل تسهیلات، از هزینه‌های عملیاتی نظام بانکی در اجرای تامین مالی خُرد بکاهد و افزون بر آن بانک‌ها را در ایفای مسئولیت‌های اجتماعی یاری برساند. در سوی طبقه محروم جامعه، تامین منابع مالی برای کارآفرینی، اشتغال‌زایی، مهارت‌افزایی و خروج از دایره فقر مهم ترین مزایای این الگو را تشکیل می‌دهد.
بیشتر بخوانید:
خبرهای خوب بانک کشاورزی برای دارندگان حساب های قرض الحسنه پس انداز
همچنین گسترش عدالت اجتماعی، فقرزدایی، هدایت منابع خرد مناطق مرحوم جامعه به سمت تولید و ایجاد ارزش افزوده اقتصادی، کاهش روند مهاجرت اجباری روستاییان به سوی شهرهای بزرگ، کاهش حجم بزهکاری و ناهنجاری‌های ناشی از بیکاری و مهاجرت و نیز در مجموع افزایش سطح تولید ملی از جمله مزایای این الگو برای کلیت اقتصاد کشور به شمار می‌آید.
فقرزدایی در 2000 روستای کشور با رویکرد بانکداری پیوندی در بانک کشاورزی
با مشارکت بانک کشاورزی در طرح تامین مالی خرد با رویکرد بانکداری پیوندی و پرداخت بالغ بر 5 هزار میلیارد ریال تسهیلات خرد، برای بیش از 84 هزار نفر در قالب 5 هزار گروه خودیار روستایی در 2000 روستا، کسب و کار پایدار خرد ایجاد شده است.
به گزارش روابط عمومی بانک کشاورزی، طرح تأمین مالی خرد با رویکرد بانکداری پیوندی با هدف توانمندسازی، ایجاد و توسعه کسب و کارهای خرد، فقرزدایی و بهبود معیشت روستائیان با تاکید بر زنان و جوانان، با حمایت اعتباری و مشارکت مالی بانک کشاورزی و با همکاری صندوق بین المللی توسعه کشاورزی سازمان ملل متحد (IFAD)، سازمان بهزیستی، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و مؤسسات و بنیادهای خیریه به عنوان تامین کنندگان هزینه های تشکیل، آموزش و توانمندسازی گروه های خودیار و با مدیریت اجرایی موسسه تاک، در حال اجرا است و در 2000 روستا در ۲۳ استان کشور اجرایی شده و حدود 84 هزار و 144 نفر از روستاییان کشور از خدمات این طرح بهره مند شده اند.
بر اساس این گزارش، در حالی که بانک کشاورزی در قالب این پروژه تا کنون بیش از 5 هزار میلیارد ریال تسهیلات خرد به روستائیان کشور پرداخت کرده، میزان حمایت مالی این بانک از پروژه مذکور از ابتدای سال 1401 تا پایان مهرماه سال 1402 مبلغ 1807 میلیارد ریال در قالب 950 فقره تسهیلات خرد بوده که بدون نیاز به سپرده گذاری و با ضمانت گروهی اعضا، به گروه های خودیار پرداخت شده است تا با ایجاد و توسعه کسب و کارهای خرد و افزایش درآمد، معیشت خود را بهبود بخشند.
شایان ذکر است 191 شعبه بانک کشاورزی در 23 استان کشور، در طرح تأمین مالی خرد با رویکرد بانکداری پیوندی در ایران همکاری دارند و سهم زنان روستایی در این برنامه 76 هزار و 909 نفر است که معادل 91 درصد مشارکت را نشان می دهد. از این تعداد 12 درصد آمار متعلق به زنان سرپرست خانوار، خودسرپرست و بدسرپرست تحت پوشش طرح تأمین مالی خرد است.
این گزارش می افزاید: با مصوبه هیات مدیره بانک کشاورزی در سال جاری به منظور تداوم حمایت از پروژه تامین مالی خرد و تامین مالی این طرح و نیز توسعه جامعه هدف روستایی، مبلغ 10 هزار میلیارد ریال اعتبار جدید برای این طرح مصوب شده است.
پرداخت تسهیلات به گروه های خودیار طرح بانکداری پیوندی در شعب بانک کشاورزی
پرداخت تسهیلات از محل بانکداری پیوندی به 50 عضو گروه های خودیار وحدت و عدالت، توسط بانک کشاورزی درشعبه مرکزی محمود آباد استان مازندران صورت گرفت.
به گزارش روابط عمومی مدیریت شعب بانک کشاورزی استان مازندران، طرح تأمین مالی خرد (با رویکرد بانکداری پیوندی) با هدف توانمندسازی، ایجاد و توسعه کسب و کارهای خرد و بهبود معیشت جامعه هدف (افراد کمتر برخوردار و محروم، به ویژه زنان و جوانان در روستاهای کشور)، از سال 1382 و در 4 استان کشور با حمایت صندوق بین‌المللی ایفاد و بانک کشاورزی با همکاری مؤسسه تاک آغاز و از سال 1385 سازمان بهزیستی نیز، به حامیان این طرح پیوست و در مجموع، تا پایان سال 1391 در 9 استان کشور در سطح محدود اجرایی شد.
شایان ذکر است، این طرح در فروردین 1393 در شورایعالی اشتغال مطرح و به عنوان یکی از اولویت‌ها در حوزه ساماندهی مشاغل روستایی مورد تأکید قرار گرفت و دستاورد بازدید نمایندگان صندوق بین‌المللی ایفاد، باعث شد که طرح کاندیدای انتخاب «بهترین روش‌ها برای توسعه پایدار»، در نمایشگاه جهانی سال 2015 در کشور ایتالیا با حضور 147 کشور شود.
این گزارش می افزاید: هزینه‌های تشکیل و توانمندسازی گروه‌ها توسط سازمان بهزیستی تأمین و از طریق بخش غیردولتی با مدیریت مؤسسه تاک اجرا شده و تسهیلات مورد نیاز اعضای گروه ها توسط منابع داخلی بانک کشاورزی و صندوق های داخلی گروه ها تامین می شود.
