به گزارش گروه فرهنگ و هنر تیتربرتر؛ امیر پورکیان که بارها گفته بود روزی درباره ماجرای پایان عجیب سریال و انتقادهایی که به آن وارد بود توضیح خواهد داد، مدتی است که در صفحه اینستاگرام اش شروع به انتشار تعدادی از سکانس‌های سریال کرده که مورد ممیزی قرار گرفته بود. او روز یک شنبه آخرین ویدئو را به اشتراک گذاشته است.
اگر قرار باشد درباره تأثیر ممیزی بر محتوای سریال «ممنوعه» قضاوت کرد، باید گفت این تأثیر به اندازه‌ای بوده که به قصه لطمه بزند، سرنوشت بعضی شخصیت‌ها نامعلوم باشد، شخصیت‌پردازی کاراکترها دچار نقص شود و در درک مخاطب از آن چه در سریال دیده اشکالاتی به وجود بیاید، بنابراین بخش مهمی از انتقادهایی که به سریال وارد است به دلیل ممیزی و حذف بخش‌هایی از سریال بوده است.
در ابتدای انتشار سریال، وجود بعضی سکانس‌ها باعث شد توزیع این مجموعه تا اعمال اصلاحات متوقف شود. وابستگی قصه به خط قرمزها نشان دادن صحنه مصرف مواد مخدر، ناسزا، پرداختن به شخصیت «خلیل» که یک فرد با گرایش نامتعارف جنسی بود و قصد داشت تغییر جنسیت بدهد و ارتباط بعضی کاراکترها با یکدیگر، از مواردی بوده که باعث شده سریال «ممنوعه» مورد ممیزی قرار بگیرد.
می‌دانیم که برای نمایش این موضوعات در فیلم و سریال‌ها محدودیت‌هایی وجود دارد و معمولا در سینما یا نمایش خانگی با اشارات غیرمستقیم یا نشان ندادن جزئیات، این مسائل به تصویر کشیده می‌شود. قطعا امیر پورکیان نیز در مقام کارگردان، از خطوط قرمز یا محدودیت‌ها آگاه است، بنابراین وقتی بخش‌های مهمی از قصه به خطوط قرمز وابسته باشد، طبیعتا حذف آنها لطمه‌ای جدی به داستان و درک مخاطب وارد می‌کند. بهتر است از ابتدا طوری به موضوعات حساس پرداخته شود که ممیزی نشود و با اصلاح آنها زمان قسمت‌های سریال به دیدن آن چه گذشت، آن چه خواهید دید، پخش موزیک و فلاش بک نگذرد، سریال به اثری نصفه‌ونیمه تبدیل نشود و مخاطب هم سردرگم نشود.
علاوه بر بازیگرانی که کاراکترشان مورد ممیزی قرار می‌گیرد، مهم‌ترین کسی که بابت این مسئله متضرر می‌شود، تماشاگر است که برای تماشای یک سریال زمان و پول پرداخت کرده و در نهایت با اثر ناقص و بی‌کیفیتی مواجه شده است.
البته امیر پورکیان درباره ممیزی‌های فراوان سریال «ممنوعه» و پذیرش ممیزی، تهیه‌کننده سریال یعنی علی‌اکبر نجفی را هم مقصر می‌داند. او مدتی پیش پستی در اینستاگرام خود منتشر کرد و با اشاره به تجربه بد ممیزی سریال «ممنوعه»، به مورد ممیزی قرار نگرفتن اولین فیلمش یعنی «آینده» به تهیه‌کنندگی سیدضیا هاشمی، ابراز رضایت کرد و باسابقه بودن او را درباره این موضوع موثر دانست. پورکیان در این پست با کنایه واضحی به تهیه‌کننده «ممنوعه» نوشته است:«قبلا تاوان سنگینی درخصوص سریال «ممنوعه» داده‌ام تا قدر پیش‌کسوتی چون سیدضیا را بدانم.»
صحنه‌های سانسور شده سریال «ممنوعه»
منظور رشیدپور سانسور و حذف کدام عروسک‌ها بود؟
رضا رشیدپور در برنامه شب عید شبکه سه آیتم‌های طنزی با حضور چند عروسک پخش کرد که بازخوردهای سهمگینی داشت. مهمانان عروسکی او قالیباف، ظریف و عارف بودند. طنز ساده عروسکی با قالیباف اما با هجمه و انتقاد شدید حواریون برگزیده مجلس یازدهم توام شد. مخاطیان تندمزاجی که شوخی با این چهره سیاسی را امری غیرقابل بخشش و دور از شان و جایگاه صدا و سیما می‌دیدند. حامیان قالیباف جدا از توهین و تهدید رشیدپور، خود صدا و سیما و رییس آن را خطاب قرار دادند و خواستار پاسخگویی شدند. صحبت‌های رشیدپور در همان زمان پخش برنامه نشان‌دهنده فشارها روی شبکه سه بود و نهایتا هم نتیجه این شد که حضور این مهمانان عروسکی در برنامه او ادامه پیدا نکرد.
عروسک‌هایی که در برنامه رضارشیدپور نشان داده شدند در واقع محصول یک پروژه بلندمدت برای ساختن برنامه‌ای طنز مشابه برنامه «شبکه نیم» در شبکه «من و تو» هستند. استارت این برنامه ماه‌ها قبل در شبکه سه زده شده و با صرف هزینه‌ای نجومی چند عروسک از چهره‌های سیاسی اجتماعی طراحی شده تا با آنها آیتم‌هایی طنز ساخته شود. آیتم‌هایی که با وجود جرح و تعدیل‌های چندباره هنوز به آنتن نرسیده‌اند. آنچه در برنامه شب عید شبکه دیده شد در واقع نوعی رونمایی از این چهره‌ها بود تا در آینده برنامه کامل‌تر آنها برای پخش آماده شود و این عروسک‌ها برای برنامه رشیدپور ساخته نشده بودند.
چهره‌های دیگر این پروژه عبارتند از علی مطهری، آذری جهرمی، حداد عادل، حسین شریعتمداری و...که عروسک‌هایشان کامل شده و آیتم‌هایی برایشان نوشته شده است. طی پروژه حتی صحبت‌هایی برای شوخی با علی‌عسگری رییس سازمان و علی فروغی مدیر شبکه سه هم مطرح شده که سریعا وتو شده است. شنیده‌ها حاکی از خواست مدیران شبکه برای پخش این آیتم‌ها در هفته‌های پیش روست، اگرچه اتفاقات و تصمیمات سیاسی حرف آخر را در این مورد خواهند زد.
باید دید با وجود ضربه کاری در اول راه و فشارهای باورنکردنی برای شوخی کم‌نمک با محمدباقر قالیباف، اصلا امکان ادامه و پخش آیتم‌های ساخته شده وجود دارد یا این پروژه هم مثل صدها طرح پرخرج دیگر، قربانی ترس و مصلحت‌اندیشی رسانه ملی و مدیرانش می‌شود.
علی‌عسگری زیر تیغ!
هر چند در مقاطع گوناگون، صدا و سیما درگیر حاشیه‌هایی از اظهارنظرات جنجالی یا توهین‌آمیز مجریان خود یا نحوه سانسور برخی فیلم و سریال‌ها و حضور برخی چهره‌ها شده است، اما این روزها با پایان سریال پایتخت، حاشیه‌هایی جدی برای صدا و سیما ایجاد شد که این بار پای عبدالعلی علی‌عسگری رئیس سازمان صدا و سیما را به میان کشید و او نیز شاید به صورت بی‌سابقه‌ای همراه منتقدین شد و به پایتخت تاخت.
علی‌عسگری که این روزها با حاشیه‌های چندی مواجه شده است تحصیلات آکادمیک خود را در مقطع دکتری با عنوان «مهندسی صنایع، گرایش سیستم و بهره وری» در دانشگاه علم و‌صنعت ایران به پایان رسانده و تا پیش از ریاست بر صدا و سیما در پست‌های مدیریتی در شورای عالی انقلاب فرهنگی، معاون وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، مدیر بنیاد فرهنگی پژوهشی غرب شناسی، رئیس دانشکده صدا و سیما و معاونت آموزشی- رسانه‌ای و فنی سازمان صدا و سیما حضور داشته است. اما نام او کمتر به گوش، خورده و آشنا بود تا به ریاست سازمان صدا و سیما رسید، سازمانی که او را در چهره یک مدیر منفعل به رخ کشید و حاشیه‌هایی برای او رقم زد.
حاشیه‌های این روزها او از نمایش سکانس‌های پایانی قسمت آخر سریال پایتخت آغاز شد، سکانس‌هایی که به دو فیلم «همسفر» و «ممل آمریکایی» با بازی بهروز وثوقی و فائقه آتشین ارجاع می‌داد.
همین امر موجب واکنش‌های چندی شد که بخشی از آن، انتقادات شدید گروهی از فعالان سیاسی از محمد مهاجری و محمدرضا زائری به صدا و سیما بود. این حاشیه‌ها چندان بر علی‌عسگری که نوک پیکان حملات را رو به سوی خود می‌دید؛ گران آمد که این بار به صورت بی‌سابقه‌ای صدای انتقادات را شنید و وارد معرکه شد. چنانچه در دستوری ویژه به سید مرتضی میرباقری با اشاره به حواشی قسمت آخر مجموعه پایتخت ۶ تاکید کرد لازم است بررسی شود که این اقدام حاصل اشتباه، بی‌توجهی و وادادگی است یا نتیجه عملیات مرموز و فتنه انگیز «ستون پنجم فرهنگی دشمن»؟!
موضع‌گیری او که تا پیش از این درباره حواشی دیگر صدا و سیما و انتقادات افکار عمومی به ویژه در مسایلی چون تعطیلی برنامه نود، سکوت اختیار کرده بود موجب شد تا برخی کاربران فضای مجازی، برخورد سلیقگی او را به چالش بکشند.
تا صدا و سیما در ادامه به جای پخش پشت صحنه سریال پایتخت که پیشتر اعلام شده بود، برنامه نقد این سریال پخش کند. اما واکنش تند و انتقادی علی‌عسگری و این برنامه نیز مانع از ادامه واکنش‌ها نشد. چنانچه سردار غلامحسین غیب‌پرور رئیس سابق سازمان بسیج مستضعفین و جانشین قرارگاه امنیتی امام علی(ع) در نامه‌ای که روز ۱۸ فروردین خطاب به علی‌عسگری نوشت او را به باد تندترین انتقادات گرفت.
انتقادات او نه تنها سریال پایتخت که سریال‌های «بوی باران» تا «دوپینگ» را نیز نشانه رفت و از پایتخت به «سریال ضد اخلاقی» یاد کرد: «آقای علی عسگری خود قضاوت کنید وضعیت فعلی رسانه چیست و کجاست؟ آیا شما در طراز انقلاب اسلامی تلاش می‌کنید؟ در سریال‌ها چه اتفاقات تربیتی و ارزشی را می‌توانید ارائه دهید؟ معرف جامعه ایران اسلامی کدام سریال است؟ یکی را آدرس دهید. به بوی باران دلخوش کنیم که در آن قتل پشت قتل را نمایش دادید و بقیه قضایا در این مجموعه یا به سریال کاملاً ضد اخلاقی پایتخت؟ یا به سریالی که قرص می‌خورند و اموال مردم را غارت می‌کنند؟ که حتی یک پیام فرهنگی را در آن نمی‌توان دید یا به سریال‌هایی که لودگی را سرمشق قرار داده و زندگی‌های لوکس را ترویج می‌کنند؟»
او به نمایش اشرافی‌گیری در وضعیت بد اقتصادی و نقش‌آفرینی چهره‌هایی که اغلب دل در گرو کشور و انقلاب ندارند نیز پرداخت. اما انتقادات او از این هم فراتر رفت که چرا چهره‌های نه چندان مطرح- اشاره به امیرحسین رستمی- در برنامه زنده باید همه چیز را به سؤال بکشد یا در برنامه تهران ۲۰ چرا مسئولین انقلابی، چون سردار جلالی و فتاح باید به چالش کشیده شوند. او علی‌عسگری را خطاب قرار داد که «فاین تذهبون؟»
هر چند در پی این نامه، سخنگوی سپاه سردار رمضان شریف در خصوص نامه انتقادی غلامحسین غیب پرور به رئیس سازمان صدا و سیما تاکید کرد: محتوای این نامه هر چند با انگیزه مشفقانه نگاشته شده باشد، موضع سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تلقی نمی‌شود و بدیهی است این نهاد انتقادات و پیشنهادات خود نسبت به موضوعات و برنامه‌های مختلف صدا و سیما را از طریق فرآیند‌های مقتضی به رسانه ملی منعکس کرده و می‌کند؛ با این حال نامه غیب‌پرور نشان می‌داد علی‌عسگری اگر در میان افکار عمومی چهره محبوبی نیست و نتوانسته مخاطب را همراه خود کند حتی حامیان خود را نیز آزرده کرده است و بازی دو سر باخت را تاکنون پیش برده است. آنچه که رؤسای سابق صدا و سیما نیز همیشه با آن مواجه بودند.
برای نمونه مدتی پیش و با شیوع کرونا بود که رئیس صدا و سیما با اظهاراتی در هیئت دولت خبرساز شد؛ آنچه موجب تعجب، تمسخر و خشم کاربران فضای اجتماعی و حتی شخص رئیس‌جمهور شد.
۲۹ اسفند، علی‌عسگری در جلسه هیئت دولت با اشاره به بحران ویروس کرونا گفت که صدا و سیما در حال اداره جامعه و افکار عمومی است. این سخن البته با واکنش جالب حسن روحانی مواجه شد و او با شنیدن این حرف، تعجب کرده و دهان به شگفتی گشود. اظهارات علی‌عسگری در حالی بود که تا آخرین لحظه صدا و سیما به انکار شیوع کرونا در ایران پرداخت و با تهیه گزارش‌های خبری، شیوع این ویروس را دروغی بزرگ خواند.
بار دیگر او در جلسه‌ای که به منظور بررسی جزییات طرح فاصله‌گذاری اجتماعی روز جمعه ۸ فروردین ۹۹ برگزار شد از شرکت توسکا حمایت کرد و در مقابل دستور رئیس‌جمهور که اعلام کرد که برای شناخت و آشنایی مردم با خدمات کسب‌وکار‌های آنلاین، لیستی از شرکت‌های اینترنتی توسط وزارت صمت و ارتباطات ارائه شود تا به‌طور رایگان در صدا و سیما تبلیغ شود؛ مخالفت کرد. به‌گفته او این تبلیغات باعث سو شدن آنها توسط شرکت توسکا می‌شود.
شرکت توسکا یک شرکت تبلیغاتی و مالک «روبیکا» است که حامی مالی بیشتر برنامه‌های پربیننده تلویزیون از جمله سریال پایتخت است.
مقاومت در برابر پخش کنسرت‌های آنلاین و این روزها جدال با وزارت ارتباطات برای مالکیت باند فرکانسی پخش آنالوگی برنامه‌های تلویزیونی ۷۰۰ و ۸۰۰ مگاهرتز را باید بر حاشیه‌های صدا و سیما و شخص علی‌عسگری افزود.
علی‌عسگری که ویژه‌نامه نوروزی ۹۹ هفته‌نامه صدا و سیما، تصویرش را با لباس رزم گلادیاتور‌ها بر صفحه اول زده بود تا به قول خودش از «نبرد بی‌پایان» او در سال ۹۸ بگویند که «سال پر فراز و نشیبی برای سازمان» بود این روزها در ادامه همان نبرد بی‌پایان و البته در مقابل افکار عمومی قرار دارد.
افکار عمومی که در عمل از سوی او و سازمانش نادیده گرفته و به هیچ انگاشته می‌شوند. تا آن حد که یک مجری ساده برنامه تلویزیونی این جسارت و حق را بیابد تا از دریچه رسانه‌ای که طبق قانون «رسانه ملی» مردم ایران است منتقدان و مخالفانی را که همچون آنها نمی‌اندیشند و رفتار نمی‌کنند را خطاب قرار دهد که از ایران باید بروند.
گردآورنده:امیرحسین بذلی
