به گزارش خبرنگار حوزه سیاست بین المللی؛ آژانس بینالمللی انرژی اتمی روز دوشنبه اعلام کرد که ایران اجازه دسترسی به دو سایت هستهای را به بازرسان نداده و به سوالات پیشین آژانس در خصوص فعالیتهایش پاسخ نداده است.
در گزارش آژانس آمده است: ایران اجازه دسترسی به دو مکان را به آژانس نداده و برای انجام گفتوگوهایی در خصوص شفافسازی احتمال وجود مواد یا فعالیتهای هستهای اعلام نشده، اقدام نکرده است.
در ادامه آمده است: مدیر آژانس از ایران میخواهد که فورا به همکاری با آژانس بپردازد و اجازه دسترسی به اماکن مورد نظر را صادر کند.
در این گزارش که به رصد رویترز نیز رسیده، آمده است که ایران اعلام کرده که اتهامات پیشین در خصوص فعالیتهایش را فاقد اعتبار میداند و بنابراین نیازی به پاسخ دادن به چنین اتهاماتی ندارد.
ادعای آژانس برای درخواست توضیحات شفافتر توسط ایران
رئیس آژانس بینالمللی انرژی اتمی که در فرانسه به سر میبرد، در سخنانی ادعای درخواست شفافیت در ارتباط با برنامه هستهای ایران را مطرح کرد.
«رافائل گروسی»، رئیس جدید آژانس بینالمللی انرژی اتمی در سخنانی مدعی شده است که از ایران میخواهد تا درباره «مکان اعلام نشده» در تهران که در آنجا سال گذشته ذرات اورانیوم پیدا شده بود، شفاف سازی کند.
این ادعای رئیس آژانس در جریان دیدارش با مقامات فرانسوی در پاریس مطرح شده است.
گروسی همچنین مدعی شده که ایران باید تصمیم بگیرد تا با روشی شفافتر با آژانس برای ارائه توضیحات لازم همکاری کند.
این ادعاهای رئیس جدید آژانس در شرایطی اعلام شده که پیش از این برخی خبرگزاریهای غربی به نقل از بعضی از دیپلماتهای حاضر در آژانس بینالمللی انرژی اتمی مدعی شده بودند که آژانس با انتشار گزارشی درباره مناقشه اتمی ایران از عدم همکاری این کشور با بازرسان آژانس انتقاد خواهد کرد.
رافائل گروسی، که یک دیپلمات آرژانتینی است، در ماه اکتبر با حمایت و پشتیبانی شماری از کشورهای عضو شورای حکام آژانس و از جمله با بهره گرفتن از حمایت آمریکا و برزیل به ریاست این نهاد بینالمللی انتخاب شد.
آژانس بینالمللی انرژی اتمی
آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) یک سازمان بینالمللی است که در سال ۱۹۵۷ برای ترویج استفاده صلحآمیز، و جلوگیری از استفاده نظامی، از انرژی هستهای تأسیس شد. این آژانس به عنوان یک نهاد مستقل و خودمختار تأسیس شده و جزئی از سازمان ملل یا سازمان دیگری نیست با این حال در اساسنامه خود اعلام کرده که گزارشهای خود را به مجمع عمومی و شورای امنیت ملل متحد ارائه میدهد. مقر این سازمان در شهر وین اتریش است و تاکنون ۱۶۴ کشور به عضویت این سازمان درآمدهاند.
در هفتم اکتبر ۲۰۰۵ آژانس بینالمللی انرژی اتمی و مدیر اجرایی آن محمد البرادعی، مشترکا جایزه صلح نوبل را به دست آوردند.در اول دسامبر ۲۰۰۹ یوکیاآمانو جایگزین البرادعی شد وی تا ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۹ که خبر درگذشت او اعلام شد مدیراجرایی آژانس بینالمللی انرژی اتمی بود
پیشنهاد تأسیس این سازمان را دوایت آیزنهاور رئیسجمهور آمریکا در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل متحد (که به سخنرانی اتم برای صلح معروف شد) در سال ۱۹۵۳ مطرح کرد.
شورای حکام
شورای حکام از ۳۵ کشور عضو تشکیل شدهاست. مطابق ماده ۶ اساسنامه آژانس، ۱۰ عضو شورا باید حتماً از بین کشورهای پیشرفته و صاحب تکنولوژیهای هستهای و ۷ عضو دیگر از بین کشورهای اروپایی انتخاب شوند. برای خاورمیانه و آسیای جنوبی ۲ نماینده در نظر گرفته شدهاست؛ که امکان افزایش این تعداد وجود دارد.
سازمان انرژی اتمی ایران
سازمان انرژی اتمی ایران که مقدمات ایجاد آن از اوایل سال ۱۳۵۳ فراهم گردیده بود، با تصویب قانون «سازمان انرژی اتمی» در ۱۶ تیر ۱۳۵۳ عملاً به صورت یک شخصیت حقوقی رسمیت یافت و در آن دوره زیرنظر نخستوزیری فعالیت میکرد و نخستین رئیس آن اکبر اعتماد بود. هماکنون رئیس این سازمان علیاکبر صالحی میباشد.
قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، این سازمان با گسترش سریع و بیرویه، عهدهدار تعهدات سنگین از بابت قراردادهای بیشمار در نقاط مختلف کشور و در راستای نصب و راهاندازی ۲۳۰۰۰ مگاوات برق هستهای شده بود. بعد از پیروزی انقلاب اسلامی با تجدید نظر اساسی در کل برنامههای سازمان و ایجاد تغییرات بنیادی در اهداف و وظایف آن، قدمهای مؤثری در جهت کاربرد و استفاده صلحآمیز از انرژی اتمی در کشور برداشته شدهاست. این اقدامات که از نیمه دوم دهه هفتاد کاملاً مشهود بودهاست، در جهت دستیابی به خودکفایی نسبی و با توجه به محدودیتهای شدید اعمال شده توسط کشورهای غربی صورت گرفتهاست.
در ۱۰ بهمن ۱۳۹۸ وزارت خزانهداری آمریکا، سازمان انرژی اتمی ایران و رئیس آن علیاکبر صالحی را در لیست افراد تحریمشده قرار داد.
رئیسان سازمان انرژی اتمی
اکبر اعتماد (۱۳۵۳–۱۳۵۷)
فریدون سحابی (سرپرست) (۱۳۵۸–۱۳۶۰)
رضا امراللهی (۱۳۶۰–۱۳۷۶)
غلامرضا آقازاده (۱۳۷۶–۱۳۸۸)
علیاکبر صالحی (۱۳۸۸–۱۳۸۹)
محمد احمدیان (سرپرست) (۱۳۸۹)
فریدون عباسی دوانی (۱۳۸۹–۱۳۹۲)
علیاکبر صالحی (بار دوم) (مرداد ۱۳۹۲ تاکنون)
نمایندگان ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی
علیاصغر سلطانیه (۱۳۶۱–۱۳۶۶)
سیدخلیل موسوی بیوکی (۱۳۶۶–۱۳۷۱)
محمدصادق آیتاللهی (۱۳۷۱–۱۳۷۷)
علیاکبر صالحی (۱۳۷۷–۱۳۸۲)
«نمایندهٔ دائم ایران در دفتر سازمان ملل متحد در وین» و «نمایندهٔ ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی»
پیروز حسینی (۱۳۸۲–۱۳۸۴)
محمدمهدی آخوندزاده (۱۳۸۴–۱۳۸۵)
علیاصغر سلطانیه (بار دوم) (۱۳۸۵–۱۳۹۲)
رضا نجفی (۱۳۹۲–۱۳۹۷)
کاظم غریبآبادی (۱ تیر ۱۳۹۷ تاکنون)
برنامه هستهای در ایران
برنامه هستهای ایران که در سال ۱۳۲۹ آغاز شده بود در سال ۱۳۵۳ با تأسیس سازمان انرژی اتمی ایران و امضای قرارداد ساخت نیروگاه اتمی بوشهر شکل جدی به خود گرفت. ایران در سال ۱۳۳۷ (۱۹۵۸)، به عضویت آژانس بینالمللی انرژی اتمی درآمد و در سال ۱۳۴۷ (۱۹۶۸) پیمان عدم تکثیر سلاحهای هستهای (انپیتی) را امضاء کرد و دو سال بعد آن را در مجلس شورای ملی به تصویب رساند.
در تاریخ ۲۰ بهمن ۱۳۸۱ (۹ فوریهٔ سال ۲۰۰۳ میلادی) محمد خاتمی، رئیسجمهور وقت ایران، خبر از تهیهٔ سوخت هستهای توسط متخصصین ایرانی برای نیروگاههای هستهای ایران داد و در فروردین ۱۳۸۵ (آوریل سال ۲۰۰۶) محمود احمدینژاد رئیسجمهور وقت ایران، اعلام کرد که ایران موفق به غنیسازی اورانیوم به میزان ۳٫۵ درصد شدهاست. در تاریخ ۲۶ بهمن ۱۳۹۰ (۱۵ فوریه ۲۰۱۲) ایران از ساخت میله سوخت هستهای ۲۰ درصد غنی شده و بارگذاری آن در رآکتور تحقیقاتی ۵ مگا واتی تهران خبر داد.
با انتشار اخبار پیاپی از فعالیتهای هستهای در ایران و پس از دامنهدار شدن اختلافات میان ایران و نهادهای بینالمللی نظیر شورای امنیت سازمان ملل متحد که منجر به صدور چندین قطعنامه علیه برنامه هستهای ایران و غنیسازی گردید. تحریمهای وسیعی علیه ایران از طرف سازمان ملل، آمریکا، اتحادیه اروپا و سایر کشورهای جهان علیه ایران اجرا گردید، و همچنین دانشمندان هستهای ایران آقایان: مصطفی احمدی روشن، مسعود علیمحمدی، مجید شهریاری، داریوش رضایینژاد و رضا قشقایی که راننده آقای احمدی روشن بود ترور شدند.
