اين روزها استفاده از انواع هورمونها در ميان جواناني که تب داغ تناسب اندام و عضلاني شدن را در سر دارند، رايج شده است. بعضي از اين افراد که هم ورزشکار حرفهاي و هم مبتدي جزو آنها هست بدون توجه به عوارض هورمون ها و فقط براي رسيدن به هدف کاذبي که در سر دارند، سلامت خودشان را به خطر مياندازند.
اين روزها استفاده از انواع هورمونها در ميان جواناني که تب داغ تناسب اندام و عضلاني شدن را در سر دارند، رايج شده است. بعضي از اين افراد که هم ورزشکار حرفهاي و هم مبتدي جزو آنها هست بدون توجه به عوارض هورمون ها و فقط براي رسيدن به هدف کاذبي که در سر دارند، سلامت خودشان را به خطر مياندازند.
استفاده درماني از «هورمون رشد» در پزشکي بسيار محدود است و فقط در موارد خاص و براي تعداد معدودي از بيماران انجام ميشود. اين هورمون معمولا فقط براي کودکاني تجويز ميشود که در سن رشد هستند و به دليل مشکلات موجود در هيپوفيز، از کمبود ترشح طبيعي هورمون رشد رنج ميبرند. در غير اين صورت، به دليل ترشح و وجود اين هورمون در بدن، نيازي به افزايش ميزان آن به شکل مصنوعي نيست. حتي استفاده از اين هورمون براي کودکاني که به صورت ژنتيکي و خانوادگي قد کوتاهي دارند، به هيچ وجه توجيه علمي ندارد زيرا اين کار اگرچه باعث افزايش رشد قد در يک مقطع زماني ميشود ولي در عين حال باعث افزايش سرعت بسته شدن صفحههاي رشد که در دختران ۱۵ تا ۱۷ سالگي و در پسرها ۱۶تا ۱۸ سالگي است نيز ميشود و در نتيجه شايد قد کودک از آنچه به صورت معمولي به آن ميرسيد نيز کوتاه تر شود.
تاثير هورمون رشد در بدن سازي
معمولا ورزشکاران هورمون رشد را در سنين ۱۸ تا ۲۵ سال، يعني بعد از بسته شدن صفحات رشد و بلوغ مصرف ميکنند. اما چه خاصيتي در هورمون رشد وجود دارد که اين قدر بدن سازها را به آن علاقهمند کرده است؟
هورمون رشد باعث زياد شدن عضلات و کم شدن چربيها ميشود و اين دقيقا همان چيزي است که در بدن سازي کاربرد دارد. البته وزنهبردارها نيز به موازات تمرينات سخت بدني، از اين هورمون براي بيشتر شدن عضله استفاده و به عبارت بهتر سوءاستفاده ميکنند، اما آيا استفاده از اين دارو بيخطر است؟
خطرات استفاده از داروها
در خصوص خطرات احتمالي اين داروها، ميتوان گفت بيماري «آکرومگالي» که در اثر زيادي هورمون رشد ايجاد ميشود، علائم و عوارض مشخصي دارد. به صورت کاملا منطقي تمام عوارض اين بيماري در اثر مصرف هورمون رشد در فرد ورزشکار ايجاد خواهد شد.
فشار خون يکي از عوارض مهم اين داروست که متاسفانه خيلي وقتها بعد از قطع آن هم از بين نميرود. يکي از عوارض هورمون رشد اين است که بعد از قطع آن، به سرعت عضلات تحليل رفته و چربي جايگزين آنها خواهد شد و فرد به شدت چاق و بد فرم ميشود.
نارسايي قلبي، اختلال ديد و برخي از تومورها و سردردهاي شديد نيز از عوارض استفاده نابجا از هورمون رشد است. همچنين ديابت از ديگر عوارضي است که در افراد مستعد به وجود ميآيد. اين نوع ديابت از نوع وابسته به انسولين است که عوارض و مشکلات فراواني را در بيمار به وجود ميآورد.
استخوانهاي صورت به خصوص پيشاني و فک در اثر استفاده طولاني از اين داروها بزرگ ميشود و ظاهري ناخوشايند در اثر استفاده طولاني از داروهاي هورمون رشد در انتظار اين ورزشکاران خواهد بود.
کشيدگي و پارگي تاندونها از عوارض بسيار مهم و خطرناک سوءاستفاده از هورمون رشد است. علت اين است که با زياد شدن حجم عضلات و قدرت آنها، ورزشکار مبادرت به استفاده بيش از حد از عضلات خواهد کرد. اين در حالي است که تاندونها با تزريق هورمون رشد قوي نميشود و مثل قبل خواهد ماند. به اين ترتيب ممکن است در اثر فشارهاي زيادي که عضله حجيم شده متحمل مي شود، تاندون دچار پارگي شود و يک معلوليت نسبي و دائمي براي فرد باقي گذارد.
با تمام اين عوارض، خيليها مبادرت به ادامه مصرف اين داروي پر عارضه ميکنند. به غير از عوارض شناخته شده، بروز عوارض جانبي ناشناخته به ويژه در مواقع مصرف طولاني مدت آن، در افرادي که از اين هورمون استفاده ميکنند، احتمال بسيار زيادي دارد.
استفاده از داروي هورموني در بين ورزشکاران به خصوص پرورش اندام ممنوع است و استفاده از اين دارو عوارضي همچون سکته قلبي، مغزي و سرطان خون را به دنبال دارد. با توجه به اينکه تعدادي از مکملهاي غيرمجاز هنوز در بازار دارويي وجود دارد و توسط برخي افراد خارج از سيستم پزشکي تجويز ميشود شاهد مسائل ميکروبي توسط اين مکمل ها براي افراد و ورزشکاران هستيم.
داروي هورمون رشد عوارض شديدي همچون سکته مغزي و قلبي، مشکلات کبدي، نارسايي کليه، مشکلات ناباروري در زنان، اختلالات جنسي در مردان و نارسايي دستگاه گوارش و در نهايت حس خشونت، اضطراب غيرعادي و افسردگي را در افراد منجر ميشود. به دليل داشتن عوارض جبران ناپذير، داروي هورمون رشد بايد توسط فوق تخصص غدد براي برخي بيماريهاي خاص بر اساس آزمايش خون که نشاندهنده کاهش سطح هورموني افراد است تجويز شود و متاسفانه اين دارو به دليل حجم عضلات و تقويت بافت سلولي، در نهايت منجر به عوارض شديد براي افراد سالم ميشود. برخي افراد سودجو براي کسب درآمد بيشتر از انتظارات يک ورزشکار پرورش اندام که همان بدني حجيم است سوء استفاده کرده و مصرف اين داروها را توصيه ميکنند اما ورزشکاران بايد از استفاده از اين آمپول خارجي خودداري کنند زيرا اين دارو داراي عوارضي مانند سکته و سرطان خون نيز است.
مصرف هورمون رشد در ايران
بر اساس آخرين آمار اعلام شده سازمان غذا و دارو، غير از قرص «متفورمين» با مصرف اصلي کاهنده قند خون که به عنوان پرفروشترين دارو از لحاظ عددي در صدر اين گروه قرار گرفته، داروي هورمون رشد با توجه به عوارض متعددي که ميتواند سلامت و امنيت يک جامعه را بر هم بزند، در رديف دهم ليست پرفروشترين داروههاي کشور از لحاظ تعداد و ارزش ريالي قرار گرفته است.