لَری سَنگِر (Larry Sanger) که در سال ۲۰۰۱ دانشنامهی آزاد ویکیپدیا را بنیان نهاد، از چگونگی تحول اینترنت در دو دههی گذشته خوشحال نیست. او این هفته در مصاحبهای با CNBC دربارهی اینترنت امروزی گفته است:
اگر بخواهم واقعیت را بگویم، مخوف است.
بزرگترین شکایت او از شبکههای اجتماعی، بهویژه فیسبوک و توییتر است. او میگوید این شرکتها برای منفعت خود و به بهای نقض وسیع امنیت و حریم خصوصی، از اطلاعات شخصی کاربران استفاده میکنند. او میگوید:
آنها میتوانند تجربههای شما را شکل دهند و آنچه میبینید کنترل کنند. وقتی آن را دیدید، شما و آنچه دیدهاید، به بخشی از ماشین آنها تبدیل خواهید شد.
سَنگِر در این هفته کمپین اعتصابی دربارهی شبکههای اجتماعی را آغاز کرده تا توجهها را به این موضوع جلب کند. او در متنی با عنوان «اعلامیهی استقلال دیجیتال» که در وبلاگ خودش منتشر کرده، گفته است که «تقریبا همهی امپراتوریهای دیجیتال» باید با شبکههای غیرمتمرکز متعلق به اشخاص مستقل جایگزینی شود. از صبح جمعه تا امروز، حدود ۲۴۰۰ نفر این اعلامیه را امضا کردهاند.
بنیانگذار ویکیپدیا که در حال حاضر مدیر ارشد فناوری اطلاعات شبکهی دایرةالمعارف بلاکچین، موسوم به اِوِریپدیا (Everipedia) است، اولین فرد پیشگام در اینترنت نیست که به سلطهی غولهای تکنولوژی حمله کرده است. تیم برنرز لی (Tim Berners-Lee)، بنیانگذار شبکهی جهانی اینترنت، هم اخیرا «قراردادی برای شبکه» منتشر کرده و در آن عنوان کرده است که شرکتها باید تلاش بیشتری برای حفظ حریم خصوصی کاربران و اطلاعات آنها کنند.
مدیر فیسبوک
مدیر فیسبوک، مارک زاکربرگ، به نگرانیهای کاربران در زمینهی امنیت و حریم خصوصی پاسخ داده و در آن، به بازنگریهایی در دیدگاه شرکت اشاره کرده است. همچنین، وی اهمیت برخی ویژگیهای فیسبوک مانند پیامهای کدگذاریشده را در حریم خصوصی و امنیت کاربران متذکر شده است. از سَنگِر سؤال شد «آیا توضیحات و انگیزهی زاکربرگ خیرخواهانه است و باعث میشود مسئولان فیسبوک بعد از این از قوانین این شرکت تخطی نکنند؟» که در پاسخ گفت:
اینترنت را افرادی مانند مارک زاکربرگ یا هیچیک از مدیران شرکتهای بزرگ سیلیکونولی کنونی، پایهگذاری نکردهاند. آنها توانایی این کار و ویژگیهای لازم برای آن را ندارند و بیش از حد همه چیز را کنترل میکنند. آنها ایدهی کلی را بهطور کامل نمیفهمند.
با وجود اینکه در حال حاضر دولتها و قانونگذاران این حیطه در سراسر جهان، محدودیتهای امنیتی را برای شرکتهای تکنولوژی بزرگ ایجاد میکنند، سنگر معتقد است احتمالا وضع قوانین جدید بهترین راه برای کنترل شرکتهایی مانند فیسبوک و توییتر نیست. فیسبوک در زمان انتشار این مقاله هیچ واکنشی به آن نشان نداد و توییتر نپذیرفت که دربارهی آن نظری ارائه دهد.
سنگر گفته است که اعمال قوانین سخت باعث میشود رقیبان جدیدتر شرکتهای بزرگ به سختی بتوانند وارد بازار و رقابت شوند و در نتیجه، شرکتهایی مانند فیسبوک از این قوانین منتفع خواهند شد. او همچنین اعلام کرد نگرانیهایی دربارهی تلاش دولتها برای قانونمندکردن آزادی بیان و محتوای آنلاین دارد. او گفته است: اگر دولتها در این زمینه دخالت کنند، علایق آنها مطابق با علایق افراد عادی جامعه نخواهد بود.
اینترنت غیر متمرکز
در مقابل، سَنگِر از حامیان شبکههای اجتماعی غیرمتمرکز است. این شبکهها بهعنوان مثال به کاربران اجازه میدهند در اینترنت اطلاعات خود را منتشر کنند، بدون اینکه لازم باشد از بستر سازمان مرکزی عبور کنند. دقیقا مشابه روندی که دربارهی بیتکوین وجود دارد. بیتکوین نوعی دارایی است که تابع هیچ یک از بانکهای مرکزی نیست. شبکههای اجتماعی غیرمتمرکز هم بدین معنا است که هیچ شرکت خاصی نمیتواند دادههای آنلاین افراد را کنترل کند. این ایده از حمایت بسیاری در بین طرفداران حریم خصوصی برخوردار است؛ اما هنوز باید راه زیادی را طی کند تا بتواند عمومیت پیدا کند. اینترنتی غیرمتمرکز و آزاد. اینها چیزهایی بودند که در وهلهی نخست باعث پیدایش اینترنت شدند.
کمپین اعتصاب علیه شبکه های اجتماعی
لری سنجر، یکی از همبنیانگذاران ویکیپدیا از کاربران خواسته است این هفته در کمپین اعتصاب دو روزهی شبکههای اجتماعی شرکت کنند. هدف از این اعتصاب، فشار به این شبکهها برای بازگرداندن کنترل اطلاعات شخصی افراد به خود آنها عنوان شده است.
سنجر اعلام کرده این اعتصاب از پنجشنبهی هفتهی جاری آغاز میشود و تا پایان روز جمعه ادامه خواهد داشت و هدف از آن، «تقاضای بسیار مهم» تغییر در شبکههای اجتماعی است.
دربارهی میزان تأثیر احتمالی این کمپین، سؤالهای زیادی مطرح شده است.
افرادی که در این کمپین شرکت میکنند و قرار است دو روز کامل از شبکههای اجتماعی استفاده نکنند، تصمیم دارند «شکایت جدی» خود علیه این شبکهها را به گوش مدیران آنها برسانند.
دکتر سنجر در بیانیهای که روی سایت رسمی خود منتشر کرده، دربارهی این اعتصاب نوشته است:
تصمیم داریم سروصدای زیادی به پا کنیم. میخواهیم مشتهایمان را کنار هم قرار دهیم و تقاضای بزرگمان را مطرح کنیم؛ اینکه شرکتهای موذی کنترل اطلاعاتمان، حریم خصوصیمان و چیزهایی که در شبکههای اجتماعی از ما باقی میماند را به خودمان برگردانند.
او میگوید هرچقدر تعداد افراد در این کمپین بیشتر باشد، میزان نارضایتی مردم از شرایط فعلی را بیشتر نشان میدهد.
دکتر سنجر امیدوار است این اعتصاب نمادین تغییرات سریعی در شبکههای اجتماعی محبوب ایجاد کند؛ تغییراتی که درنهایت به بازگشت کنترل اطلاعات شخصی افراد به خودشان ختم شود. او همچنین امیدوار است این شبکهها بازتر شوند و زمانیکه کاربر روی یکی از آنها پستی ارسال میکند، این پست در سایر شبکههای اجتماعی هم منتشر شود.
او در بیانیهاش نوشته است:
شبکههای اجتماعی از ابتدا باید همینطور پیشرفت میکردند نه مثل حالا با دیوارهای نفوذناپذیر اطرافشان؛ نه مثل حالا در حال جنگ با یکدیگر.
از شرکتکنندگان در این اعتصاب خواسته شده است اعلامیهی استقلال دیجیتال تهیه شده توسط دکتر سنجر را هم امضا کنند.
این اعلامیه از شبکههای اجتماعی میخواهد تمرکززدایی کنند و به مجموعههایی تبدیل شوند که به حق آزادی بیان، حریم خصوصی و امنیت احترام میگذارند.
عدهای معتقدند این اعتصاب حتی اگر گسترده هم باشد، تأثیر زیادی نخواهد داشت
گروه «اتحادیهی اینترنت» (IA) که نمایندهی شبکههای اجتماعی به شمار میرود به درخواست BBC برای اظهارنظر درباره این کمپین پاسخ نداده است.
دعوت به شرکت در این کمپین درحال حاضر به سرعت روی ردیت، توئیتر و سایر شبکههای اجتماعی دست به دست میشود. دکتر سنجر که در فیسبوک صفحهای ندارد، از شرکتکنندگان در کمپینش خواسته است این دعوتنامه را روی شبکهی اجتماعی مذکور هم منتشر کنند.
باوجود استقبال رو به رشد از این کمپین، همچنان سؤالهایی دربارهی میزان تاثیرگذاری آن وجود دارد.
یک کاربر شبکهی هکر نیوز که سرخط اخبار تکنولوژی را منتشر میکند، دربارهی این خبر نوشته:
تصور میکنم حتی اگر همهی کسانی که این موضوع برایشان اهمیت دارد هم اعتصاب کنند، بازدید روزانهی این شبکهها تفاوت چندانی نمیکند. به نظر من، بیشتر کسانی که واقعا به چنین موضوعهایی اهمیت میدهند، تا الان شبکههای اجتماعی را ترک کردهاند یا آنقدر کم از آنها استفاده میکنند که اعتصابهایی به این منوال برای آنها عملا تفاوتی ایجاد نمیکند.