عبدالناصر همتی رییس کل بانک مرکزی در یادداشتی اینستاگرامی درباره اینستکس نوشت: در حالی که زیر ساخت عملیاتی ساز و کار متناظر اینستکس در ایران، توسط بانک مرکزی کاملا تکمیل شده است، اخبار دریافتی حاکی از سرعت گرفتن تلاش اروپا برای عملیاتی شدن اینستکس می‌باشد. ضروری است، چند نکته را به مردم عزیز توضیح بدهم، برای عملکرد پایدار اینستکس لازم است:
اولا، اینستکس به کانالی در چارچوب قواعد تحریمی آمریکا، بلکه کانالی مبتنی بر برجام باشد و کلیه تراکنش‌هایی که در چارچوب برجام مجاز بودند از طریق آن انجام پذیر باشد. ثانیه، شاید در ابتدا شامل کلیه کالاهای غیر تحریمی شود ولی بعدتر محدوده آن بایستی به کلیه کالاها گسترش یابد.
ثالثا، منابع آن ازصادرات نفت به اروپا تامین شود، اگر هم اروپا موقتا محذوراتی در خرید نفت ایران دارد، یک خط اعتباری بلند مدت با بازپرداخت آتی نفتی، یک راه حل موقت قابل بررسی است. خود اروپایی‌ها هم در مذاکرات اشاره‌ای به راه‌حلی شبیه به این داشته‌اند. الگوهای متعدد برای حضور سایر پشتیبانان برجام در اینستکس یا ساز و کار مستقل مشابه آن، در حال توسعه است.
رییس شورای پول و اعتبار در پایان این یادداشت نوشته است: در هر حال، اینستکس صرفا سهمی محدود در راهبرد بانک مرکزی در بازار ارز دارد و برنامه‌های متعدد دیگر نیز در حوزه روابط ارزی کشور اجرایی شده یا در حال اجراست.
۴ بسته حمایتی جدید در دستور کار دولت
سال گذشته زمانی که معیشت مردم به دلیل نوسانات ارزی و به تبع آن، افزایش نرخ تورم با مشکل مواجه شد، مباحث زیادی در رابطه با افزایش حقوق کارکنان و بازنشستگان در نیمه دوم سال جهت بهبود حداقلی اوضاع اقتصادی مردم مطرح شد که البته این موضوع، مخالفت دولت را به دلیل آنچه که شرایط سخت اقتصادی و افزایش تورم عنوان شد، به دنبال داشت.
در همین راستا در پاییز سال ۹۷ دولت اعلام کرد که قصد دارد با استفاده از درآمد ناشی از مابه‌التفاوت ارز پتروشیمی‌ها (۴۲۰۰ تا حدود ۸ هزار تومانی سامانه نیما) در قالبی تحت عنوان بسته حمایتی، زیان وارده به اقشار مختلف را جبران کند که پس از بررسی‌های انجام شده، قرار شد از آبان ماه توزیع بسته‌های حمایتی ۱۰۰ تا ۳۰۰ هزار تومانی بین گروه‌های هدف (برای خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد سازمان بهزیستی و افرادی که در حال پیوستن به این سازمان‌ها) طی سه مرحله و متناسب با وضعیت خانوارها، آغاز شود. همچنین مقرر شد برای کارکنان (شاغل و بازنشسته) با حقوق زیر سه میلیون تومان نیز، بسته‌ای به مبلغ ۲۰۰ هزار تومان پرداخت شود.
با این حال، روند پرداخت بسته حمایتی مرحله اول، تا پایان سال ۹۷ به طول انجامید و نتوانست آن گونه که از سوی دولتمردان گفته می‌شد، چندان تأثیری در وضعیت معیشت مردم بگذارد؛ از سوی دیگر، عدم تعیین تکلیف دقیق بسته حمایتی مرحله اول، موضوع زمان واریز دو مرحله دیگر بسته حمایتی را نیز در هاله‌ای از ابهام قرار داد؛ تا جایی که نوبخت رئیس سازمان برنامه و بودجه در فروردین ماه سال جاری در گفت و گویی پرداخت بسته حمایتی دوم مربوط به سال ۹۷ را منوط به تأمین اعتبار ما به التفاوت ارز پتروشیمی‌ها اعلام کرده بود.
حال در اظهارنظر جدیدی، نوبخت از پرداخت ۴ بسته حمایتی تا پایان سال ۹۸ خبر داده و گفته است: تا پایان سال جاری دولت چهار بسته حمایتی برای هر فصل به اقشار تعریف شده و طبق سنوات گذشته به ازای کالا به حساب افراد واریز خواهد کرد.
این در حالی است که فصل بهار به اتمام رسیده و اگر قرار است دولت برای هر فصل، بسته حمایتی اختصاص دهد اولاً باید منبع تأمین اعتبار برای پرداخت این بسته‌ها را مشخص کند و از سویی دیگر به صورت منظم و دقیق بسته مذکور را به اقشار مختلف پرداخت کند تا حداقل کمکی هرچند جزئی به مردم کند نه اینکه همچون سال گذشته پرداخت یک بسته ۲۰۰ هزارتومانی ۵ ماه طول بکشد و شفافیتی در نحوه و میزان واریز وجود نداشته باشد.
قرار نیست اینستکس اروپایی ها برای ما معجزه کند
یحیی آل اسحاق اینستکس را شرکتی خصوصی با سرمایه محدود توصیف و اظهار کرد: «ابتدا تصور می شد اینستکس با حمایت دول اروپایی تحریم نقل و انتقالات نفتی را جبران کند اما امروز می گویند اینستکس در چارچوب موارد غیر تحریمی از قبیل دارو و مواد غذایی اقدام می کند که مشکلی از ما حل نخواهد کرد.»
وی با بیان اینکه نمی توان به اینستکس امیدوار بود، تصریح کرد: «این شرکت خصوصی سرمایه ای محدود دارد و نمی توان چندان به این جریان خوشبین بود.»
آل اسحاق با اشاره به نقش روسیه در پیشبرد اهداف نفتی ایران گفت: «سوال اینجاست که آیا روسیه توان خرید نفت و نقل و انتقال آن را دارد؟ در پاسخ باید گفت اگر روس ها قصد انجام این کار را داشته باشند، در نقل و انتقال پولی و مالی امکانات فنی و حرفه ای را دارا هستند ولی عملیاتی شدن این تعهد، به آینده بستگی دارد.»
رئیس اتاق مشترک ایران و عراق با بیان اینکه وعده روسیه برای انتقالات نفتی ایران ارتباطی با اینستکس ندارد، افزود: «حجم صادرات به همه کشورهای اروپایی یک دهم حجم صادرات به عراق است. امسال 13 میلیارد دلار خدمات فنی و کالا به عراق صادر کردیم و اینگونه نیست که اینستکس اروپایی ها برای ما معجزه کند.»
آل اسحاق با بیان اینکه 10 میلیون دلار صادرات نفتی از گذرگاه اینستکس محلی از اعراب ندارد، گفت: «نفت مهم است ولی همه آن چیزی نیست که ما از اقتصاد می خواهیم؛ لذا مجموع واردات و صادرات و مدیریت اقتصاد کلان [را باید در نظر گیریم].»
مقاله مرتبط:وال‌استریت‌ژورنال: هلند به سهامداران اینستکس افزوده می‌شود
وی خاطرنشان ساخت: «ایران بالغ بر 100 میلیارد دلار منابع در اختیار دارد و محتاج صادرات نفت نیست؛ بنابراین تعاملات اقتصادی، تعرفه ها، بیمه و فضای حاکم بر ارتباطات جهانی اهمیت بیشتری برای ما دارد.»
اینستکس باید کانالی مبتنی بر برجام باشد
رئیس کل بانک مرکزی در یادداشتی در شبکه اجتماعی نوشت: برای عملکرد پایدار اینستکس لازم است اینستکس نه کانالی در چارچوب قواعد تحریمی آمریکا، بلکه کانالی مبتنی بر برجام باشد.
عبدالناصر همتی در یادداشتی در صفحه اینستاگرام خود نکاتی را درباره اینستکس عنوان کرد و نوشت: برای عملکرد پایدار اینستکس لازم است اینستکس نه کانالی در چارچوب قواعد تحریمی آمریکا، بلکه کانالی مبتنی بر جام باشد.
متن کامل یادداشت به این شرح است:
«در حالی که زیرساخت عملیاتی ساز و کار متناظر اینستکس در ایران، توسط بانک مرکزی کاملاً تکمیل شده است، اخبار دریافتی حاکی از سرعت گرفتن تلاش اروپا برای عملیاتی شدن اینستکس می باشد. ضروری است چند نکته را به مردم عزیز توضیح بدهم: برای عملکرد پایدار اینستکس لازم است اولاً، اینستکس نه کانالی در چارچوب قواعد تحریمی آمریکا، بلکه کانالی مبتنی بر برجام باشد و کلیه تراکنش هایی که درچارچوب برجام مجاز بودند، از طریق آن انجام پذیر باشد. ثانیاً شاید در ابتدا شامل کلیه کالاهای غیرتحریمی شود ولی بعدتر محدوده آن بایستی به کلیه کالاها گسترش یابد..
ثالثاً منابع آن از صادرات نفت به اروپا تأمین شود، اگرهم اروپا موقتاً محذوراتی در خرید نفت ایران دارد، یک خط اعتباری بلندمدت با بازپرداخت آتی نفتی، یک راه حل موقت قابل بررسی است. خود اروپایی ها هم در مذاکرات اشاره ای به راه حلی شبیه به این داشته اند. الگوهای متعدد برای حضور سایر پشتیبانان برجام در اینستکس یا ساز و کار مستقل مشابه آن، در حال توسعه است. در هر حال اینستکس صرفاً سهمی محدود در راهبرد بانک مرکزی در بازار ارز دارد و برنامه های متعدد دیگر نیز در حوزه روابط ارزی کشور اجرایی شده و یا در حال اجرا است.»
