تیتربرتر: حجم زیاد کارها و مشکلات اقتصادی، استرس و فشار روانی در زندگی شخصی و شغلی، حضور پررنگ شبکههای اجتماعی و ابزارهای ارتباط دیجیتال در زندگی ما، گوشیهای موبایل و نرمافزارهای آنها که نیمههای شب در رختخواب هم در دسترساند و با انواع ابزارها و مکانیزمهای گیمیفیکیشن ما را به سمت خود میکشانند، به استفاده از خود، وسوسه میکنند، تنها برخی از علتهایی هستند که ساعت خواب روزانه یا لااقل کیفیت خواب روزانهی ما را کاهش دادهاند.
همه ما شنیدهایم و میدانیم که خواب برای بدن لازم است؛ اما ممکن است با عوارض بی خوابی و مضرات کم خوابی کمتر آشنا باشیم و ندانیم که آثار خطرناک کمبود خواب میتواند همهی جنبههای زندگی ما را تحتالشعاع خود قرار دهد.
تعریف کمبود خواب
کمبود خواب، بی خوابی یا بدخوابی احساس داشتن خواب ناکافی یا بیکیفیت است که برای تشخیص آن باید این علائم حداقل در هر هفته، سه شب به مدت یک یا چند ماه وجود داشته باشد تا بتوان به آن بهعنوان یک مسئله نگاه کرد و به دنبال درمان آن بود.
معیارهای تشخیص بیخوابی شامل موارد زیر است:
- مشکل در به خواب رفتن
- حفظ خواب
- بیدار شدن
- ناتوانی در بازگشت به خواب
اختلال در خواب مثل اضطراب است که یک شرایط روانی برای فرد ایجاد میکند و نیاز به درمان دارد تا آسیبی به بدن و مخصوصا به مغز وارد نکند.
کم خوابی باعث چه بیماری هایی میشود ؟
خواب مثل یکی از ویتامینهای بسیار ضروری بدن همچون ویتامین C است. همانگونه که ویتامین C در بدن ذخیره نمیشود و شما باید هر روز آن را مصرف کنید تا سالم بمانید، برای خواب هم شما باید هر روز به مقدار کافی خواب دریافت کنید تا بدنی سالم داشته باشید. کم خوابی در بدن باعث چه بیماری هایی میشود؟!
طبق بررسی که پزشکان در نقاط و کشورهای مختلف دنیا انجام دادهاند، کمبود خواب میتواند باعث بروز مشکلات زیادی از جمله موارد زیر شود:
- عدم تمرکز
- کمبود حافظه
- تاثیر خواب بر لاغری عامل مهمی است و در صورت نداشتن خواب کافی سبب ایجاد اشتهای کاذب و پرخوری و افزایش وزن و در نتیجه دچار شدن به دیابت نوع دو
- ایجاد ناراحتیهای قلبی و سکته مغزی
- پرفشاری خون
- اختلالات خلقی
بسیاری از محققین کمبود خواب یا بدخوابی را با سطح ملاتونین بدن در ارتباط میدانند؛ بهخصوص در کسانی که ساعت خواب آنها منظم نیست و نمیتوانند آن را تنظیم کنند؛ اما همه با این مسئله روبهرو نیستند.
عوارض جسمی بی خوابی
بی خوابی بر روی بدن تاثیرات منفی زیادی می گذارد، برخی از این تاثیرات عبارتند از:
چین و چروک: خواب کافی برای حفظ پوست و درخشش سالم آن لازم است. اولین جایی که دچار چین و چروک می شود، پلک ها هستند. پوست های این ناحیه بسیار نازک هستند، بنابراین کمبود خواب باعث ایجاد پف چشم ، خطوط ریز و سیاهی حلقه می شود. در دراز مدت ، کمبود خواب باعث پیری زودرس پوست می شود. در طول خواب ، بدن رادیکال های آزاد شده را متابولیزه می کند، چنین ماده ای پیری و رشد سرطانی سلولهای پوستی را تسریع می کند. بدون خواب کافی ، رادیکال های آزاد شده بیشتری در پوست باقی می مانند که منجر به کیفیت پوست نامطلوب و حتی سرطان پوست می شوند.
خواب آلودگی روزانه: خواب آلودگی روزانه معمولاً به صورت افت موقتی انرژی و هوشیاری فرد در اواسط بعد از ظهر ظاهر می شود. به احتمال زیاد بعد از یک وعده غذایی سنگین یا دوز کم الکل یا هنگام نشستن در یک اتاق گرم، گوش دادن به یک سخنرانی خسته کننده ، یا شرکت در یک جلسه کسل کننده رخ می دهد.
سرماخوردگی و آنفولانزا: طبق بررسی های انجام شده افرادی که کمتر از شش ساعت شبانه می خوابند مقاومت بدن آنها در برابر عفونت ویروسی تا 50 درصد کاهش می یابد. بعلاوه ، پژوهش دیگر نشان داده است کسانی که کمتر از هفت ساعت در شب می خوابند ، سه برابر بیشتر از کسانی که بیشتر از آن می خوابند ، سرما می خورند.
افزایش وزن: کمبود خواب باعث کاهش سطح لپتین در مغز و افزایش سطح گرلین در معده می شود. این هورمون ها مسئول تنظیم اشتهای فردهستند. در شرایط بی خوابی فرد احتمال پرخوری – هوس کردن کربوهیدرات ، قندها و غذای ناخواسته – بیشتر افزایش می یابد.
محققان دانشگاه کلمبیا آمریکا و همچنین دانشگاه شیکاگو آمریکا دریافتند افرادی که پنج ساعت در شب می خوابند 50 درصد بیشتر چاقی دارند ، در حالی که کسانی که شش ساعت می خوابند این میزان به 23 درصد کاهش می یابد.
بیشتر بخوانید:
دیابت: مطالعه ای در دانشگاه شیکاگو آمریکا انجام شد نشان داده است که پس از یک هفته خواب ناکافی، بدن افراد سالم و بدون دیابت در حالت قبل از دیابت قرار می گیرد. محققان نتیجه این کار را به دلیل فعالیت بیش از حد سیستم عصبی مرکزی [ناشی از نخوابیدن] دانستند ، که بر توانایی لوزالمعده در تولید انسولین کافی برای تنظیم کافی سطح گلوکز تأثیر می گذارد.
بیماری قلبی: عدم خوابیدن اغلب باعث تولید بیش از حد هورمون های استرس در بدن می شود. چنین عدم تعادل می تواند منجر به تصلب شرایین شود و علاوه بر فشار خون بالا ، موجب از دست دادن عضلات ، افزایش ذخیره چربی ، از دست دادن توده استخوان و تولید کمتر هورمون های رشد و تستوسترون ، می شود.
سرطان: زنان سالمی که به طور منظم ورزش می کنند، اگر کمتر از هفت ساعت بخوابند ، 47 درصد بیشتر در معرض خطر سرطان قرار می گیرند. همچنین تحقیقات در دانشگاه استنفورد نشان داد خوب خوابیدن می تواند سلاح ارزنده ای در مبارزه با سرطان ها باشد.
کارگران شیفت شب [چه زن و چه مرد] 35 درصد بیشتر در معرض خطر سرطان روده بزرگ هستند. طبق آژانس بین المللی تحقیقات سرطان ، شیفت کاری به دلیل قرار گرفتن در معرض نور زیاد و در نتیجه عدم ترشح ملاتونین ، به عنوان یکی از عوامل مخرب سلامتی شناسایی شده است.
عوارض روانی بی خوابی
عوارض روانی بی خوابی بیش از حد است که گاه در همان لحظه خود را نشان نمی دهد، تاثیرات روانی بی خوابی شامل موارد زیر می باشد:
افسردگی و تحریک پذیری: تغییرات خلق و خویی به عنوان اولین نشانه های نخوابیدن به شمار می رود این عامل موجب می شود در برخورد با خانواده رفتار تندی انجام دهید و حتی دوستان خود را ا دست دهید یا در محیط کار فضای اتاق را با برخوردهای نادرست خود متشنج کنید.
معاشرت کمتر: به طور خلاصه، ترجیح می دهید در خانه بمانید تا اینکه بیرون بروید. این به این دلیل نیست که شما شخصیت ضد اجتماعی دارید ؛ بلکه فقط خیلی خسته اید.
افت عملکرد ذهنی: از دست دادن خواب باعث می شود که تقریباً در هر کار کارآیی کمتری داشته باشید. به طور کلی ، یک نسخه کسل کننده از خود در ذهن دوستان و اطرافیان خود ایجاد کنید.
کاهش توانایی برقراری ارتباط: مهارت های گفتاری و نوشتاری با کاهش خواب بدتر می شود.
خلاقیت پایین: کمبود خواب بسیاری از وظایف هیپوکامپ را مختل می کند ، به این معنی که توانایی ایده پردازی کمتری خواهید داشت.