تیتربرتر: به احتمال زیاد اولین موضوعی که با شنیدن کلمه "بیمه" به ذهن ما تلنگر می‌زد، بیمه درمان و تامین اجتماعی است که جزو متداول‌ترین بیمه‌ها در جامعه به شمار می‌آید اما باید بدانیم که صنعت بیمه بسیار گسترده‌تر و خدمات بیمه‌ای نیز متنوع‌تر از چیزی است که ما به شکل سنتی با آن آشنا هستیم در حال حاضر بیمه‌ها نه تنها اهداف اولیه خود را دنبال می‌کنند بلکه به شکل جدی‌تری به اهداف متنوع‌تری چون سرمایه‌گذاری وارد شده‌اند.برای آَشنایی با ماهیت صنعت بیمه و کارکرد انواع متنوع آن ابتدا لازم است بدانیم بیمه چیست؟ و از کجا و چه زمانی پا به زندگی ما انسان‌ها گذاشته است؟
بیمه چیست؟
پیش از آشنایی با انواع بیمه ها ابتدا در مورد بیمه توضیحاتی ارائه می‌دهیم.
بیمه یک قرارداد است و بین دو طرف قرارداد، با توجه به شرایط خاص هر کدام از آن‌ها، امضا می‌شود. بر اساس این قرارداد، افراد به شرکت بیمه مبلغی را پرداخت می‌کنند و شرکت بیمه به آن‌ها تعهد می‌دهد که در صورت وقوع اتفاقات و ضررهای ناگهانی، تمام هزینه‌ها یا بخشی از آن‌ها را تقبل می‌کند. این ساده‌ترین تعریفی است که می‌توان از بیمه ارائه داد و در این تعریف افراد عادی بیمه‌گذار و مجموعه‌های بیمه، بیمه‌گر نامیده می‌شوند.
دریانوردان اولین بیمه‌شوندگان تاریخ
شاید بتوان دریانوردان چینی و بازرگانان دریایی را اولین بیمه‌گران و بیمه‌شوندگان تاریخ دانست. قرن‌ها قبل دریانوران چینی با توجه به احتمال غرق شدن و یا گرفتار شدن در چنگ دزدان دریایی که باعث می‌شد ظرف یک روز بازرگانان تمامی سرمایه خود را از دست بدهند، این راه‌حل را به آن‌ها یاد داد که با تقسیم بار و کالایشان در چند کشتی و قایق مختلف ریسک‌های موجود را کاهش دهند.پس از آن بازرگانان بابلی که برای تأمین هزینه کالا و کشتی، وام دریافت می‌کردند شکل پیشرفته‌تری از بیمه را به نمایش گذاشتند.در آن زمان بازرگانان با گرفتن وامی که بهره آن بیشتر از حد معمول بود در صورت غرق شدن یا دستبرد دزدان دریایی وام دریافتیشان بخشیده می‌شد، با این حساب این دریانوردان ریسک بروز حوادث غیرمترقبه برای کشتی را توسط وامی که می‌گرفتند و تضمین وام‌دهنده به حداقل می‌رساندند.
در حقیقت اختلاف بهره وام پرداختی به سفرهای دریایی و وام‌های معمولی که در آن دوران به افراد داده می‌شد را می‌توان یکی از صورت‌های اولیه حق بیمه در تمدن‌های باستان تلقی کرد.نمونه چنین ریسک‌شکنی‌هایی را نیز پس از آن در میان یونانیان و سپس در قرون وسطی در ایتالیا می‌توان مشاهده کرد.چنین روش‌هایی برای بیمه دریانوردان و بازرگانان پس از آن به یک روش متداول برای مبادلات دریایی در بندرهای مختلف ایتالیا مانند ونیز، لمباردی و جنوآ تبدیل شد.قدیمی‌ترین گزارش مکتوبی که از قراردادهای بیمه دریایی وجود دارد نیز مربوط به یک کشتی ایتالیایی است که در سال ۱۳۴۷ میلادی در جنوآ به ثبت رسیده‌است.
تولد بیمه در ایران
فعالیت بیمه‌ای در ایران درست از 86سال پیش و از سال ۱۳۱۴ شروع شد.اولین بیمه در ایران در این سال و توسط دو موسسه روسی شروع به کار کرد و پس از آن شرکت‌های خارجی دیگری نیز در بازار بیمه کشور فعالیت خود را شروع کردند.در همین سال اولین شرکت ایرانی بیمه نیز با سرمایه دو میلیون تومان به نام شرکت سهامی بیمه ایران آغاز به کار کرد. در روز افتتاح بیمه ایران، علی اکبر داور وزیر مالیه وقت، منزل مسکونی خود را تحت پوشش بیمه آتش‌سوزی درآورد و اولین بیمه‌نامه صادره ایرانی، در همین روز به نام او ثبت شد.به موجب قانون بیمه ایران نیز بیمه عبارت است از قراردادی که یک طرف (بیمه‌گر) تعهد می‌کند در ازای پرداخت وجه از طرف دیگر (بیمه‌گذار) در صورت وقوع یا بروز حادثه، خسارت ایجاد شده را به شخص بیمه‌شونده بپردازد. متعهد را بیمه‌گر، طرف تعهد را بیمه‌گذار و وجهی را که بیمه‌گذار به بیمه‌گر می‌پردازد حق بیمه و آنچه را که بیمه می‌شود موضوع بیمه می‌نامیم.
تقسیم بندی انواع بیمه
همان‌طور که شما هم به‌خوبی می‌دانید، بیمه تنها به یک شکل نیست و انواع مختلفی از بیمه‌ها وجود دارند. به‌صورت کلی می‌توانیم بیمه‌ها را در ۳ دسته اصلی یعنی بیمه اشخاص، بیمه اموال و بیمه مسئولیت تقسیم کنیم. هر کدام از این دسته‌بندی‌های اصلی، خود به چند بخش دیگر تقسیم می‌شوند که برای استفاده صحیح، باید مهم‌ترین آن‌ها را بشناسیم. به همین خاطر در ادامه این مطلب، اصلی‌ترین بیمه‌های موجود را در دسته‌بندی‌های اختصاصی‌شان بررسی کرده و نکات اصلی هر کدام را به‌اختصار شرح خواهیم داد.
بیمه اشخاص
حال که قصد آشنایی با انواع بیمه ها را دارید، باید بدانید که بیمه اشخاص یکی از اساسی‌ترین بیمه‌هایی است که تمام افراد جامعه در بخشی از زندگی خود با آن مواجه شده‌اند.
در این نوع بیمه، شرکت بیمه‌کننده تعهد می‌کند که در صورت وقوع هر نوع حادثه برای فرد، به فرد و یا افراد تحت تکفل او، مبلغ مشخصی را پرداخت کرده و از آن‌ها حمایت کند. در واقع افراد با استفاده از بیمه اشخاص، این اطمینان را پیدا می‌کنند که در صورت وقوع حوادث ناگوار، یک منبع مالی معتبر از آن‌ها و یا خانواده‌شان حمایت خواهد کرد. بیمه اشخاص به چند دسته اصلی تقسیم می‌شود که هر کدام برای یک شرایط خاص در نظر گرفته شده. در ادامه ۳ مورد از مهم‌ترین آن‌ها را به منظور آشنایی با انواع بیمه ها بررسی می‌کنیم.
۱. بیمه عمر از انواع بیمه نامه
در این نوع بیمه، مبلغ مشخصی در قرارداد تعیین شده و فرد به شرکت بیمه تعهد می‌دهد که این مبلغ را به‌صورت ماهانه و در یک بازه زمانی معین، به شرکت بیمه پرداخت کند و در عوض آن، تسهیلات مختلفی را در زمان حیات و یا در صورت فوت، برای بازمانده‌های خود دریافت کند. مبلغ پرداختی از سوی فرد و البته بازه زمانی پرداخت حق بیمه، در طی قرارداد و با توجه به بندهای مختلف آن تعیین خواهد شد.
۲. بیمه حادثه
بیمه حوادث با در تقسیم بندی انواع بیمه یکی از مشهورترین انواع بیمه است و بر طبق آن، در صورت وقوع حوادث ناگوار، بیمه هزینه‌های مرتبط با خطر فوت یا نقص عضو را پرداخت می‌کند. این نوع بیمه شامل انواع خطرات شغلی، حرفه‌ای، ورزشی، ماموریت، مسافرت و انواع موارد دیگر شده و خطرات از کارافتادگی موقت، بستری‌شدن، هزینه‌های پزشکی ناشی از صدمات و جراحات را نیز تحت پوشش قرار می‌دهد.
۳. بیمه درمانی از انواع بیمه
بیمه درمانی اساسی‌ترین بیمه از انواع بیمه نامه در دنیا است و بیشترین کاربرد ممکن را نیز دارد. در این نوع بیمه، هزینه درمان انواع بیماری‌های مختلف از بیماری‌های ساده هم‌چون سرماخوردگی تا مشکلات بزرگ‌‌تر، تحت پوشش شرکت بیمه قرار گرفته و با توجه به نوع قرارداد، بخشی از هزینه‌ها یا تمام آن‌ها را در برمی‌گیرد. بیمه تامین اجتماعی، بیمه سلامت، بیمه خدمات درمانی نیروهای مسلح، بیمه تکمیلی، بیمه کمیته امداد و چندین بیمه دیگر، همه بخشی از بیمه درمانی هستند.
مطالب مرتبط:
بیمه اموال
حوادث طبیعی هم‌چون زلزله، سیل و طوفان‌های سهمگین یا انواع حوادث پیش‌بینی نشده هم‌چون سرقت و یا آتش‌سوزی، از عوامل اصلی آسیب‌رسان به افراد جامعه هستند. هر فرد در جامعه با توجه به میزان توانایی و وضعیت اقتصادی خود، دارای اموال مختلفی بوده و یکی از مهم‌ترین راه‌های حفاظت از این اموال، بیمه‌کردن آن‌ها است. بیمه اموال به‌صورت اختصاصی برای این موارد ایجاد شده و می‌توان آن را در چند دسته‌بندی اصلی قرار داد. در ادامه به بررسی مهم‌ترین بخش‌های بیمه اموال باهدف آشنایی با انواع بیمه ها می‌پردازیم.
۱. بیمه وسیله نقلیه
نوعی دیگر از بیمه در تقسیم بندی انواع بیمه برای وسایل نقلیه است. وسایل نقلیه با توجه به انواع حوادث احتمالی، با بیشترین میزان آسیب مواجه می‌شوند و طبیعی است که یکی از مهم‌ترین اموال هر فرد برای بیمه‌شدن به‌شمار آیند. این نوع بیمه برای انواع وسایل هم‌چون خودرو، کامیون، موتورسیکلت و سایر وسایل نقلیه جاده‌ای است و تمام خسارت‌های ناشی از حوادث رانندگی را تحت پوشش قرار می‌دهد. بیمه وسایل نقلیه اجباری بوده و تمام افراد صاحب وسایل نقلیه جاده‌ای باید آن را داشته باشند.
۲. بیمه آتش سوزی از انواع بیمه نامه اموال
آتش‌سوزی یکی از حوادث ترسناکی است که احتمال وقوع آن، فقط با یک جرقه کوچک و یا اتصال یک سیم برق وجود دارد. برای محافظت از اموال خود در محیط‌های شغلی و یا خانگی، می‌توانید با خرید بیمه آتش‌سوزی، اموال‌تان را در برابر حوادثی هم‌چون صاعقه، انفجار و البته خود آتش‌سوزی، بیمه نمایید.
۳. بیمه زلزله از انواع بیمه
بیمه زلزله با توجه به تقسیم بندی انواع بیمه یکی از پوشش‌های اضافه بیمه آتش‌سوزی است و با پرداخت مبلغ بیشتر، می‌توانید آن را نیز خریداری کنید.
۴. بیمه باربری
این نوع بیمه، احتمالا یکی از قدیمی‌ترین بیمه‌های دنیا است و قدمت آن به قرن‌های پیش باز می‌گردد.
بیمه مسئولیت
آخرین بخش از تقسیم بندی انواع بیمه که در این نوشتار به بررسی آن‌ها خواهیم پرداخت، بیمه مسئولیت است. همه ما با توجه به شغل و حرفه خود، با افراد دیگری تعامل داشته و در برخی مواقع ممکن است در حین انجام کار و یا انجام فعالیت‌های روزانه و عادی، برای سایرین خسارت مالی یا جانی ایجاد کنیم. بیمه مسئولیت خطرات و زیان‌های ایجاد شده برای سایرین را جبران می‌کند. بیمه مسئولیت به چند بخش اصلی تقسیم می‌شود که در ادامه به معرفی آن‌ها به منظور آشنایی با انواع بیمه ها خواهیم پرداخت.
۱. بیمه مسئولیت عمومی از انواع بیمه نامه مسئولیت
اگر در حین فعالیت روزمره، باعث ایجاد ضرر و زیان برای سایرین شویم، طبق تعریف قانون، ما مقصر شناخته خواهیم شد. در واقع هر کدام از ما با توجه به نقش خود در جامعه، نسبت به سایرین مسئولیت عمومی داریم. بیمه‌های مسئولیت عمومی در این مواقع خسارت‌های جانی یا مالی را برعهده می‌گیرند.
۲. بیمه مسئولیت حرفه‌ای
بیمه مسئولیت حرفه‌ای به‌صورت اختصاصی برای افرادی است که در حرفه و شغل خود، با جان و مال مردم تعامل دارند و ممکن است باعث ایجاد زیان‌های مختلف برای سایرین شوند.
۳. بیمه مسئولیت تولیدکنندگان کالا از انواع بیمه نامه مسئولیت
کیفیت کالاهای تولیدشده از سوی مراجع متفاوتی بررسی می‌شود و همه تولیدکنندگان سعی دارند که بهترین و باکیفیت‌ترین کالاها را در اختیار مشتریان خود قرار دهند. با این وجود، موارد بسیار زیادی نیز وجود دارد که کالاهای تولید شده، با داشتن نقص‌های مختلف باعث ایجاد ضررهای مالی و یا در حالت بدتر، جانی می‌شوند.
بی‌شک هیچ‌کدام از ما قادر به پیش‌بینی حوادث نیستیم و رخ‌دادن حوادث یک مسئله کاملا غیر قابل اجتناب است. بیمه‌ها برای حمایت از ما در این مواقع ایجاد شده‌اند و ما می‌توانیم با توجه به تقسیم بندی انواع بیمه و با استفاده از انواع بیمه‌های مرتبط، بخشی از هزینه‌ها و خسارات ناشی از حوادث را از طریق بیمه‌ها به‌دست آوریم. بیمه اشخاص، بیمه اموال و البته بیمه مسئولیت، ۳ دسته از مهم‌ترین بیمه‌های موجود هستند که در این نوشتار هر کدام از آن‌ها را به‌اختصار بررسی کردیم.
آنچه دیگران می خوانند:
گردآورنده: زهرا فرامرزی