تیتربرتر؛ یک محقق و پژوهشگر طب سنتی مصرف نوعی آش را در جلوگیری از پوکی استخوان و آرتروز مفید دانست.
آش دوغ یکی از غذاهای سنتی استان آذربایجان شرقی، غربی، اردبیل و سایر نقاط کشور است که حاوی کربوهیدرات، سدیم، پتاسیم، کلسیم، فسفر، پروتئین، آهن، فیبر، منیزیم، منگنز، گوگرد، اسید فولیک، اسیدلاکتیک، کلروفیل، ویتامین A، B، C، E و غیره است.
برای بررسی خواص این آش و اینکه مصرف آن برای چه افرادی مفید است، با حیدر عظمایی محقق و پژوهشگر طب سنتی گفتگو کردیم که در ادامه مشروح آن را می‌خوانید.
مهم‌ترین خواص آش دوغ
حیدر عظمایی محقق و پژوهشگر طب سنتی درباره مهم‌ترین خواص آش دوغ اظهار کرد: این آش محلی به علت وجود اسیدفولیک و آهن، موجب ازدیاد گلبول‌های قرمز خون شده، لذا برای افراد کم خون و زنان باردار و جنین مفید است، همچنین کلسیم، منیزیم، فسفر غذا موجب تقویت استخوان ها شده و از پوکی استخوان و آرتروز جلوگیری می کند.
وی افزود: به علت وجود فیبر زیاد داخل آش، عملکرد روده‌ها و هضم غذا بهبود یافته و مصرف آن به رفع یبوست کمک می‌کند . پتاسیم موجود در این غذا موجب کاهش فشار خون افراد می‌شود. این غذا به علت داشتن ویتامین A ، گروه ویتامین B، C، E و سایر املاح معدنی موجب طراوت، تقویت و جوانسازی پوست و مو می‌شود.
این محقق و پژوهشگر طب سنتی درباره منع مصرف گفت: افرادی که افت فشار خون دارند و زنان باردار در مصرف آن زیاده روی نکنند.
مواد لازم برای تهیه آش دوغ(5 تا 6 نفر)
- نخود 250 گرم
- برنج 1 پیمانه
- سبزی آش (تره، جعفری، شوید، اسفناج) 500 تا 600 گرم
- دوغ 2 لیتر
- رشته آش 1 بسته
- آب به مقدار لازم
- فلفل سیاه به مقدار لازم
- سیر، پیاز و نعناع داغ برای تزئین به مقدار لازم
- فشار خون خود را با این آش کنترل کنید
طرز تهیه آش دوغ
- نخودها را از شب قبل خیس کنید. سپس آب آن را عوض کنید و بپزید.
- برنح را در مقداری آب و نمک خیس کنید.
- سپس برنج را به نخود اضافه کنید.
- بعد از پختن برنج، سبزی‌های خرد شده را اضافه کنید.
- در انتها رشته آش و فلفل اضافه کنید و بگذارید در حرارت ملایم بپزد و جا بیفتد.
- پس از متعادل شدن حرارت ، دوغ را اضافه کنید و هم بزنید و با سیر و پیاز و نعناع داغ تزئین کنید.
- این غذا را با نان سنگگ میل کنید.
حدود ۱۵ درصد از جمعیت ایران دچار پوکی استخوان بودند که، در سال ۹۰ جمعیت ۱۵ درصدی دچار پوکی استخوان به ۳۴ درصد افزایش یافته‌است. بر اساس آمارها ۲۰ درصد زنان ایرانی بالای ۵۰ سال دچار درجات قابل توجهی از کاهش تراکم استخوان هستند که احتمال شکستگی‌های ناشی از پوکی استخوان را در آنها بیشتر می‌کند. در ایران حدود ۵/۴ درصد مردان و هشت درصد زنان به پوکی استخوان و بیش از ۳۵درصد آنها به درجات خفیف تری از کاهش تراکم استخوان مبتلا هستند.
نتایج مطالعات تازه نشان داده است که شیوع پوکی استخوان (استئوپروز) و کاهش توده استخوانی در مردان ایرانی با شیب بیشتری در حال افزایش است. در این پژوهش پوکی استخوان (استئوپروز) در مردان بالای ۵۰ سال و زنان یائسه، و استئوپروز در مردان کمتر از ۵۰ سال و زنان قبل از سن یائسگی مورد بررسی قرار گرفت و نشان داده شد که شیوع پوکی استخوان (استئوپروز) و کاهش توده استخوانی در مردان با شیب بیشتری در حال افزایش است و از آنجایی که میزان مرگ و میر به دنبال شکستگی در مردان بیشتر از زنان است، اهمیت موضوع بیشتر می‌شود.
علل بیماری پوکی استخوان
این بیماری در دوران یائسگی زنان بسیار شایع است زیرا در این دوران استروژن بسیار در بدن زنان کم می‌شود. همچنین کمبود مواد معدنی مانند کلسیم، پروتئین و ویتامین دی و استعمال دخانیات مانند سیگار باعث پوکی استخوان می‌شود. در شرایط کمبود مواد معدنی در رژیم غذایی، بدن این کمبود را از بافت‌های استخوانی می‌گیرد و این کار در طول زمان باعث فقر استخوان‌ها از لحاظ مواد معدنی و در نتیجه پوکی استخوان می‌گردد.
همچنین با بالا رفتن سن تخریب بافت استخوانی بیش از ساخت آن می‌شود و با گذشت زمان و در دوران کهنسالی این عارضه بروز می‌کند. برخی از بیماری‌ها مثل پرکاری تیروئید، کم‌کاری غدد جنسی، آرتریت روماتوئید، بیماری کوشینگ و دیابت و مصرف برخی داروها مثل کورتن و لووتیروکسین ٬فورزماید، هپارین ٬فنیتوئین نیز در طول زمان باعث پوکی استخوان می‌گردند.
عوامل دیگری نیز مثل کم‌تحرکی یا کمبود وزن بیش از ۱۰٪ نسبت به وزن دوران جوانی یا بی‌ام‌آی کمتر از ۱۹ ٬عوامل وراثتی و اعتیاد به الکل باعث پوکی استخوان هستند. باور بر این بود که مصرف بیش از اندازه کافئین از فاکتورهای خطر است اما تحقیقات تازه نشان می‌دهد ارتباط زیادی بین استئوپروزی و مصرف کافئین وجود ندارد.
علایم پوکی استخوان
برخلاف بسیاری از بیماری‌های مزمن، که علائم و نشانه‌های متعددی دارند، استئوپروز یک بیماری خاموش و بدون علامت است تا زمانی که یک شکستگی ایجاد شود. که هفتصد هزار مورد آن در مهره‌ها، دویست و پنجاه هزار مورد در استخوان رادیوس، دویست و پنجاه هزار مورد در لگن و سیصدهزار مورد در سایر استخوان‌ها رخ می‌دهند.
شکستگی‌های لگن وخیم‌ترین عارضه استئوپروز بوده و میزان مرگ ومیر آن در سال اول بیش از ۲۰٪ است. شکستگی‌های ناشی از استئوپروز، شکستگی‌هایی هستند که به‌طور معمول در آن موقعیت‌ها در افراد سالم شکستگی استخوان رخ نمی‌دهد. که این شکستگی‌ها به عنوان شکستگی ناشی از شکنندگی در نظر گرفته می‌شوند. شکستگی‌های لگن پس از سقوط رخ می‌دهند، اما دو سوم شکستگی‌های مهره‌ای به صورت خاموش بوده و با یک فشار مختصر مانند بلند کردن یک جسم، عطسه کردن و خم شدن رخ می‌دهند.
کاهش تراکم استخوانی و پوکی استخوان یکی از بیماری‌های رایج در جوامع امروزی است که بر اساس آموزه‌های طب سنتی، سبک زندگی غلط، بی‌تحرکی و تغذیه ناصحیح از عوامل اصلی شیوع و ازدیاد این بیماری است.
مطالب مرتبط:
داروی های درمان پوکی استخوان
ترکیب غذایی اشاره شده که "استخوان‌ساز" و مصرف روزانه آنها برای جلوگیری از ابتلا به پوکی استخوان و درمان آن بسیار نافع است:
- سنجد پودرشده با پوست، گوشت و هسته (پودر کامل سنجد)
- آب کرفس یک تا دو لیوان (مصرف در بانوان با نظر طبیب)
- شیر گاو + عسل
- مصرف 7 عدد بادام درختی به‌هنگام عصر
- مصرف مویز روزانه 21 عدد صبح ناشتا
- چغندر با برگش به‌صورت سوپ یا آش
- قلم گاو و پاچه گوسفند در طول هفته
- داروی مومنایی یا مومیجو طبق تشخیص طبیب
- عرق گیاه "مخلصه" روزانه یک استکان
- ارده + شیره انگور در وعده صبحانه
- یک قاشق مرباخوری کنجد خام همراه شام
- کشک + نعناع + خرما
- 13. جوشانده ریشه زرشک روزانه یک استکان
درمان داروی پوکی استخوان
- بیس‌فسفونات‌ها
- دنوزوماب ( پرولیا Rank ligand Inhibitors)
- آگونیست - آنتاگونیست‌های استروژن
- هورمون درمانی جایگزین(HRT)
در پژوهشی به نام «پیشگامان سلامت زنان» که یک کارآزمایی بزرگ، تصادفی شده، کنترل‌شده با دارونما و چند مرکزی برای ارزیابی هورمون درمانی جایگزین بوده‌است، محققان گزارش کرده‌اند که شکستگی‌های گردن ران و مهره‌ها پس از ۵٫۲ سال، ۳۶٪ کاهش یافته‌اند. علاوه بر افزایش توده استخوانی، بهبود وضعیت لیپیدها، کاهش سرطان کولون و کاهش علائم یائسگی فواید دیگر این روش درمانی هستند. با این حال به‌دلیل خطرات احتمالی HRT من‌جمله وقایع قلبی-عروقی، سرطان پستان، ترومبوز وریدی عمقی، آمبولی ریوی و مشکلات کیسه صفرا توصیه می‌شود این روش فقط باید برای تخفیف علائم یائسگی به‌کار رود و برای پیشگیری یا درمان استئوپروز از درمان‌های دیگری استفاده شود.
- کلسی‌تونین
- هورمون پاراتیروئید
- درمان‌های آینده
- جراحی ترمیمی مهره‌ها (کیفوپلاستی)
بتازگی محققان سوئدی دریافتند که هورمون رشد قادر است اثرات ناشی از پوکی استخوان را در زنان پس از یائسگی کاهش دهد. این تحقیقات که به مدت ۱۰ سال به طول انجامید نشان می‌دهد که استفاده از هورمون رشد در اوایل یائسگی می‌تواند علایم پوکی استخوان را کاهش دهد و از شکستگی استخوان جلوگیری کند.
آنچه دیگران می خوانند:
نویسنده: علیرضا یوسفی