سه شنبه, ۱۵ بهمن ۱۳۹۸ ۱۳:۰۲
مشکلِ «بی‌صدا حلزون» کهنه است:

حلزونِ مفید

مشکلِ «بی‌صدا حلزون» کهنه است:
کهنه و قدیمی. همان مشکل «پرنده‌ی کوچک خوشبختی» و «رابطه».

تیتربرتر؛ سازندگان فیلم به دنبال دادن پیام است. به دنبال انسان‌دوستی. چه خوب. اما راه را اشتباه رفته‌اند. می‌خواهند با ناشنوایان هم‌دل باشند و جامعه را هم هم‌دل بکنند. اما مشکلِ در روند داستان و فیلم‌نامه است. سازندگان «بی‌صدا حلزون» مثل پوران درخشنده در فیلم‌هایی که با محوریتِ ناشنوایان ساخته است، ناشنوایان را باور ندارند. تمامِ تلاش‌شان این است که در پایان، ناشنوایان را شنوا بکنند. انگار که ناشنوا به همان شکلی که هست، ناقص است. پس باید فیلم‌نامه‌ کامل‌اش کند، مثل دیگران‌اش بکند تا فیلم‌ پایانِ خوش داشته باشد.
اما راهِ درست، نشان دادنِ توانایی ناشنواست. این‌که نداشتنِ قدرتِ شنوایی، چه قدرت‌هایی را در آن‌ها برجسته می‌کند. داستان و فیلم اگر به دنبال دادن پیام انسانی‌ست

ابتدا باید انسانِ فیلم و داستان‌اش را باور کند. باید باور کند که او ناقص نیست. تواناست. می‌تواند موفق باشد. زندگی خوب داشته باشد. احساسِ کمبود نکند. اگر نگاهِ این‌چنین انسانی باشد، داستان و فیلم بر بستر توانایی ناشنوا یا نابینا شکل می‌گیرد، نه برای شرح کم‌بودهای‌اش و تلاش‌اش برای شبیه شدن به دیگران. به مثلا کامل‌ها!
وقتی نگاهِ ناقص باشد، داستان خراب است. داستان که خراب باشد، فیلم‌نامه کار نمی‌کند. فیلم‌نامه که این‌چنین باشد، بازیگرها برای ایفای نقش دست و پا می‌زنند. دست و پا می‌زنند و فرو می‌روند. فرو می‌روند و مضحکه می‌شوند. برای همین گفتن از جزییاتی مثل بازی‌ها و کارگردانی و فرمِ فیلم‌نامه بیهوده است. کار از ابتدا خراب است. از نگاهِ اولی. از همان نگاهی که باید داستان و شخصیت بسازد. 

حلزون شاید جان‌داری کوچک باشد اما سرشار است از داشته‌ها. مفید است. به درد می‌خورد. لازم نیست تبدیل به شیر یا گرگ یا طاووس بشود. همانی که هست، خوب است. خوب است و کارآمد. چیزی که بد است و کار نمی‌کند، نگاهِ سازندگان «بی‌صدا حلزون» است که شخصیت فیلم‌شان را قهرمان نمی‌بینند. بیچاره‌ای می‌بینند در التماسِ شنوا شدن. برای همین فیلم مخاطب را هم‌راه و هم‌دل نمی‌کند. نگاه‌اش را از سوژه دور نگه می‌دارد؛ مثل شی‌ای به درد نخور در ویترین. مثلا مایه‌ی عبرت یا شکرگذاری. پس گزاف نیست اگر بگوییم «بی‌صدا حلزون» درباره‌ی ناشنواها نیست. درباره‌ی شنواهایی‌ست که با یک تصویرِ قلابی از ناشنوایان قرار است اشکی بریزند و دلی بسوزانند و شکرگذار گوش‌های شنوا خود باشند!

منتقد : علیرضا احمدی