لایحه بودجه سال 99 علیرغم شرایط بد اقتصادی، از نظر بودجهریزی تفاوتی با سالهای قبل ندارد. دولت طبق دستور مقام معظم رهبری باید در بودجهریزی سال 99 اصلاحات ساختاری را اعمال مینمود اما به هر دلیلی بدون اعمال این اصلاحات ساختاری، لایحه را به مجلس شورای اسلامی ارائه نموده است.
بودجه کل کشور در سال 1399 حدود 19887 هزار میلیارد ریال پیشبینی شده است. منابع بودجه عمومی کشور حدود 5638 هزار میلیارد ریال است که حدود 4846 هزار میلیارد ریال آن را منابع عمومی دولت و حدود 792 هزار میلیارد ریال آن را درآمدهای اختصاصی تشکیل میدهد. منابع عمومی دولت از سه جزء درآمدها (2610 هزار میلیارد ریال)، واگذاری داراییهای سرمایهای (988 هزار میلیارد ریال) و واگذاری داراییهای مالی (124 هزار میلیارد ریال) تشکیل شده است.
میزان بودجه آموزش و پرورش در سال 99
بودجه پیشنهادی دولت برای وزارت آموزشوپرورش در سال 99 معادل 57 هزار و 122 میلیارد و 777 میلیون و 700 هزار تومان است.
سه هزار و 62 میلیارد و 384 میلیون و 40 هزار تومان برای اعتبارات تملک دارایی سرمایهای اختصاص یافت.
با این حال برخی کارشناسان معتقدند که با در نظر گرفتن 60 هزار کمبود معلم سالهای 97 و حدود 25 هزار معلم برای افزایش جمعیت دانشآموزی در سال 98 و 99، آموزشوپرورش در سال تحصیلی 98 حداقل 85 هزار و در سال 99 بیش از 110 هزار کمبود معلم دارد که اعتبار لازم برای پرداخت حقوق این تعداد معلم در سال 99 حدود سه هزار میلیارد تومان است.
در نتیجه بودجه آموزش و پرورش فقط برای رفع کمبود معلم باید حداقل سه هزار میلیارد تومان نسبت به سال 98 افزایش یابد.
نمیتوانیم معوقات را پرداخت کنیم
حاجی میرزایی وزیر آموزش و پرورش محسندر حاشیه بازدید از "دبستان باقریه" در منطقه تبادکان مشهد در نشست صمیمانه با معلمان در بخشی از سخنان خود در این جلسه با اشاره به این که بودجه آموزش و پرورش در سال 99 درحدود 23 درصد رشد داشته است ولی با همین افزایش هم نمیتوانیم معوقات خود را پرداخت کنیم، تصریحکرد : تلاش میکنیم به تدریج چالشها را پشت سر بگذاریم اما باید در نظر داشته باشیم مجموعه کشور در شرایط سختی قرار دارد و ما در همین وضعیت باید به دنبال بهبود کیفیت کار در آموزش و پرورش باشیم و به دنبال کاهش حجم معوقات پرداختی به معلمان هستیم.
این در حالی است که حاجی میرزایی پیش از این درباره وضعیت بودجه آموزشوپرورش در سال 99 اظهار کرده بود: نسبت به بودجه سال 99 رضایت داریم، بودجه آموزش و پرورش در مقایسه با سایر بخشها از جمله اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بیشترین رشد را دارد.
تداوم کسری بودجه در آموزش و پرورش
مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی به بررسی وضعیت بودجه وزارت آموزشوپرورش در سال 99 پرداخته است. از نکات قابل تأمل این گزارش، ادامه کسری شدید بودجه در سال 99 و کاهش بودجه مربوط به توسعه عدالت آموزشی است که در نهایت منجر به تعمیق نابرابری آموزشی بین دانشآموزان شده و مدارس دولتی را از کیفیت آموزشی دورتر میکند!
در بخشی از گزارش این مرکز درباره بودجه پیشنهادی دولت برای وزارت آموزش وپرورش در سال 99 آمده است: با وجود آنکه جمع اعتبارات وزارت آموزش و پرورش و سازمانهای تابعه آن حدود 18 درصد افزایش داشته است اما نکته قابل توجه اینکه عموماً ردیفها و برنامههای مرتبط با عدالت آموزشی و کیفیت آموزشی کاهش اعتبار داشتهاند و یا افزایش مناسبی نداشتهاند.
بیشتر بخوانید:
بودجه وزارت آموزش و پرورش اگرچه به طور کلی 18 درصد افزایش داشته است اما از حیث منطق بودجهریزی اولویتها و انطباق با اسناد بالادستی دچار اعوجاجات شدید است که مهمترین آنها عبارتند از:
حدود 84 درصد از جمع اعتبارات لایحه بودجه 99 وزارت آموزش و پرورش مربوط به ادارات کل آموزش و پرورش استانها است که نسبت به سال گذشته بیش از 27 درصد رشد داشته است و همین دال بر آن است که سایر برنامههای وزارت آموزش و پرورش کاهش بسیاری داشتهاند که میانگین رشد به 18 درصد رسیده است.
با توجه به عدم پیشبینی برخی از هزینههای وزارت آموزش و پرورش در لایحه بودجه همچون پاداش پایان خدمت بازنشستگان، پرداخت مطالبات حقالتدریس، حق الزحمه برگزاری امتحانات، آموزش استخدامیهای ماده 28 اساسنامه دانشگاه فرهنگیان، مطالبات معوق سالهای گذشته فرهنگیان، عدم برآورد نیاز واقعی نیروی انسانی در سالهای آینده، بیش برآوردی منابع و کم برآوردی هزینهها و از همه مهمتر ثابت ماندن بهای تمام شده برخی از برنامهها و فعالیتها می توان گفت که سهم هزینههای پرسنلی آموزش و پرورش در سال 99 با توجه به پیشبینی افزایش 15 درصدی حقوق و مزایای کارکنان به بیش از 100 درصد جمع کل اعتبارات این وزارتخانه خواهد رسید و آموزش و پرورش در سال 99 همچون سالهای گذشته با کسری بسیار شدید بودجه مواجه خواهد شد.
زنگ خطر عدم برقراری عدالت آموزشی
تناسب و عدالت در تقسیم اعتبارات برنامهای وزارت آموزش و پرورش رعایت نشده است به نحوی که عموماً ردیفها و برنامههای مرتبط با عدالت آموزشی و کیفیت آموزشی همچون برنامه کیفیتبخشی به فعالیتهای آموزشی، توسعه عدالت آموزشی، توسعه کمی و کیفی آموزش پیش از دبستان و کاهش آسیبهای اجتماعی دانشآموزان به شدت کاهش یافته است.
در این شرایط یکی از راههای همیشه آزموده دولت برای جبران کسری بودجه کاهش سهم اعتبارات برنامههای کیفیت بخشی این وزارتخانه است که این امر خود با توجه به کاهش بسیار شدید اعتبار برنامه مرتبط با کیفیت آموزشی و عدالت آموزشی خطر جدی برای تعمیق نابرابری آموزشی، از بین رفتن عدالت آموزشی و ادامه روند کاهشی کیفیت آموزشی است.