پایگاه خبری تحلیلی تیتربرتر

تقویم تاریخ

امروز: چهارشنبه, ۱۳ مهر ۱۴۰۱ برابر با ۰۹ ربيع الأول ۱۴۴۴ قمری و ۰۵ اکتبر ۲۰۲۲ میلادی
چهارشنبه, ۲۸ ارديبهشت ۱۴۰۱ ۲۱:۲۵
۴
۰
نسخه چاپی

صفر و صد آشنایی با سازهای زهی

صفر و صد آشنایی با سازهای زهی
در این مقاله قصد داریم در مورد سازهای زهی و انواع آن صحبت کنیم. سازهای زهی به سازهایی گفته می شوند که به واسطه ی ارتعاش سیم ها صدا تولید می کنند.

تیتربرتر: خانواده سازهای زهی بیشترین تعداد «فرزند» را نسبت به دیگر گروه های ساز دارد. در سراسر جهان، بیش از ۳۰۰ ساز مختلف وجود دارد که بخشی از خانواده زهی محسوب می شوند. ساز زهی در واقع به هر آلت موسیقی اطلاق می شود که با ارتعاش سیم های کشیده صدا تولید می کند و می تواند از الیاف گیاهی، فلز، روده حیوانات، ابریشم یا مواد مصنوعی مانند پلاستیک یا نایلون ساخته شده باشد. تقریبا در تمامی سازهای زهی، صدای ارتعاش سیم با استفاده از کاسه ساز تقویت می شود. از مهمترین انواع سازهای زهی ایرانی می توان به تار، سه تار، سنتور، تنبور و کمانچه اشاره کرد که در این مطلب توضیح مختصری در مورد هر کدام ارائه خواهیم داد. با ما همراه باشید.

انواع سازهای زهی- زخمه ای

انواع سازهای زهی- زخمه ای
انواع سازهای زهی- زخمه ای

 

 تار

این ساز جز سازهای اصیل ایرانی است که شامل کاسه ای دو قسمتی و نقاره است. تار ایرانی را معمولا به صورت نشسته روی پا قرار می دهند و آن را با مضرای می نوازند. طرز قرار گرفتن ساز به این شکل است که دسته ی تار سمت چپ و کاسه ی تار سمت راست باشد. البته برای افراد چپ دست این قاعده برعکس است.

نوازنده با مضرابی که در دست راست خودش گرفته به سیم ها ضربه میزند و با دست چپ پرده های ساز را عوض می کند. تار از جمله ساز های مهم در موسیقی ایرانی است و طرفداران خاص خود را همیشه داشته است.

سه تار

ساز سه تار از نظر پرده بندی و موسیقایی دقیقا شبیه به ساز تار است اما تفاوت های زیادی در شکل ظاهری این دو ساز وجود دارد. سه تار شامل کاسه ای گلابی شکل و یک دسته که نازک تر از دسته ی تار است، می شود. طرز قرارگیری این ساز هم شبیه به ساز تار است یعنی کاسه در سمت راست و دسته در سمت چپ نوازنده قرار می گیرد. این ساز معمولا با ناخن نواخته میشود اما اگر ناخن نوازنده کوتاه باشد باید از زخمه ای که شبیه به ناخن عمل میکند و در انگشت سبابه قرار می گیرد، استفاده کند.

تنبور

این ساز هم از قدیمی ترین سازهای زهی است که دسته ای بلند و کاسه ای گلابی شکل دارد. این ساز دارای دو سیم 14 پرده است و با انگشت و بدون مضراب نواخته می شود.

ماندولین

ملندولین سازی شبیه به گیتار است اما با جثه ای کوچکتر. این ساز 9 سیم دارد که به صورت 4 جفت سیم کوک می شود.ماندولین دارای دو و نیم اکتاو بازه ی صدایی است و در نوشتار نت های آن را با کلید سل می نویسند. کوک این ساز با کوک ویولن یکی ست.

گیتار

یکی از سازهای آشنای غربی برای ما ایرانی ها گیتار است. این ساز هم جز سازهای زهی زخمه ای است که هم با پیک (مضراب) نواخته میشود و هم میتوان آن را با انگشت نواخت. این ساز هم در نوشتار با کلید سل نوشته می شود. گیتار دارای شش سیم است که سه سیم بالایی آن فلزی و سه سیم پایین آن نایلونی است.

کلاسن

کلاسن یا هارپسیکورد یکی از سازهای مهم دوره ی باروک محسوب می شود. که معمولا در گروه همراهی کننده باس شماره دار را می نواخت. بعد ها پیانو جای این ساز را گرفت و کلاسن کم کم به دور فراموشی سپرده شد.

مطالب مرتبط:

انواع سازهای زهی آرشه ای

انواع سازهای زهی آرشه ای
انواع سازهای زهی آرشه ای

 

 

ویولن

ویولن و هم خانواده های آن جز معروف ترین سازهای زهی آرشه ای هستند. معروف ترین ساز این دسته ویولن است که کوچکترین عضو این خانواده هم هست. نواختن این ساز پیچیدگی های خاص خودش را دارد و بهتر است که یادگیری آن از سنین کودکی شروع بشود. ویولن روی شانه ی سمت چپ نوازنده قرار میگیرد و با آرشه ای که با دست راست روی سیم ها کشیده می شود، نواخته می شود. ویولن ها در دو نوع ویولن آکوستیک و ویولن کلاسیک دسته بندی می شوند.

ویولنسل

این ساز شباهت های زیادی به ویولن دارد اما تفاوت اصلی آن در جثه ی بزرگ آن است. البته نحوه ی نواختن آن هم با توجه به جثه اش تفاوت دارد. این ساز روی زمین قرار میگیرد و نوازنده پشت آن قرار گرفته و با دست راست آرشه را روی سیم ها می کشد و تولید صدای موسیقایی می کند. ساز ویولنسل دارای رده ی صدایی باس می باشد و در سبک های کلاسیک، جاز و پاپ استفاده می شود.

ویولا

این ساز هم از سازهای زهی آرشه ای است و در خانواده ی ویولن قرار میگیرد. ویولا کمی از ویولن بزرگ تر است و صدای ضخیم تر و بم تری دارد. این ساز هم مثل ویولن 4 سیم دارد و دسته ی آن بدون پرده بندی است. شیوه ی دست گرفتن و نواختن آن کاملا شبیه ویولن است.

کمانچه

از قدیمی ترین و اصیل ترین سازهای زهی آرشه ای است. محققین معتقدند که ساز کمانچه در اصل تکامل یافته ی ساز رباب است. این ساز دارای انواع مختلفی از کاسه است. کاسه ی کمانچه میتواند حالت کروی داشته باشد و یا مقطعی 8 ضلعی داشته باشد. اما همه ی انواع آن کاسه ای تو خالی دارند. پایه ای فلزی در زیر کاسه ی کمانچه وجود دارد که روی زمین قرار میگیرد و با آرشه ای که در دست راست نوازنده قرار می گیرد، نواخته می شود.

انواع سازهای زهی کوبه ای

انواع سازهای زهی کوبه ای
انواع سازهای زهی کوبه ای

 

این نوع از سازها با ضربه ی چکش روی سیم ها نواخته می شوند.

سنتور

این ساز ایرانی یکی از اصیل ترین سازهای زهی کوبه ای است که با ضربه های دو مضراب چوبی روی سیم ها نواخته می شود. سنتور سازی بسیار خوش صدا و پر طرفدار حتی در بین غیر ایرانی هاست. این ساز دارای جعبه ای ذوزنقه شکل است که 72 سیم را روی خودش نگه می دارد.

پیانو

این ساز یکی از کامل ترین ساز ها از نظر گستره ی صدایی است و دارای حدود 7 تا 8 اکتاو صداست. پیانو 3 پدال دارد که در زیر پای نوازنده تعبیه شده. درون جعبه ی پیانو سیم هایی قرار دارد که با فشردن کلاویه ها توسط چکشی که درون جعبه قرار دارد روی آنها ضربه وارد می شود و تولید صدا می کند. البته در سال های اخیر نوع دیجیتال این ساز هم به بازار عرضه شده که با توجه به حجم کمتر و قیمت پایین تر مورد توجه علاقه مندان و نوازندگان قرار گرفته است.

موسیقی ایرانی چیزی است که هرگز از قلب شما بیرون نخواهد رفت، زیرا متعلق به باستانی ترین امیدها در کل تاریخ بشریت است. علاوه بر این، هنوز دست نخورده است و حتی برای شنونده خارجی نیز حسی از گذشته دارد.

آنچه دیگران میخوانند:

​​​​​​​نویسنده: علیرضا یوسفی 



+ 4
مخالفم - 4
نظرات : 0
منتشر نشده : 0

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید



کد امنیتی کد جدید

تمام حقوق مادی و معنوی این پایگاه محفوظ و متعلق به سایت تیتربرتر می باشد .
هرگونه کپی و نقل قول از مطالب سايت با ذكر منبع بلامانع است.

طراحی سایت خبری